Postanowienie SN z 28 października 2015, sygn. I PZ 19/15
Data orzeczenia
28 października 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział I
Przewodniczący
SSN Zbigniew Myszka
Tagi
Podstawa prawna
art. 17
kpk
art. 233
kpc
art. 244
kpc
art. 394
kc
art. 394
kpc
art. 401
kpc
art. 403
kpc
art. 404
kpc
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
POSTANOWIENIE
Dnia 28 października 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)
SSN Romualda Spyt
SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa M. O.
przeciwko B. S.
w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 października 2009 r.,
o ustalenie stosunku pracy, wydanie świadectwa pracy i zaświadczenia Rp 7,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 października 2015 r.,
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w K.
z dnia 9 kwietnia 2015 r.,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w K. - odrzucił skargę M. O. o wznowienie postępowania
w sprawie z jego powództwa przeciwko B. S., zakończonej prawomocnym
wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 października 2009 r .
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał na wyrok z dnia 15
kwietnia 2009 r., w którym Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w K. ustalił, że powoda M. O. łączył z pozwaną B.S. stosunek pracy na czas
2
określony od dnia 1 lutego 2001 r. do dnia 30 kwietnia 2001 r. oraz oddalił dalej
idące powództwo o ustalenie stosunku pracy, o nakazanie wydania świadectwa
pracy i zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu na druku Rp 7 oraz o zapłatę
ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W wyroku zamieszczone
zostało również postanowienie o stwierdzeniu niewłaściwości rzeczowej w zakresie
roszczenia o zapłatę odszkodowania za zakaz konkurencji, o zapłatę
wynagrodzenia i zwrot poniesionych kosztów i o przekazaniu sprawy w tym
zakresie do rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w W. Wyrokiem z
dnia 27 października 2009 r. Sąd Okręgowy w K., oddalił apelację powoda od
powyższego wyroku Sądu Rejonowego.
5 grudnia 2012 r. M. O. wniósł do Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w K. skargę o wznowienie postępowania, które toczyło
się przed tym sądem pod sygn. akt IV P …/06/N. Jako podstawę wznowienia
wskazał brak należytej reprezentacji przez pełnomocnika oraz stwierdzoną przez
powoda okoliczność składania fałszywych zeznań przez jednego ze świadków. W
pismach procesowych skarżącego z dnia 21 czerwca 2013 r. oraz z 19 czerwca
2013 r. sporządzonych i wniesionych przez pełnomocnika procesowego zostało
sprecyzowane, że podstawą wniesionej skargi jest art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., tj.
uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa oraz postanowienie Prokuratora
Prokuratury Rejonowej w K. z dnia 31 grudnia 2012 r. o umorzeniu postępowania
karnego w przedmiocie przestępstwa składania przez świadka P. S. fałszywych
zeznań, ocenionych przez sądy obu instancji za spójne i wiarygodne.
Postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w K. stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i
przekazał sprawę do rozstrzygnięcia Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w K.
Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga powoda o wznowienie postępowania
pomimo, że określa jako podstawę jej wniesienia art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., nie
została oparta na ustawowych podstawach. Według przedmiotowej skargi
przestępstwo, o którym mowa w opisie podstawy wniesienia skargi miało polegać
na złożeniu w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem, fałszywych
zeznań przez świadka P. S., a zeznania te były dla sądów obu instancji podstawą
3
ustaleń faktycznych; popełnienie przez tego świadka przestępstwa potwierdzać ma
postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. z dnia 31 grudnia 2012 r. o
umorzeniu postępowania karnego w przedmiocie przestępstwa składania
fałszywych zeznań wskutek przedawnienie karalności, czyli z innych przyczyn niż
wskazany w art. 404 k.p.c. brak dowodów. Według oceny skarżącego o
przestępstwie świadka świadczy okoliczność, że świadek złożył inne zeznania, co
do czasu wykonywanej przez skarżącego pracy na rzecz strony pozwanej, gdy był
przesłuchiwany przez Sąd Rejonowy w sprawie o sygn. akt IV P …/06/N, a inne
podczas przesłuchania, które odbyło się później w innej sprawie, która toczyła się
przed Sądem Rejonowym - Sądem Cywilnym w W.
W ocenie Sądu Okręgowego ani opisana skargą faktyczna rozbieżność
pomiędzy treścią zeznań P. S. w dwóch różnych postępowaniach sądowych, ani
postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia 31 grudnia 2012 r. o
umorzeniu postępowania karnego w przedmiocie przestępstwa składania
fałszywych zeznań wskutek przedawnienia karalności (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.) nie
oznacza, że zaistniała opisana w skardze podstawa wznowienia określona w art.
403 § 1 pkt 2 k.p.c.
Według Sądu Okręgowego z okoliczności opisanych przez skarżącego i z
postanowienia prokuratora o umorzeniu postępowania wynika, że prokurator
umorzył wszczęte na skutek zawiadomienia M. O. postępowanie karne w sprawie,
a przyczyną umorzenia było ustalenie, że postępowanie karne nie powinno się dalej
toczyć. Z powyższego nie wynika, że rzeczywiście zostało popełnione
przestępstwo. Wskazane w skardze wywody nie uzasadniają stwierdzenia, że czyn
opisany w skardze jako przestępstwo został popełniony w sprawie objętej skargą o
wznowienie lub że wyrok w tej sprawie został uzyskany dlatego, że to przestępstwo
miało miejsce. Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w sprawie IV P …/06/N
wynika, że zeznania świadka P. S. były jednym z wielu dowodów wykorzystanych
przez sąd przy dokonaniu ustaleń faktycznych stanowiących podstawę orzekania,
ale wynika również to, że wyrok tego sądu (objęty skargą o wznowienie) nie został
wydany, dlatego że P. S. złożył określonej treści zeznania. Podstawa wznowienia z
art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., dotyczy tymczasem przestępstw, w których celem
przestępczego działania jest uzyskanie wyroku określonej treści, a zatem sytuacji,
4
w których przestępstwo stało się bezpośrednią i decydującą przyczyną wydania
wyroku. O relacji tego rodzaju w wypadku złożenia fałszywych zeznań przez
jednego z wielu świadków zeznających w sprawie cywilnej można byłoby mówić
jedynie wówczas, gdy miałyby one fundamentalne znaczenie dla wyniku sprawy, a
samo złożenie fałszywych zeznań służyło uzyskaniu wyroku. Argumentacja zawarta
w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia 15 kwietnia 2009 r. i wyroku Sądu
drugiej instancji nie potwierdza jednak, że pomiędzy treścią nieprawdziwych zeznań
P. S. a treścią rozstrzygnięć wyroków taki związek rzeczywiście zachodzi.
Według Sądu Okręgowego nie zachodzi również podstawa wznowienia
określona w art. 401 pkt 2 k.p.c., którą skarżący wiąże z twierdzeniem o braku
należytej reprezentacji przez zatrudnionego prawnika. Zakresem tego przepisu nie
są objęte okoliczności tego rodzaju, jak nienależyte wykonywanie obowiązków
przez właściwie umocowanego pełnomocnika procesowego oraz uzasadnione
niezadowolenie strony z jakości czynności należycie umocowanego pełnomocnika
procesowego. Uwzględniając powyżej przedstawioną argumentację Sąd Okręgowy
odrzucił skargę powoda na podstawie art. 410 § 1 k.p.c.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego skarżący
zarzucił naruszenie:
- art. 403 § 1 pkt 2 w związku z art. 404 in fine k.p.c. w związku z art. 17 § 1
pkt 6 k.p.k. przez błędne przyjęcie, że przedmiotowa skarga o wznowienie
postępowania nie została oparta na ustawowej podstawie, podczas gdy podstawę
skargi stanowiło przestępstwo, o którym mowa w postanowieniu prokuratora
Prokuratury Rejonowej z dnia 31 grudnia 2012 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie
składania fałszywych zeznań przez świadka P. S. na skutek przedawnienia
karalności wydanym w sprawie sygn. 4 Ds …/12;
- art. 244 § 1 oraz art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolne i sprzeczne z zasadami
logiki zastosowanie art. 233 § 1 k.p.c. oraz niezastosowanie art. 244 § 1 k.p.c.
pomimo ustalenia wynikania faktu popełnienia przestępstwa z postanowienia o
umorzeniu śledztwa oraz pomimo braku jakichkolwiek przeciwdowodów w sprawie;
- art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. przez przyjęcie, że składanie fałszywych zeznań
przez jednego ze świadków w sprawie, w której sąd oparł się „między innymi” na
5
fałszywych zeznaniach nie stanowi wystarczającej przyczyny wznowienia
postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia Sądu Okręgowego w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania
na tej podstawie, że wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa, natomiast
art. 404 k.p.c. stanowi, że z powodu przestępstwa można żądać wznowienia
jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym,
chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z
innych przyczyn niż brak dowodów.
Zgodnie więc z wyżej wskazaną normą warunkiem podstawowym
dopuszczalności skargi o wznowienie postępowanie opartej na podstawie art. 403 §
1 pkt 2 k.p.c. jest wykazanie faktu popełnienia przestępstwa prawomocnym
wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że
zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 5 marca 2015 r., V CZ 124/14, LEX nr 1666917).
Postępowanie karne nie może być wszczęte lub podlega umorzeniu
wówczas, gdy sąd w toku postępowania stwierdza, że nastąpiło przedawnienie
karalności. Wynika to bezpośrednio z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.
W takiej sytuacji Sąd nie może wydać ani wyroku skazującego, ani też
wyroku uniewinniającego. Przedawnienie ścigania jest bowiem przesłanką
procesową bezwzględnie ujemną i wystąpienie takiej przesłanki powoduje
konieczność wydania orzeczenia umarzającego postępowanie (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 8 czerwca 1977 r., I KR 87/77, OSNPG 1977 nr 11, poz. 114
oraz glosę aprobującą M. Cieślaka i Z. Dody, Przegląd orzecznictwa, Palestra
1978 z. 7, s. 57).
Ponieważ umorzenie postępowania karnego w opisanych wyżej
okolicznościach może nastąpić również w sytuacji, gdy oskarżony nie dopuścił się
6
przestępstwa, brak jest podstaw do twierdzenia, że zarzucane świadkowi składanie
fałszywych zeznań faktycznie wystąpiło. Niesłuszna jest zatem sugestia zawarta w
zażaleniu, że umorzenie postępowania karnego na skutek przedawnienia
karalności musi być poprzedzone stwierdzeniem winy oskarżonego. Teza taka jest
sprzeczna z treścią art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i nie może implikować wykładni art. 403 §
1 pkt 2 k.p.c.
Zdaniem Sądu Najwyższego umorzenie postępowania karnego z uwagi na
przedawnienie karalności czynu nie stanowi podstawy wznowienia postępowania
cywilnego na podstawie art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., chyba że odmienna konkluzja
wynika z treści postanowienia o umorzeniu postępowania karnego.
Biorąc pod uwagę, że również treść uzasadnienia prokuratora w sprawie
umorzenia postępowania karnego nie wskazuje na popełnienie przez świadka
przestępstwa składania fałszywych zeznań, a z uzasadnienia wyroku Sądu
Rejonowego w sprawie IV P …/06/N wynika, że zeznania świadka P. S. były
jednym z wielu dowodów wykorzystanych przez sąd przy dokonaniu ustaleń
faktycznych stanowiących podstawę orzekania, należało uznać, że nie zaistniała
opisana w skardze o wznowienie postępowania podstawa wznowienia określona w
art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. Zaskarżone zażaleniem orzeczenie było więc prawidłowe.
Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne
(art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.).
kc