Wyrok SN z 8 czerwca 2011, sygn. III KRS 7/11
Data orzeczenia
8 czerwca 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Kazimierz Jaśkowski
Tagi
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 czerwca 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Józef Iwulski
SSN Jerzy Kwaśniewski
Protokolant Halina Kurek
w sprawie z odwołania M. R.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15 grudnia 2010 r.,
sygn. akt Nr …/2010,
w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 8 czerwca 2011 r.
oddala odwołanie.
Uzasadnienie
M. R. wniosła odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15
grudnia 2010 r., nr …/2010 odmawiającej przedstawienia Prezydentowi
Rzeczypospolitej Polskiej jej kandydatury z wnioskiem o powołanie do pełnienia
2
urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […]. Na
6 wolnych stanowisk zgłosiło się 35 kandydatów.
W uzasadnieniu tej uchwały Rada stwierdziła, że M.R. urodziła się […] 1968
r. W 1995 r. ukończyła wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa Administracji
Uniwersytetu […], uzyskując tytuł magistra prawa z ogólną oceną dobrą. Od 1
listopada 1995 r. podjęła pracę w Głównym Urzędzie Ceł, zajmując kolejno
stanowiska: referenta w Departamencie […], radcy, podreferendarza i starszego
specjalisty-dyspozytora celnego. Z dniem 1 czerwca 2002 r., w związku z likwidacją
Głównego Urzędu Ceł, kandydatka stała się pracownikiem Ministerstwa Finansów,
zajmując stanowisko starszego specjalisty, a od maja 2006 r. – głównego
specjalisty w Departamencie […], gdzie pracuje do chwili obecnej.
Ocenę kwalifikacji kandydatki na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego sporządziła sędzia tego Sądu J. K. Wyraziła ona pogląd, że
kandydatka dysponuje wysokim poziomem wiedzy w dziedzinie postępowania
podatkowego i ustawy o podatku od towarów i usług, a także posiada bardzo dobre
rozeznanie o orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Sporządzone przez nią
pisma świadczą również o posiadaniu umiejętności dokonywania analizy prawa i
procedury podatkowej. Kandydatka występuje przed sądami administracyjnymi,
przygotowuje odpowiedzi na skargi i na skargi kasacyjne oraz inne pisma
procesowe. Powyższe daje podstawę do uznania, że M. R. jest dobrym
kandydatem na urząd sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...].
Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystawił kandydatce ocenę
dobrą. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wystawił jej ocenę dobrą. Na
posiedzeniu Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] w dniu 21
października 2010 r. kandydatka otrzymała ocenę dobrą, przyznaną jednogłośnie
przez członków Kolegium. Na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Sędziów
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w […] w dniu 26 października 2010 r.
kandydatka otrzymała 4 głosy poparcia na 107 ważnie oddanych głosów.
Krajowa Rada Sądownictwa postanowiła nie przedstawiać powyższej
kandydatury Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Kandydatka pomimo zasadniczo bardzo dobrej opinii kwalifikacyjnej napotkała
3
znaczną konkurencję ze strony wielu kontrkandydatów o równie dobrej bądź
zasadniczo – niektórych przypadkach – znacznie lepszej opinii, o większym
przygotowaniu zawodowym, wiedzy i doświadczeniu zawodowym w zakresie prawa
administracyjnego oraz dysponujących głębszym doświadczeniem życiowym.
Wśród nich najwyższe kwalifikacje i najlepsze przygotowanie merytoryczne
prezentują ocenieni najwyżej […]. Należy dodać, że niezależnie od powyższego
uzyskali oni w granicach najwyższych liczb poparcie środowiska sędziowskiego
wyrażone na Zgromadzeniu Ogólnym i Kolegium, a także bardzo dobre opinie
uzyskane od Prezesa NSA.
Te okoliczności spowodowały, iż w trakcie posiedzenia Krajowej Rady
Sądownictwa w dniu 15 grudnia 2010 r. na kandydatkę do pełnienia urzędu
sędziego nie oddano głosów „za”, oddano 16 głosów „przeciw” oraz 1
„wstrzymujący się”. Tym samym przedmiotowa kandydatura nie uzyskała
wymaganej, bezwzględnej większości głosów.
W odwołaniu tej uchwały uzupełnionym pismem procesowym z 3 czerwca
2011 r., skarżąca wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego
rozpatrzenia przez Krajową Radę Sądownictwa. Skarżąca zarzuciła naruszenie art.
2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa
(jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.) w związku z art. 6 § 1 pkt 7
ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr
153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 7, art. 32 ust. 1 i 2 i art. 60 Konstytucji
polegające na:
- niezgodnym z prawem rozpatrzeniu jej kandydatury, dokonanym z
naruszeniem konstytucyjnej zasady równości podmiotów, poprzez priorytetowe
traktowanie kandydatur osób pochodzących ze środowisk sądowego i
sędziowskiego, z jednoczesną dyskryminacją osób związanych z administracją
publiczną,
- kierowaniu się przy ocenie kandydatów – wbrew wymogom zawartym w art.
6 § 1 pkt 7 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – głównie stanowiskiem
przedstawionym przez sąd administracyjny (oceną Kolegium WSA i Prezesa NSA,
oraz liczbą głosów oddanych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów),
4
- wprowadzeniem jako istotnego kryterium oceny przydatności, kryterium
niejasno określonego doświadczenia życiowego, z jednoczesnym pominięciem
określonych prawem jasnych kryteriów ocen, co w efekcie prowadzi do faktycznego
ograniczenia skarżącej dostępu do urzędu na stanowisku sędziego WSA w […].
Zarzucono także naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o KRS w związku z
art. 179 Konstytucji z powodu nieprzedstawinia wniosku o powołanie skarżącej do
pełnienia urzędu sędziego, pomimo spełnienia przesłanek określonych w art. 6 § 1
pkt 1-7 Prawa o ustroju sądów administracyjnych.
Zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą:
- § 20 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 listopada 2007 r. w
sprawie szczegółowego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz
postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 219, poz. 1623), z powodu podjęcia uchwały
bez dokonania wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w
tym zapewnienia osobistej prezentacji kandydatury i możliwości złożenia wyjaśnień,
co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- art. 13 ust. 1 ustawy o KRS, z powodu sporządzenia uzasadnienia bez
uwzględnienia istotnych okoliczności sprawy, pełnego materiału dotyczącego pracy
zawodowej i umiejętności skarżącej oraz bez odniesienia się do podstaw prawnych
i zasad, którymi kierowano się dokonując rozstrzygnięcia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Odwołanie jest nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie
Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 67 ze zm.) sędzia albo
osoba, której praw lub obowiązków dotyczy uchwała, wydana w indywidualnej
sprawie, może odwołać się od takiej uchwały do Sądu Najwyższego, z powodu
sprzeczności uchwały z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Jak
wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w pkt 5 uzasadnienia wyroku z dnia 27 maja 2008
r., SK 57/06 (OTK – A 2008 Nr 4, poz. 63) przy ocenie zgodności uchwały Rady z
prawem, merytoryczna ingerencja Sądu w rozstrzygnięcie Rady jest
5
niedopuszczalna; kontrola Sądu ograniczona jest do oceny zgodności z prawem
zastosowanej procedury oceny kandydata.
W odwołaniu zarzucono naruszenie art. 2 pkt 2 i 3 ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa. Przepisy te stanowią, że Rada wykonuje zadania określone w
ustawach, a w szczególności rozpatruje i ocenia kandydatury do pełnienia urzędu
sędziowskiego (pkt 2) oraz przedstawia Prezydentowi RP wnioski o powołaniu
sędziów (pkt 3) w szczegółowo wymienionych sądach, w tym w wojewódzkich
sądach administracyjnych. Są to przepisy o charakterze kompetencyjnym, zarzut
ich naruszenia jest bezzasadny w sposób oczywisty, gdyż skarżąca wniosła o
powołanie jej na sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w […] i tego
wniosku dotyczy zaskarżona uchwała. Z tych samych przyczyn bezzasadny jest
zarzut naruszenia art. 179 Konstytucji.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie § 20 rozporządzenia Prezydenta RP z
dnia 13 listopada 2007 r. przez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich
okoliczności sprawy. Odnosząc się do tego zarzutu należy przede wszystkim
zauważyć, że przepis ten już nie obowiązywał w dniu podjęcia przez Radę
zaskarżonej uchwały (15 grudnia 2010 r.). Rozporządzenie to, w części dotyczącej
trybu postępowania, utraciło bowiem moc obowiązująca z dniem 2 grudnia 2010 r.
na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada 2009 r. K
62/07 (Dz.U. Nr 202, poz. 1567). Wyrok ten – z odroczeniem o 12 miesięcy – w
części pozbawił to rozporządzenie podstawy ustawowej, którą był art. 12 ust. 6
ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w części uprawniającej Prezydenta RP do
określenia, w drodze rozporządzenia, trybu postępowania przed Radą. Zdaniem
Trybunału Konstytucyjnego tryb postępowania przed Radą nie mógł być
uregulowany w rozporządzeniu, gdyż sprawa ta należy do materii ustawowej.
Ustawa nie została jednak uchwalona w okresie 12 miesięcy od ogłoszenia wyroku
Trybunału w Dzienniku Ustaw, wskutek czego powstała luka prawna. Brak
przepisów regulujących szczegółowo tryb postępowania przed Radą nie zwalniał
tego organu z obowiązku wykonywania konstytucyjnych i ustawowych zadań. Rada
jest obowiązana do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji).
Zdaniem Sądu Najwyższego, w razie braku przepisów szczegółowych Rada
powinna kierować się zasadami ogólnie przyjętymi w działaniu organów państwa w
6
demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji). Obligowało ją to do
wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia
sprawy.
Wbrew zarzutom odwołania zostało to wykonane w sposób zadowalający.
Rada dokonała oceny wniosku skarżącej przy pomocy prawidłowych kryteriów i
uznała, że sześcioro innych kandydatów (spośród 35 osób) zasługuje na
przedstawienie Prezydentowi RP z wnioskiem o powołanie na stanowiska sędziów.
Zastosowane przez Radę kryteria nie naruszają art. 32 i art. 60 Konstytucji.
Wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy przez Radę nie
obejmuje motywów zajęcia określonego stanowiska wobec wniosku kandydata
przez organy opiniujące. Kryteria oceny przydatności kandydata oraz stosunek
między poszczególnymi kryteriami nie są określone ustawowo. Stosuje się do nich
konstytucyjne wymogi niedyskryminacji (art. 33) i równego dostępu do służby
publicznej (art. 60). Zastosowane przez Radę kryteria oceny kandydatów znajdują
uzasadnienie w potrzebie oceny ich przydatności do wykonywania zawodu
sędziego. Uzasadnieni zaskarżonej uchwały nie narusza art. 13 ust. 1 ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa. Rada nie była obowiązana do wysłuchania
wyjaśnień skarżącej.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.