Wyrok z 17 stycznia 2019, sygn. VII U 1385/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 stycznia 2019 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Marcin Graczyk

Protokolant: Marta Jachacy

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. w Warszawie

sprawy E. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o prawo do rekompensaty

na skutek odwołania E. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 17 września 2018 r. znak: (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje E. W. prawo do rekompensaty.

UZASADNIENIE

E. W. w dniu 19 października 2018 r. złożyła odwołanie
za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie od decyzji w/w organu rentowego z dnia
17 września 2018 r., znak: (...). Odwołująca zaskarżyła decyzję w całości wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do rekompensaty. Ubezpieczona stwierdziła, że udowodniła co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. W jej ocenie należało zaliczyć okres od dnia 1 października 1993 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., gdyż praca dziennikarska była przez nią wykonywana w pełnym wymiarze czasu i powinna zostać zakwalifikowana w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 13 rozporządzenia Rady Ministró

w z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ubezpieczona podniosła, że załączone przez nią świadectwa pracy nie zawierają wzmianki
o objęciu jej układem zbiorowym pracy dziennikarzy, ponieważ nie istniał on u jej ówczesnego pracodawcy. Odwołująca uznała, że o dziennikarskim charakterze jej zatrudnienia świadczyły umowa o pracę, świadectwa pracy, artykuły prasowe jej autorstwa oraz pozostałe dokumenty znajdujące się w aktach rentowych ( k. 3-6 a. s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie z dnia 14 listopada 2018 r. wniósł o jego oddalenie na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. Zdaniem organu rentowego odwołująca do dnia 31 grudnia 2018 r. udowodniła jedynie okres 6 lat i 16 dni, w którym była zatrudniona jako dziennikarz w warunkach szczególnych. Oddział nie zaliczył ubezpieczonej okresu od dnia 1 października 1993 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. do pracy w warunkach szczególnych, kiedy była zatrudniona w (...) S.A.
z siedzibą w W., ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby była wówczas objęta układem zbiorowym dziennikarzy. Organ rentowy wskazał, że odwołująca sama uznała,
że u tego pracodawcy nie obowiązywał układ zbiorowy dziennikarzy, a ponadto
z przedstawionych świadectw pracy nie wynika, żeby wykonywała pracę w warunkach szczególnych ( k. 19 a. s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 31 grudnia 1996 r. E. W. była zatrudniona w (...) S.A. z siedzibą w W. w okresie od dnia
1 października 1993 r. do dnia 31 grudnia 1996 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku redaktora suplementu (...) ( k. 27 tom II a. e.)

Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 31 marca 2016 r. odwołująca była zatrudniona w (...) S.A. z siedzibą w W. w okresie od dnia 2 stycznia 1997 r. do dnia 31 marca 2016 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Do dnia 31 grudnia 1998 r. odwołująca wykonywała pracę na stanowisku redaktora suplementu, zaś od dnia 1 stycznia 1999 r. redaktora odpowiedzialnego publikacji lokalnych ( k. 25 tom II a. e.).

Odwołująca w dniu 14 sierpnia 2018 r. złożyła wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. o przyznanie prawa do emerytury z rekompensatą
( k. 1 tom III a. e.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wydał decyzję z dnia
17 września 2018 r., znak: (...), zgodnie z którą przyznał odwołującej emeryturę od dnia 11 września 2018 r. Jednocześnie zaskarżoną decyzją z dnia 17 września 2018 r., znak: (...) odmówiono jej prawa do rekompensaty, ponieważ organ rentowy wskazał, że nie udowodniła ona co najmniej 15-letniego okresu pracy dziennikarskiej. Organ rentowy przyjął za udowodniony okres pracy ubezpieczonej
w warunkach szczególnych w wymiarze 6 lat i 16 dni, na który złożyło się jej zatrudnienie
od dnia 1 czerwca 1984 r. do dnia 31 lipca 1988 r., od dnia 1 sierpnia 1988 r. do dnia
28 lutego 1989 r. oraz od dnia 1 marca 1989 r. do dnia 16 czerwca 1990 r. Oddział wskazał, że okres od dnia 1 października 1993 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. nie został uwzględniony jako praca w szczególnym charakterze, gdyż z przedłożonych dokumentów nie wynika, czy podczas zatrudnienia ubezpieczona była objęta układem zbiorowym pracy dla dziennikarzy ( k. 7 i 11 tom III a. e.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w aktach sprawy, w tym aktach rentowych oraz zeznań odwołującej. Dokumenty w wyżej wymienionym zakresie są wiarygodne i tworzą spójny stan faktyczny. Wynikają z nich jednoznacznie poszczególne okresy, w których zatrudniona była odwołująca. Ponadto ich treść nie była kwestionowana przez strony postępowania.

W związku z tym Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie E. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
(...) Oddziału w W. z dnia 17 września 2018 r., znak: (...) jako zasadne podlegało uwzględnieniu.

W ocenie Sądu spór pomiędzy stronami dotyczył ustalenia, czy odwołująca legitymuje się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, który uprawniałby do przyznania jej prawa do rekompensaty. Pozostałe kwestie związane ze spełnieniem przesłanek do otrzymania rekompensaty nie były sporne.

Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych ( Dz. U. z 2018 r., poz. 1924 t. j.) zwanej dalej ,,ustawą pomostową’’, rekompensata
to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy pomostowej, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli posiada okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 15 lat.

Wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawą emerytalną’’, nie podlega wykładni rozszerzającej. Prace te ściśle i jasno zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43) zwanego dalej ,,rozporządzeniem’’. Jednakże nabycie uprawnień z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach
lub w szczególnym charakterze podlega dalszym ograniczeniom. Aby daną pracę uznać
za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik
ma obowiązek wykonywać ją stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na danym stanowisku pracy w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia.

Na podstawie § 13 pkt 1 i 2 rozporządzenia, dziennikarz zatrudniony w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w agencjach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objęty układem zbiorowym pracy dziennikarzy nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn w czasie wykonywania pracy dziennikarskiej oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy dziennikarskiej.

W myśl art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej, za pracowników zatrudnionych
w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu
na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, przy czym wiek emerytalny powyższej kategorii pracowników, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których pracownikom tym przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.

Jednocześnie zgodnie z art. 32 ust. 3 pkt 4 ustawy emerytalnej, dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze uważa się dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism,
w radiu, telewizji oraz w organach prasowych, informacyjnych, publicystycznych albo fotograficznych, objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy.

Na wstępie Sąd Okręgowy wskazuje, że organ rentowy uwzględnił odwołującej do pracy w warunkach szczególnych okres w wymiarze łącznym 6 lat i 16 dni. W tym okresie ubezpieczona również wykonywała pracę dziennikarza, której w okresie spornym nie kwestionował organ rentowy. W ocenie Sądu jedyną kwestią budzącą wątpliwości stron było rozważenie, czy nieobjęcie pracownika układem zbiorowym dziennikarzy skutkuje nieuwzględnieniem jego zatrudnienia do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.

Sporne okresy od dnia 1 października 1993 r. do dnia 31 grudnia 1996 r. oraz od dnia 2 stycznia 1997 r. do dnia 31 marca 2016 r. zostały wymienione w przedstawionych świadectwach pracy. Organ rentowy wskazywał, że pracodawca uznał, że odwołująca nie wykonywała pracy w warunkach szczególnych. Sąd jednak zważył, że dokumenty wystawione przez pracodawcę nie stanowią dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c., gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym, jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w tym dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno, co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Organ rentowy wskazywał jedynie, że powodem nieuwzględnienia spornych okresów czasu do pracy w warunkach szczególnych było nieobjęcie odwołującej układem zbiorowym pracy dziennikarzy. Potwierdzeniem tego jest zaprotokołowane stanowisko pełnomocnika organu rentowego na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r., który stwierdził, że nie kwestionuje, aby ubezpieczona nie wykonywała pracy dziennikarza.

Odnosząc się do zarzutów organu rentowego, Sąd uznał, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, prawo do emerytury na podstawie § 13 rozporządzenia ma dziennikarz, który osiągnął wymagany tym przepisem wiek i okres zatrudnienia, w tym okres pracy dziennikarskiej, niezależnie od tego czy w dacie spełnienia tych warunków był objęty układem zbiorowym pracy dziennikarzy ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 1999 r., sygn.. akt II UKN 665/98). Sąd ten wskazał, że pierwsza część § 13 rozporządzenia stanowi jedynie definicję zawodu dziennikarza, w stosunku do których nie ma odrębnej regulacji dotyczących zaopatrzenia emerytalnego. Wymóg zawarcia układu zbiorowego pracy należy rozumieć jedynie jako stwierdzenie, że osoba wykonująca w redakcjach lub innych mediach pracę nazwaną w układzie zbiorowym pracą dziennikarską jest dziennikarzem. Natomiast brak takiej regulacji, jak w niniejszej sprawie, nie może wpływać negatywnie na prawa odwołującej, gdyż przez cały okresu czasu wykonywała tożsamą pracę.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe ( Dz. U.
z 2018 r., poz. 1914 t.j.) dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji, a zgodnie z pkt 8 cytowanego przepisu redakcją jest jednostka organizująca proces przygotowywania (zbierania, oceniania i opracowywania) materiałów do publikacji w prasie. Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 powołanej ustawy wydawcą może być osoba prawna, fizyczna lub inna jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej. W szczególności wydawcą może być organ państwowy, przedsiębiorstwo państwowe, organizacja polityczna, związek zawodowy, organizacja spółdzielcza, samorządowa i inna organizacja społeczna oraz kościół i inny związek wyznaniowy.

Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję nie przeprowadził analizy przepisów dotyczących układów zbiorowych pracy zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy
z dnia 29 września 1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 113, po. Z547 z późn. zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 z upływem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie w/w ustawy miały utracić moc układy zbiorowe pracy i porozumienia
o przystąpieniu do tych układów zawarte przed tym dniem. W dniu 26 listopada 1996 r. utracił obowiązywanie układ zbiorowy pracy dziennikarzy, ponieważ ustawa weszła w życie rok wcześniej w dniu 26 listopada 1995 r. Sąd Apelacyjny wyraził stanowisko, zgodnie
z którym wskazał, że opisane zmiany przepisów kodeksu pracy nie zostały powiązane z nadal obowiązującymi przepisami emerytalnymi dotyczącymi nabywania prawa do wcześniejszej emerytury dla dziennikarzy. Orzecznictwo Sądu Najwyższego zwróciło się w kierunku interpretacji przepisów emerytalnych na korzyść dziennikarzy ubiegających się
o wcześniejsze emerytury w oparciu o przepis art. 184 ustawy emerytalnej, zwłaszcza co do rozumienia zapisu § 13 rozporządzenia. Odmienna wykładnia stanowiłaby niewątpliwie naruszenie generalnej zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych,
w szczególności kwalifikujących się w jednej i tej samej grupie zawodowej ( wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 7 marca 2014 r., sygn.. akt III AUa 2040/13).

Sąd zważył, że zgodnie z przyjętą interpretacją przepisów przez Sądy powszechne
i Sąd Najwyższy należy niewątpliwie uznać, że okres zatrudnienia dziennikarzy nieobjętych układem zbiorowym prawa pracy należy kwalifikować jako pracę wykonywaną w warunkach szczególnych. Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że odwołująca legitymuje się 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych, który uprawnią ją do otrzymania prawa do rekompensaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 477 § 2 k.p.c. orzekł, jak
w sentencji.

(...)

(...)