Postanowienie SN z 26 lutego 2015, sygn. III SK 54/14
Data orzeczenia
26 lutego 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Dawid Miąsik
Tagi
POSTANOWIENIE
Dnia 26 lutego 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dawid Miąsik
w sprawie z powództwa R. P. S.A. w W.
przy udziale interwenienta ubocznego po stronie powodowej R. S. O. Sp. z o.o. w
W.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
z udziałem zainteresowanego Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału
Eneregii Elektrycznej w P.
o nałożenie kary pieniężnej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 26 lutego 2015 r.,
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 29 kwietnia 2014 r.,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 180 (sto
osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny wyrokiem z 29 kwietnia 2014 r., oddalił apelację Prezesa
Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) od wyroku Sądu Okręgowego w W. –
Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 1 marca 2013 r. w sprawie z
odwołania R. P. S.A. w W. (powód) od decyzji Prezesa Urzędu z 21 listopada
2
2005 r., przy udziale interwenienta ubocznego po stronie powoda R. S. O. Sp. z
o.o.
Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu nałożył na powoda karę pieniężną w
wysokości 7.650.000 zł za niewywiązanie się z obowiązku utrzymywania w
należytym stanie technicznym obiektów, instalacji i urządzeń oraz naruszenie
warunku 2-2.3 koncesji na dystrybucję energii elektrycznej w ten sposób, że powód
nie utrzymywał obiektów, instalacji i urządzeń w należytym stanie technicznym
umożliwiającym przesyłanie energii w sposób ciągły i niezawodny.
Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 1 marca 2013 r. uchylił decyzję Prezesa
Urzędu ustalając w oparciu o dokumenty oraz opinię biegłego, że awaria z 22
listopada 2004 r. nie była skutkiem utrzymywania obiektów, instalacji i urządzeń w
nienależytym stanie technicznym.
Oddalając apelację Prezesa Urzędu wyrokiem z 29 kwietnia 2014 r. Sąd
drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego w W. i ich ocenę
prawną. Sąd Apelacyjny wskazał, że przedmiotem postępowania nie jest ustalenie
przyczyn pojedynczej awarii w sieci powoda, lecz rozstrzygnięcie, czy w związku z
awarią przedsiębiorstwo energetyczne ponosi odpowiedzialność za
nieprzestrzeganie obowiązku polegającego na utrzymaniu w należytym stanie
technicznym obiektów, instalacji i urządzeń. Zaistnienie awarii nie jest
wystarczająco pewnym weryfikatorem niedopełnienia tego obowiązku. Nie każda
awaria jest następstwem naruszenia obowiązku utrzymywania obiektów, instalacji i
urządzeń w należytym stanie technicznym w rozumieniu przepisów odnoszących
się do publicznoprawnej odpowiedzialności przedsiębiorstwa energetycznego. Nie
można bowiem całkowicie wyizolować części infrastruktury bezpośrednio
uczestniczącej w awarii i tylko w jej obrębie poszukiwać odpowiedzi na rozwiązanie
problemu odpowiedzialności przedsiębiorstwa energetycznego. Sąd Apelacyjny
wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie, czy powód
naruszył określone przepisy prawa energetycznego wskazane w decyzji Prezesa
Urzędu, zatem to na Prezesie Urzędu spoczywa ciężar dowodu wykazania tego
naruszenia. Dowody zebrane w toku postępowania administracyjnego są
wykorzystywane w postępowaniu sądowym, ale strony mogą i powinny powoływać
kolejne dowody na poparcie swojego stanowiska.
3
Sąd Apelacyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 4 ust. 1 Prawa
energetycznego przez przyjęcie przez Sąd Okręgowy w W., że o należytym stanie
technicznym sieci powoda świadczy jej ogólna awaryjność, a nie ogólny stan sieci
oraz stan poszczególnych jej elementów. Według Sądu Apelacyjnego przedmiotem
badania Sądu był zarówno stan sieci powoda, jak i stan jej poszczególnych
elementów. Biegły w swojej opinii stwierdził, że sieć powoda była zdolna do
zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, z zachowaniem
obowiązujących wymogów jakościowych. Stopień niezawodności zaopatrzenia
odbiorców w energię był adekwatny do osiąganych wartości wskaźników
awaryjności, które należały do najkorzystniejszych w kraju. Wyłącznie na podstawie
faktu używania określonego typu izolatorów przez okres 37 lat nie można
wnioskować, że stan techniczny obiektów i instalacji sieci dystrybucyjnej powoda
był nienależyty. Wskaźnik awaryjności wspomnianych izolatorów uzasadniał
podjęcie działań polegających na planowej ich wymianie i taka sukcesywna
wymiana była prowadzona od 2002 r. Zastosowanie zabezpieczenia różnicowego
do ochrony szyn zbiorczych rozdzielni przed skutkami zwarć wielkoprądowych
byłoby korzystniejsze z punktu widzenia zasięgu ewentualnej awarii, ale ówczesny
system zastosowanej automatyki zabezpieczeniowej chroniący szyny zbiorcze
rozdzielni RPZ P. był dopuszczony do stosowania w kraju i był faktycznie
stosowany w wielu węzłach sieciowych.
Sąd Apelacyjny nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 56 ust. 1 pkt 10 i
12 Prawa energetycznego w związku z art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego przez
ich niezastosowanie przez przyjęcie, że powód nie naruszył obowiązku określonego
w art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego, jak również obowiązku wynikającego z
koncesji. W sprawie wykazano bowiem skutecznie, że powód utrzymywał sieć w
należytym stanie. Dodatkowo Sąd drugiej instancji wskazał, że decyzja Prezesa
Urzędu odnosi się tylko do ściśle określonych części infrastruktury powoda.
Ograniczenie się do ustalenia wymaganej od przedsiębiorstwa energetycznego
staranności w zakresie postępowania z izolatorami typu VKLF tylko w odniesieniu
do tych z nich, które uczestniczyły w awarii z pominięciem szerszego problemu
eksploatacji tego typu izolatorów zostało uznane za nieprawidłowe. W uzasadnieniu
decyzji Prezesa Urzędu w ogóle nie wskazuje się zastrzeżeń do stosowanych
4
zabezpieczeń sieci powoda. Okoliczności te zostały podniesione dopiero w toku
postpowania sądowego, zaś Sąd drugiej instancji uznał, że nie można zmieniać
ustaleń faktycznych stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w
całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 w związku z
art. 56 ust. 1 pkt 10 Prawa energetycznego, art. 56 ust. 1 pkt 10 Prawa
energetycznego, art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa energetycznego; nierozpoznanie istoty
sprawy polegające na dokonaniu należytej oceny staranności powoda w
wykonywaniu działalności koncesjonowanej podczas gdy sankcji na podstawie
art. 56 ust. 1 pkt 10 Prawa energetycznego podlega nieutrzymywanie w należytym
stanie poszczególnych elementów sieci; nierozpoznanie istoty sprawy przez brak
rozstrzygnięcia w przedmiocie niewłaściwej ochrony zabezpieczeniowej stacji RPZ
P. wynikające z uznania przez Sąd Apelacyjny, że w zaskarżonej decyzji nie
wskazuje się zastrzeżeń do stosowanych zabezpieczeń, podczas gdy z treści
decyzji wynika wprost, że w sprawie ustalono, iż niewłaściwa ochrona
zabezpieczeniowa stacji RPZ P. spowodowała przeniesienie się zwarcia poza
obszar stacji; nierozpoznanie istoty sprawy poprzez brak odniesienia do zasadności
wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 Prawa
energetycznego, gdy zgodnie z warunkiem koncesji powód był zobowiązany do
utrzymywania obiektów, instalacji i urządzeń w należytym stanie technicznym, a
zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 10 i 12 Prawa
energetycznego.
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, Prezes Urzędu
powołał się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz
potrzebę wykładni przepisów prawa wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Zdaniem Prezesa Urzędu konieczne jest rozstrzygnięcie przez Sąd
Najwyższy zakresu kontroli Prezesa Urzędu w sprawach dotyczących wymierzenia
kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 10 Prawa energetycznego, w
szczególności przesądzenie, czy przesłanką wystarczającą do wymierzenia kary
jest stwierdzenie, że przedsiębiorstwo energetyczne nie utrzymuje w należytym
stanie technicznym konkretnego elementu sieci wymienionego w tym przepisie, czy
też wyłącznie do uznania za delikt administracyjny określony w tym przepisie
5
wymagana jest ocena należytego utrzymywania całej sieci, wykorzystywanej przez
przedsiębiorstwo energetycznego do prowadzenia działalności gospodarczej,
dokonana de facto pod kątem statystycznej awaryjności, a tym samym
przesądzenie o możliwości interwencji Prezesa Urzędu w celu ochrony życia
zdrowia i mienia jedynie w przypadku nienależytego utrzymywania całej sieci
przedsiębiorstwa energetycznego, czy też możliwości stosowania tej ochrony
również w przypadku nienależytego utrzymywania poszczególnych jej elementów?
Ponadto, zdaniem Prezesa Urzędu zachodzi rozbieżność co do wykładni
art. 56 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego na tle
odmiennej oceny zakresu obowiązku należytej dbałości o infrastrukturę
elektroenergetyczną, sformułowanego w art. 4 ust. 1 Prawa energetycznego, który
podlega kontroli Prezesa Urzędu, a jego nienależyta realizacja sankcjonowana jest
karą pieniężną.
Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu wniósł o odmowę
przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Interwenient uboczny w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu
wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania, a w
przypadku przyjęcie skargi do rozpoznania o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów
postępowania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje:
Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie kwalifikowała się do przyjęcia celem
jej merytorycznego rozpoznania.
W wyroku z 13 grudnia 2010 r., III SK 16/10, wydanym przy poprzednim
rozpoznawaniu sprawy przez Sąd Najwyższy wskazano, jakie ustalenia są
konieczne do przypisania powodowi - w okolicznościach niniejszej sprawy -
odpowiedzialności z tytułu naruszenia przez niego obowiązków sankcjonowanych
na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 10 i 12 Prawa energetycznego w zakresie objętym
decyzją Prezesa Urzędu. Sąd Najwyższy zawarł również wskazówki co do
dowodów, jakie należy przeprowadzić w tym celu. Zaskarżony skargą kasacyjną
wyrok opiera się na ustaleniach i ocenie dowodów przeprowadzonych przez Sądy
6
przy ponownym rozpoznawaniu sprawy z uwzględnieniem zapatrywań wyrażonych
w uzasadnieniu wyroku w sprawie III SK 16/10. Nie ma zatem podstaw do
formułowania zagadnienia prawnego dotyczącego przepisów prawa materialnego,
które zmierzają do zakwestionowania stanowiska wyrażonego przez Sąd
Najwyższy w wyroku kasacyjnym i które de facto służą podważeniu ustaleń
faktycznych leżących u podstaw oceny prawidłowości zastosowania art. 56 ust. 1
pkt 10 i 12 Prawa energetycznego w okolicznościach niniejszej sprawy.
Jak trafnie argumentuje powód, art. 56 ust. 1 pkt 10 Prawa energetycznego
może być stosowany w różnych stanach faktycznych. W niniejszej sprawie Sądy
ustaliły, przy pomocy biegłego, wiążący w okolicznościach tej sprawy (a pośrednio
w odniesieniu do innych przypadków nieprawidłowego działania tego typu
urządzeń) standard uczynienia zadość przez przedsiębiorstwo energetyczne takie
jak powód obowiązkowi sankcjonowanemu na podstawie tego przepisu. Natomiast
standard ten może kształtować się odmiennie w przypadku innego rodzaju
uchybień w zakresie utrzymywania urządzeń, instalacji i sieci w należytym stanie
technicznym, co potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2015 r., III SK
29/14.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Koszty
zastępstwa procesowego zasądzono tylko na rzecz powoda, ponieważ interwenient
uboczny w odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezesa Urzędu wniósł o ich
zasądzenie wyłącznie w przypadku oddalenia skargi.