sygn. II UZ 69/14 10 lutego 2015 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 10 lutego 2015, sygn. II UZ 69/14

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono zażalenie
Przedmiot o wznowienie postępowania
Typ sprawy ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap zażalenie
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne spadek
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS płatnik składek / pracodawca uczestnik postępowania
Data orzeczenia 10 lutego 2015
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział II
Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
Sygn. akt II UZ 69/14
POSTANOWIENIE
Dnia 10 lutego 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)
SSA Bohdan Bieniek
w sprawie z wniosku A. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
z udziałem zainteresowanych: […]
o wznowienie postępowania,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 lutego 2015 r.,
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 11 czerwca 2014 r.,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę A.
R. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 17 października 2012 r. W skardze przytoczone zostały, jako
jej podstawy, art. 401 pkt 2 i 403 § 2 k.p.c., z powołaniem się na odmienne
rozstrzygnięcie w analogicznej sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego
z dnia 23 lipca 2013 r., III AUa …/12, jako nowe okoliczności faktyczne i dowodowe,
mające wpływ na wynik sprawy, których nie mogła powołać w poprzednim
postępowaniu, w którym – wskutek naruszenia przepisów prawa – była pozbawiona
możliwości działania.
2
Sąd Apelacyjny uznał, że skarżąca nie wskazała przepisów, których
naruszenie wiązałoby się ze skutkiem pozbawienia jej możliwości działania. Nie
może w tym wypadku chodzić o podnoszoną odmienność rozstrzygnięć w
analogicznych sprawach, gdyż podstawą skargi o wznowienie postępowania
wskazaną w art. 401 pkt 2 k.p.c. są tylko okoliczności zaistniałe w toku
postępowania objętego skargą. Wydanie odmiennego wyroku w analogicznej
sprawie po zakończeniu tego postępowania z istoty nie świadczy o pozbawieniu
strony możliwości działania na skutek naruszenia przepisów prawa. Jednocześnie
odmiennego wyroku wydanego w analogicznej sprawie nie można uznać za nowe
okoliczności faktyczne i dowodowe, które mają wpływ na wynik sprawy, a z których
nie mogła skorzystać ona w poprzednim postępowaniu. Odmienne orzeczenie w
innej analogicznej sprawie nie może tym samym prowadzić do wzruszenia
wcześniej zapadłego orzeczenia.
Jak stwierdził Sąd Apelacyjny, stosownie do art. 178 ust. 1 Konstytucji RP,
sędziom gwarantowana jest niezawisłość, polegająca również na tym, że
rozstrzygając sprawę mają obowiązek dokonania samodzielnych ustaleń, ich oceny
oraz oceny prawnej, a związanie innym wyrokiem cywilnym dotyczy tylko mającego
powagę rzeczy osądzonej między tymi samymi stronami i tylko co do tego, co w
związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 366 k.p.c.).
Oznacza to, że rozstrzygając sprawę tego samego podmiotu na skutek odwołania
od innej decyzji sąd nie jest związany wcześniejszym wyrokiem sądu wydanym w
sprawie podobnej lub nawet tożsamej rodzajowo.
W zażaleniu ubezpieczona, zaskarżając postanowienie Sądu Apelacyjnego
w całości oraz wnosząc o jego uchylenie, ponowiła twierdzenia co do istnienia
podstaw wznowienia postępowania w ten sposób, że przytoczyła art. 401 pkt 2
k.p.c. i podniosła, iż wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona
możliwości działania, oraz art. 403 § 2 k.p.c., twierdząc o wykryciu okoliczności
faktycznych i dowodowych, które mają wpływ na wynik sprawy, a z których nie
mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Jako dowód wskazała wyrok Sądu
Apelacyjnego z dnia 23 lipca 2013 r., III AUa …/12, w którym Sąd Apelacyjny
powołał się na art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r.
3
Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Zaprezentowała stanowisko, że sądy powszechne nie
powinny rozpatrywać jej sprawy, lecz skierować ją według właściwości do
Narodowego Funduszu Zdrowia. Jednocześnie podniosła, że zaskarżony wyrok
został wydany z uwzględnieniem poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w
uchwale z dnia 9 września 2009 r., II UZP 6/09, która nie może być traktowana jak
precedens, zwłaszcza że „jest niemożliwa do wykonania”. Według skarżącej,
potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 października 2011 r., III UK 22/11,
„gdzie starał się znaleźć obowiązujący przepis prawny, na podstawie którego
pracodawca mógłby połączyć wynagrodzenie pracownika z umowy o pracę z
wynagrodzeniem z umowy cywilnoprawnej zawartej przez pracownika z osobą
trzecią i nie znalazł takiego przepisu”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Ze względu na zarzut, który mógłby dotyczyć nieważności postępowania z
powodu niedopuszczalności drogi sądowej w części dotyczącej obowiązkowego
podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym (art. 379 pkt 1 k.p.c.), przede wszystkim
należy wskazać, że stosownie do art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o
systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze
zm.), do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń
Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie
zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i
dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich
nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika,
odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń
stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Odpowiednie stosowanie tych przepisów oznacza odesłanie do wszystkich
przepisów dotyczących tej materii (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 15 października 2009 r., II UZP 3/09, OSNP 2010 nr 13-14,
poz. 165 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 r., II UZP 3/08,
OSNP 2009 nr 11-12, poz. 148). Sprawy dotyczące wymierzania i pobierania
składek na ubezpieczenie zdrowotne zostały wyłączone ze spraw z zakresu
4
ubezpieczenia zdrowotnego, których rozpatrywanie na podstawie art. 109 ustawy o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należy do
kompetencji dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
Realizacja zadań dotyczących kontroli i poboru składek na ubezpieczenie
zdrowotne należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 83 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych) i w tym zakresie decyzje tego Zakładu podlegają kontroli
przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 19 listopada 2009 r., I UZ 84/09, niepublikowane i z dnia 18 września
2013 r., II UZ 48/13, niepublikowane). Sprawa, w której wniesiono odwołanie od
decyzji organu rentowego, dotyczącej wymierzenia i pobrania składek na
ubezpieczenie zdrowotne, jest więc sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych w
rozumieniu art. 476 § 2 pkt 1 k.p.c.
Poza tym w uzasadnieniu zażalenia nie znalazły się żadne argumenty
wskazujące na istnienie podstaw wznowienia postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 października 2012 r.,
III AUa …/12. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający
art. 401 pkt 2 i art. 403 § 2 k.p.c. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej
podstawie, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, iż podnoszona podstawa
nie zachodzi (art. 410 § 1 k.p.c.; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968 nr 8-9, poz. 154, uchwałę Sądu
Najwyższego z dnia 28 października 1981 r., I CO 5/81, OSNCP 1982 nr 5-6, poz.
77 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1996 r., I CRN 101/95,
OSNC 1996 nr 10, poz. 138, z dnia 28 października 1999 r., II UKN 174/99,
OSNAPiUS 2001 nr 4, poz. 133, z dnia 12 października 2001 r., III AO 32/01,
OSNAPiUS 2002 nr 18, poz. 449, z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Monitor
Prawniczy 2006 nr 16, s. 880 oraz z dnia 9 maja 2008 r., II PZ 65/07,
niepublikowane).
Podnoszone przez skarżącą okoliczności są oderwane od hipotez art. 401 §
1 pkt 2 oraz art. 403 § 2 k.p.c. Należy przy tym zaaprobować stanowisko Sądu
Apelacyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu co do tego, że wydanie
odmiennego wyroku w analogicznej sprawie z istoty nie może zostać uznane za
świadczące o pozbawieniu strony możliwości działania na skutek naruszenia
5
przepisów prawa, a jednocześnie takie odmienne orzeczenie, choć wydane w
podobnej sprawie, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej lub dowodu, mających
wpływ na wynik tamtej sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim
postępowaniu. Trafnie Sąd Apelacyjny dostrzegł, że wydanie odmiennych
rozstrzygnięć w analogicznych sprawach sugeruje, że mogło dojść do obrazy prawa
w jednym z nich, co stanowi sytuację niepożądaną i podważającą zaufanie strony
do wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się
jednak, że wadliwość orzeczenia wynikająca z obrazy prawa materialnego nie
może być kwalifikowana jako ustawowa podstawa wznowienia (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CZ 25/07, niepublikowane).
W podstawie wznowienia unormowanej w art. 403 § 2 k.p.c. chodzi o wyrok,
który uprawomocnił się przed wyrokiem objętym skargą. Podstawa ta odnosi się do
sytuacji procesowych przewidzianych w art. 199 § 1 k.p.c. (art. 379 pkt 3 k.p.c.),
które wyłączają wydanie kolejnego wyroku co do tego samego przedmiotu sprawy
(sporu) między tymi samymi stronami (por. postanowienia Sądu Najwyższego z
dnia 18 października 2010 r., I PZ 23/10, niepublikowane, z dnia 20 stycznia 2011 r.,
I UZ 164/19, niepublikowane, z dnia 11 lutego 2010 r., I PZ 20/09, niepublikowane,
z dnia 15 grudnia 2009 r., II PZ 24/09, niepublikowane oraz z dnia 10 listopada
2010 r., II UZ 29/10, niepublikowane).
W konsekwencji należy stwierdzić, że jakkolwiek skarżąca formalnie
powołała ustawową podstawę wznowienia, to w rzeczywistości podstawa ta – także
w świetle samego uzasadnienia skargi – nie występuje. Odrzucenie skargi przez
Sąd Apelacyjny było w tej sytuacji uzasadnione (art. 410 § 1 k.p.c.), toteż Sąd
Najwyższy zażalenie na jego postanowienie oddalił (art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.)..), toteż Sąd
Najwyższy zażalenie na jego postanowienie oddalił (art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.).