Postanowienie SN z 20 lipca 2010, sygn. III SW 316/10
Data orzeczenia
20 lipca 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Romualda Spyt
Tagi
III SW 316/10
Druki zaświadczeń o prawie do głosowania wydawane przez poszcze-
gólne urzędy gmin mogły różnić się wyglądem. Istotne było, aby zawierały
wszystkie elementy wskazane we wzorze. Wydrukowanie nazwy organu w miej-
sce jego pieczęci nagłówkowej jest powszechnie stosowane przez organy ad-
ministracji.
Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski
(sprawozdawca), Zbigniew Myszka.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca
2010 r. sprawy z protestu Marzeny T. z udziałem Państwowej Komisji Wyborczej,
Prokuratora Generalnego i Okręgowej Komisji Wyborczej w Warszawie przeciwko
wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
p o s t a n o w i ł:
uznać protest za niezasadny.
U z a s a d n i e n i e
Dnia 8 lipca 2010 r. Marzena T. wniosła protest wyborczy, w którym stwierdzi-
ła, że Państwowa Komisja Wyborcza naruszyła art. 29 ustawy z dnia 27 września
1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z
2010 r. Nr 72, poz. 467) oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrz-
nych i Administracji z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie spisu wyborców oraz wyda-
wania zaświadczeń o prawie do głosowania w wyborach Prezydenta Rzeczypospo-
litej Polskiej (Dz.U. Nr 72, poz. 849) w ten sposób, że w swoich wyjaśnieniach z 4
lipca 2010 r. w sprawie zaświadczeń o prawie do głosowania (ZPOW-603- 259/10)
dopuściła do możliwości posługiwania się podczas głosowania przedmiotowymi za-
świadczeniami, które nie odpowiadają urzędowemu wzorowi takiego zaświadczenia.
2
Takie naruszenie przepisów mogło mieć wpływ na wynik wyborów, ponieważ umoż-
liwiało wielokrotne głosowanie. W opinii wnoszącej protest, należy również ustalić,
czy przy publikacji wskazanych wyjaśnień, nie doszło do popełnienia przestępstwa
przeciwko wyborom. Nowe listy wyborcze mogły sugerować, że pierwsza tura wybo-
rów przebiegała w sposób nieprawidłowy. Brak oryginalnej listy bez podpisów z
pierwszej tury rodzi pytania, dlaczego nie zostały wyłożone listy z pierwszej tury.
Wniesiono o zbadanie i przedstawienie prawnej wykładni dla bezprawnego
użycia nowego spisu wyborców w drugiej turze.
Wnosząca protest podniosła również, że 4 lipca 2010 r w Komisji Obwodowej
nr 23 [...] w Pruszkowie, w drugiej turze wyborów prezydenckich została wyłożona
nowa lista wyborcza, a nie ta, która była podpisywana przez wyborców w pierwszej
turze wyborów. Nie uzyskała ona odpowiedzi, dlaczego nowe listy zostały wyłożone
w drugiej turze wyborów, na których nie było jej podpisu z pierwszej tury. W opinii
wnoszącej protest jest to niezgodne ze wskazanym wyżej rozporządzeniem z 28
sierpnia 2000 r. Na listach jest rubryka głosowanie pierwsze, ale jest ona pusta.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 129 ust. 2 Konstytucji RP, wyborcy przysługuje prawo zgło-
szenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyboru Prezydenta RP
na zasadach określonych w ustawie. Zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy o wyborze Pre-
zydenta RP wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić
lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Przedmiotem zarzutów może
być naruszenie przepisów ustawy o wyborze Prezydenta RP lub dopuszczenie się
przestępstwa przeciwko wyborom, jeżeli to naruszenie lub przestępstwo miało wpływ
na wynik wyborów (art. 72 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP).
Protest wyborczy jest środkiem prawnym, który bez wątpienia służy realizacji
celu publicznego, jakim jest przeprowadzenie wyborów prezydenckich według stan-
dardów demokratycznych, w szczególności w zgodzie z Konstytucją RP i ustawą o
wyborze Prezydenta RP. Oczywiste, że cel ten realizowany jest za pomocą środka o
charakterze nie abstrakcyjnym, lecz indywidualnym. Mianowicie, protest składa ściśle
określony podmiot (wyborca, który w dniu wyborów był umieszczony w spisie wybor-
ców w jednym z obwodów głosowania, podmiot zgłaszający kandydatów oraz komi-
sje wyborcze - art. 72 ust. 2 i 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP), zachowując za-
3
kreśloną formę i tryb. Protest powinien, co wynika z art. 72 ust. 1 ustawy, zawierać
zarzuty oraz dowody, na których one są oparte, przy czym ustawa jednoznacznie
określa przedmiotowy zakres tych zarzutów. Dotyczyć one mogą naruszenia przepi-
sów ustawy o wyborze Prezydenta RP albo dopuszczenia się przestępstwa prze-
ciwko wyborom, jeżeli to naruszenie lub przestępstwo miało wpływ na wynik wybo-
rów.
Z powyższego wynika również w jednoznaczny sposób, że zarzuty protestu
nie mogą odnosić się do jakichś hipotetycznych sytuacji nadużyć w procesie głoso-
wania dokonywanych przez bliżej nieokreślonych wyborców. Wnosząca protest w
taki właśnie sposób skonstruowała zarzuty protestu, dodatkowo nie określając, w jaki
sposób można było wielokrotnie głosować na podstawie zaświadczenia o prawie do
głosowania, w którym brak jest w górnym lewym rogu zaświadczenia pieczęci urzę-
dowej organu sporządzającego spis wyborców przy oznaczeniu zaświadczenia pie-
częcią imienną pracownika tego urzędu z podaniem nazwy organu. W tym kontek-
ście warto pamiętać, że art. 50 ust. 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP nakazuje
przedstawione przez wyborcę komisji wyborczej zaświadczenia o prawie do głoso-
wania załączyć (w oryginale) do spisu wyborców (zob. postanowienie Sądu Najwyż-
szego z 15 listopada 2005 r., III SW 180/05, OSNP 2006, nr 7-8, poz. 130).
Poza tym, jak wyjaśniła Państwowa Komisja Wyborcza w piśmie z 19 lipca
2010 r., ZPOW-670-308/10, należy zaznaczyć, że druki zaświadczeń o prawie do
głosowania wydawanych przez poszczególne urzędy gmin mogły się różnić między
sobą wyglądem. Istotne było, aby zawierały wszystkie elementy określone we wska-
zanym wzorze. PKW zajęła kwestionowane przez wnoszącego protest stanowisko,
ze względu na dużą liczbę interwencji wyborców zgłaszających w dniu ponownego
głosowania uwagi, że obwodowe komisje wyborcze nie dopuszczają ich do głosowa-
nia, ponieważ przedstawiane przez nich zaświadczenia o prawie do głosowania w
miejscu na pieczęć nagłówkową organu wydającego dokument, zawierają nadruk
komputerowy z nazwą tego organu. W ocenie PKW zaświadczenia zawierające taki
nadruk spełniają wymogi powołanego przez wnoszącą protest rozporządzenia. Nale-
ży zauważyć, że praktyka drukowania nazwy organu w miejsce pieczęci nagłówko-
wej jest powszechnie stosowania zarówno przez organy administracji państwowej,
jak i samorządowej.
W zakresie podnoszonego przez składającą protest zarzutu bezprawnego
użycia „nowego spisu wyborców w II turze", wystarczy przytoczyć stanowisko Pań-
4
stwowej Komisji Wyborczej z 19 lipca 2010 r. Przed ponownym głosowaniem nie
sporządzano „nowego spisu wyborców". W czasie tego głosowania obwodowe komi-
sje wyborcze posługiwały się drugim egzemplarzem tego samego spisu wyborców,
sporządzonym zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP. Pierwszy
egzemplarz spisu, wykorzystywany w czasie pierwszego głosowania, stanowił w tym
czasie dokument z wyborów i był zdeponowany u wójta (burmistrza, prezydenta mia-
sta), co wyklucza jego wykorzystanie w ponownym głosowaniu.
Z tych względów, na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta
RP Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
========================================