Uzasadnienie z 3 marca 2021, sygn. IV Ka 119/21

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 października 2020 roku Sąd Rejonowy w Bydgoszczy w sprawie XI W 594/20 uznał obwinionego K. F. (1) za winnego tego że, w dniu 8 maja 2020 roku w B. na ul. (...) jako właściciel pojazdu C. nr. rej. (...), którym popełniono wykroczenie , będąc wezwanym do udzielenia informacji komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie , wbrew obowiązkowi nie wskazał na żądanie uprawnionego organu komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w dniu 28.01.2020 roku o godz. 11.55 na ulicy (...) w B. tj. popełnienia wykroczenia z art. 96 § 3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i za to na podstawie art. . 96 § 3 kw wymierzył mu karę 300 zł grzywny oraz zwolnił go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i opłaty.

Od powyższego wyroku apelację złożył obwiniony zaskarżając wyrok w całości i zarzucając rażące naruszenie przepisu art. 96 § 3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez całkowicie błędną wykładnię polegającą na zastosowaniu swoistego automatyzmu , tj przyjęcie, że w razie braku wskazania osoby kierującej właściciel popełnia opisane we wniosku o ukaranie wykroczenie , bez możliwości ekskulpowania się , na skutek czego Sąd przypisał obwinionemu odpowiedzialność za powyższe wykroczenie , podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego musi prowadzić do wniosku przeciwnego.

W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie go od zarzucanego mu czynu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

S ąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja wniesiona przez obwinionego nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu odwoławczego, Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie oraz dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego, na podstawie której poczynił właściwe ustalenia faktyczne, pozwalające na ustalenie, że K. F. popełnił wykroczenie z art. 96 § 3 k.w.

Bezsprzecznym jest, iż obwiniony w zakreślonym terminie nie wskazał, na żądanie uprawnionego organu komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w dniu 28.01.2020 roku o godz. 11.55 na ulicy (...) w B. stanowiący jego własność pojazd oraz nie złożył oświadczenia, że sam kierował wówczas tym pojazdem, czym wyczerpał znamiona wykroczenia opisanego w art. 96 § 3 k.w.

Złożona przez obwinionego apelacja nie zawiera argumentacji pozwalającej na uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku.

Nie ulega wątpliwości, że to na obwinionym jako właścicielu pojazdu, ciążył obowiązek w zakresie uregulowanym w artykułach 96 § 3 k.w. i 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Co prawda, żaden przepis prawa nie nakłada na właścicieli pojazdów obowiązku prowadzenia rejestru komu w danym dniu udostępniają oni swój pojazd, jednakże powyższe regulacje oznaczają, że osoba zobowiązana wobec organu ma obowiązek posiadania danych na temat tego, kto użytkował jej pojazd i czynić to może w sposób dla siebie dogodny i przez siebie obrany, np. poprzez zwykłe zapamiętywanie tych faktów, bądź jeśli osoba nie przechowuje w pamięci takich danych - w inny korzystny dla niej sposób, tak, by zgodnie z ustawą móc efektywnie wywiązać się z obowiązku wobec organu, w sytuacji zwrócenia się o takie dane przez organ zgodnie z dyspozycją art. 96 § 3 k.w.

Nadto ustawodawca przewidział możliwość niewskazania osoby kierującej lub używającej dany pojazd przez zobowiązanego jedynie pod warunkiem wykazania, że pojazd ten został użyty po pierwsze wbrew woli i wiedzy ww., po drugie przez nieznaną osobę, po trzecie ww. nie mógł temu zapobiec. Warunki te muszą zostać spełnione łącznie. We wszystkich innych wypadkach osoba, od której jest żądana powyższa informacja, a która jej nie udziela, popełnia czyn z art. 96 § 3 k.w.

Obwiniony w toku postępowania twierdził natomiast, iż nie pamięta, kto w dniu zdarzenia użytkował pojazd, ponieważ kilka miesięcy to okres zbyt długi dla odtworzenia tego w pamięci, a ponadto samochód używają członkowie jego rodziny. Tymczasem w ocenie Sądu udzielenie odpowiedzi wymijającej, bądź też zasłanianie się niepamięcią, może być uznane za przejaw zachowania sprawczego z art. 96 § 3 k.w. Niewskazaniem osoby, której powierzony został pojazd do kierowania lub używania poprzez udzielenie odpowiedzi negatywnej będzie bowiem zarówno niewskazanie tej osoby, jak i stwierdzenie zobowiązanej, że nie wie ona, w czyjej dyspozycji pozostawał pojazd w czasie zdarzenia. Należy zauważyć, iż obwiniony mógł wskazać konkretną osobę, jak również wskazać alternatywnie kilka osób, które w czasie popełnienia wykroczenia korzystały z pojazdu będącego jego własnością, co nie skutkuje automatycznie postawieniem tym osobom zarzutu popełnienia wykroczenia ujawnionego przez Straż Miejską, a jednocześnie zwalniałoby obwinionego od odpowiedzialności za wykroczenie z art. 96 § 3 kw. W rzeczywistości obwiniony ograniczył się wyłącznie do ogólnikowego wskazania na korzystanie z pojazdu przez bliżej nieokreślonych członków rodziny, bez ich bliższego określenia.

Sąd Okręgowy nie podziela też argumentacji obwinionego w zakresie braku podstaw prawnych do udzielenia odpowiedzi na wezwanie uprawnionego organu tylko dlatego, że odpowiedź na wezwanie jakie otrzymał może w efekcie końcowym prowadzić do samooskarżenia lub rzucenia podejrzeń na osobę najbliższą.

Obowiązek z art. 78 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zabezpieczony odpowiedzialnością za wykroczenie, to tylko obowiązek wskazania, komu został powierzony pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, a nie obowiązek zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa czy też nawet wykroczenia. Innymi słowy, kwestionowane przepisy statuują obowiązek wskazania okoliczności faktycznej. Wskazanie na żądanie uprawnionego organu, komu właściciel lub posiadacz pojazdu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, nie przesądza o ewentualnej odpowiedzialności wskazanej osoby za wykroczenie drogowe (wyrok TK z 12 marca 2014 r., sygn. akt P 27/13). Osoba, której pojazd powierzono, mogła przecież na przykład bez zgody lub wiedzy właściciela powierzyć ten pojazd jeszcze komuś innemu. Organ zaś nie zwrócił się do obwinionego z zapytaniem o wskazanie osoby, która popełniła wykroczenie - lecz wyłącznie o wskazanie osoby, której pojazd został powierzony do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Należy zatem uznać, że powoływanie się też przez obwinionego na chęć uniknięcia popełnienia przestępstwa fałszywego oskarżenia nie było zasadne.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie K 3/13 także stanął na stanowisku, iż informacja o powierzeniu pojazdu osobie najbliższej nie jest tożsama z informacją o tym, kto prowadził lub używał pojazd w chwili popełnienia wykroczenia drogowego. Wskazanie więc osoby najbliższej w żadnym razie nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności za wykroczenie drogowe. Trybunał stwierdził więc, że ingerencja ustawodawcy w ochronę życia rodzinnego przez kwestionowane przepisy jest niezbędna, przydatna i proporcjonalna, a ponadto nie narusza istoty ochrony życia rodzinnego.

Reasumując powyższe przyjąć należy, iż w niniejszej sprawie ujawniony materiał dowodowy wykazał, że obwiniony swoim zachowaniem wypełnił znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności, które zwalniałyby obwinionego z obowiązku posiadania wiedzy na temat tego, co działo się z jego samochodem

w dniu 28 stycznia 2020 o godz.l1:55 r., a przedstawione przez niego stanowisko w świetle obowiązujących przepisów nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na uwadze powyższą argumentację, zaskarżony wyrok jako słuszny, należało utrzymać w mocy.

O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono po myśli art.l 19 kpw w zw. zart.636§l kpk.