Postanowienie SN z 20 lipca 2010, sygn. III SW 165/10
Data orzeczenia
20 lipca 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Romualda Spyt
Tagi
POSTANOWIENIE
Dnia 20 lipca 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Romualda Spyt (przewodniczący)
SSN Bogusław Cudowski
SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)
po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2010 r.
sprawy z protestu J. C. i L. S.
z udziałem Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora Generalnego
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
postanawia:
wyrazić opinię o niezasadności zarzutów protestu.
Uzasadnienie
W dniu 8 lipca 2010 r., drogą elektroniczną na adres mailowy sekretariatu
Sądu Najwyższego, wpłynął „protest wyborczy i wniosek z art. 188 ust. Konstytucji”
L. S. (wpisanej na liście wyborców w Toronto w Kanadzie) i J. C. (na liście
wyborców w S. w Polsce), z załącznikiem w postaci kopii pisma złożonego przez te
osoby w Konsulacie Generalnym RP w Toronto w dniu 8 lipca 2010 r. Wnoszący
protest domagali się stwierdzenia nieważności wyboru Prezydenta
Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ „milionowe rzesze obywateli RP”, takie jak J.
C., „zostały poddane dyskryminacji i pozbawione możliwości udziału w Wyborach
Prezydenckich 2010, poprzez uchwalenie przez Sejm RP przepisów art. 36 ust. 1 i
73 ust. 2 ustawy stojących w jaskrawej sprzeczności z art. 2 i 4 ustawy oraz z art.
32 Konstytucji pozostającym w związku z art. 62 ust. 1 Konstytucji, co miało istotny
2
wpływ na wynik wyborów”. Wnieśli ponadto, aby Sąd Najwyższy zgodnie z art. 191
ust. 1 pkt. 1 Konstytucji wystąpił na podstawie art. 188 ust. 1 Konstytucji do
Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 36 ust. 1 i
art. 72 ust.2 ustawy o wyborze Prezydenta z art. 32 w związku z art. 62 Konstytucji.
Według Państwowej Komisji Wyborczej zarzut protestu jest bezzasadny,
ponieważ wymóg posiadania ważnego polskiego paszportu jest wymogiem
ustawowym i jego stosowanie nie może naruszać przepisów ustawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty protestu są bezzasadne. Zgodnie z obowiązującym art. 36 ust. 1
ustawy o wyborze Prezydenta, wyborcy przebywający za granicą i posiadający
ważne polskie paszporty wpisywani są do spisu wyborców sporządzonego przez
właściwego terytorialnie konsula. Unormowanie to warunkuje i gwarantuje
umieszczenie w spisie wyborców, sporządzanym przez właściwego terytorialnie
konsula, osób, którym przysługuje prawo wybierania, jeżeli za granicą legitymują
się ważnym paszportem. Paszport jest dokumentem uprawniającym do
przekraczania granicy i pobytu za granicą oraz poświadcza obywatelstwo polskie, a
także tożsamość osoby w nim wskazanej w zakresie danych, jakie ten dokument
zawiera (art. 4 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz.
U. Nr 143, poz. 1027 ze zm.). Oznacza to, że ważny paszport ma podstawowe
znaczenie dla poświadczenia obywatelstwa polskiego i tożsamości osoby w nim
wskazanej, które są danymi, od których zależy między innymi ustalenie czynnego
prawa wyborczego (prawo wybierania) z art. 2 ustawy o wyborze Prezydenta w
okresie pobytu za granicą. Dlatego ustawowe uzależnienie prawa wpisania do
spisu wyborców wyborcy przebywającego za granicą poza obszarem państw
należących do Unii Europejskiej od posiadania ważnego polskiego paszportu nie
narusza przepisów ustawy o wyborze Prezydenta.
W ocenie Sądu Najwyższego dopuszczalne jest przyjęcie, że na terenie Unii
Europejskiej dokumentem równoważnym paszportowi jest ważny dowód osobisty
uprawniający obywateli tej Wspólnoty do swobodnego przemieszczania się na jej
obszarze. Dowód osobisty może potwierdzać prawo wpisu do spisu wyborców
3
obywateli polskich przebywających w okresie wyborów na terenie państwa
członkowskiego Unii Europejskiej, jeżeli wyborcy zmieniający na czas wyborów
miejsce pobytu przedstawią zaświadczenie o prawie do głosowania na terenie
jednego z państw Unii Europejskiej. Ponadto nie jest możliwe sprawdzenie, czy
tego typu zarzucane przypadki „miały miejsce w praktyce”, bo sformułowanie
zarzutów protestu i przedstawienie lub wskazanie dowodów obarczało wnoszących
protesty (art. 73 ust. 3 ustawy), a zatem nie należało do Sądu Najwyższego.
Z miarodajnych okoliczności sprawy wynika, że J. C. był umieszczony na liście
wyborców w S. w Polsce, a zatem nie był pozbawiony prawa głosowania w Polsce
ani możliwości wniesienia protestu. Natomiast przebywając w okresie wyborów
prezydenckich w Kanadzie nie mógł być wpisany do spisu wyborców w tym
państwie przez właściwego terytorialnie konsula, ponieważ nie posiadał ważnego
dokumentu paszportowego, który w tym kraju pobytu jest wyłącznym dokumentem
w rozumieniu art. 4 ustawy o dokumentach paszportowych, wymaganym między
innymi dla celów wyborczych określonych w art. 2 i 36 ust. 1 ustawy o wyborze
Prezydenta.
Równocześnie w procedurze rozpoznawania protestów przeciwko wyborowi
Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, która jest ograniczona ścisłymi ramami
czasowymi na podjęcie przez Sąd Najwyższy uchwały w przedmiocie ważności
wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej - nie później niż w 30 dniu po podaniu
wyników wyborów do wiadomości publicznej przez Państwową Komisję Wyborczą
(art. 76 ust. 2 ustawy o wyborze Prezydenta), wykluczone było skierowanie przez
Sąd Najwyższy wniosku do Trybunału Konstytucyjnego „o stwierdzenie
niezgodności art. 36 ust. 1 i art. 72 ust.2 ustawy o wyborze Prezydenta z art. 32 w
związku z art. 62 Konstytucji”, zwłaszcza że skład orzekający Sądu Najwyższego
nie podziela wątpliwości wnoszących protest co do niekonstytucyjności wymagań w
zakresie prawa wyborczego stawianych obywatelom polskim w czasie pobytu za
granicą, a unormowaniu z art. 36 ust. 1 ustawy przysługuje domniemanie zgodności
z Konstytucją.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyraził opinie o niezasadności
wniesionego protestu (art. 75 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta).
4