Postanowienie SN z 27 czerwca 2002, sygn. SNO 20/02
Data orzeczenia
27 czerwca 2002
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący
SSN Zygmunt Stefaniak
Tagi
Podstawa prawna
SNO 20/02
Przewodniczący: sędzia SN Zygmunt Stefaniak.
Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Hubert Wrzeszcz
(sprawozdawca).
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem Zastępcy
Rzecznika Dyscyplinarnego, sędziego Sądu Okręgowego w sprawie sędziego
Sądu Rejonowego po rozpoznaniu zażalenia Sławomira J. na postanowienie
Sądu Apelacyjnego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 9 maja 2002 r.
p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
U z a s a d n i e n i e
Sąd Apelacyjny Sąd Dyscyplinarny zaskarżonym postanowieniem nie
uwzględnił wniosku Sławomira J. o przywrócenie terminu do wniesienia
zażalenia na uchwałę tego Sądu z dnia 3 kwietnia 2002 r. odrzucającą
zezwolenie na pociągnięcie sędziego Sądu Rejonowego do odpowiedzialności
karnej.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sławomir J. odpis uchwały
otrzymał dnia 3 kwietnia 2002 r. Zgodnie z art. 80 § 3 ustawy z dnia 27 lipca
2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze
zm.), cytowanej dalej jako „u.s.p.”, siedmiodniowy termin do wniesienia
zażalenia na tę uchwałę upłynął dnia 10 kwietnia 2002 r. Zażalenie, które
2
Sławomir J. sporządził dnia 15 kwietnia 2002 r. i tego samego dnia nadał na
poczcie w A., zawierało także wniosek o przywrócenie terminu do jego
wniesienia. W uzasadnieniu tego wniosku Sławomir J. – powołując się na
zaświadczenie lekarskie – wskazał chorobę jako jedyną przyczynę, która
uniemożliwiła mu złożenie zażalenia w ustawowym terminie.
Z zaświadczenia lekarskiego, które wystawił lek. med. Krzysztof W.,
specjalista ortopeda-traumatolog, wynika, że Sławomir J. był niezdolny do pracy
od dnia 29 marca do dnia 12 kwietnia 2002 r.; zaświadczenie zawiera wskazanie
lekarskie, że chory może chodzić, lekarz nie wpisał w nim numeru
statystycznego choroby.
Sąd pierwszej instancji uznał, wskazując na art. 126 k.p.k., z którego
wynika, że przywrócenia terminu zawitego może domagać się strona, jeżeli
niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych, iż brak
podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia
zażalenia. „Wniosek ten bowiem poza powołaniem się na zaświadczenie
lekarskie o niezdolności do pracy nie zawiera żadnych dodatkowych
okoliczności uzasadniających niemożność sporządzenia i nadania w Urzędzie
Pocztowym zażalenia w okresie stwierdzonej niezdolności do pracy…”.
Zdaniem Sądu „dodatkowe okoliczności” są niezbędne w sytuacji, gdy chory
mógł chodzić i brak informacji o rodzaju choroby. Reasumując, Sąd pierwszej
instancji uznał, że lakoniczność wniosku oraz treść zaświadczenia lekarskiego,
oceniona w aspekcie wymagań rozporządzenia Ministrów Sprawiedliwości oraz
Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 sierpnia 1998 r. (Dz. U. Nr 111, poz.
706), cytowanego dalej jako „rozporządzenie”, nie pozwalają uznać, iż
Sławomir J. nie mógł wnieść zażalenia w ustawowym terminie z przyczyn od
niego niezależnych.
W zażaleniu na zaskarżone postanowienie Sławomir J. wniósł o uchylenie
orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo o jego zmianę
i uwzględnienie wniosku. Skarżący zakwestionował dopuszczalność oceny
3
przedłożonego zaświadczenia według wymogów zawartych w rozporządzeniu
oraz prawidłowość oceny zasadności wniosku wyłącznie na podstawie
zaświadczenia lekarskiego, mimo dostrzeżenia przez Sąd potrzeby uzupełnienia
materiału sprawy.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:
Uszło uwagi Sądu pierwszej instancji, że § 1 rozporządzenia stanowi, iż
określa ono warunki i tryb usprawiedliwiania niestawiennictwa na wezwanie lub
zawiadomienie w postępowaniu karnym, z powodu choroby oskarżonych,
świadków i innych uczestników procesu karnego, których obecność była
obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności będąc
uprawnionymi do wzięcia udziału. Treść przytoczonego paragrafu wskazuje
jednoznacznie, że rozporządzenie nie ma zastosowania w sytuacji, w jakiej
znalazł się Sławomir J., ponieważ przedłożone przez niego zaświadczenie
lekarskie nie służy usprawiedliwieniu niestawiennictwa w postępowaniu karnym
w okolicznościach wskazanych w rozporządzeniu. Nie było zatem podstaw do
oceny zaświadczenia lekarskiego według wymagań określonych w
rozporządzeniu i dyskwalifikowanie go z powodu ich braku w postępowaniu o
przywrócenie terminu. Należy więc podzielić stanowisko skarżącego, że
dokonana przez Sąd ocena zaświadczenia lekarskiego „w aspekcie wymagań
rozporządzenia” nie mogła dostarczyć argumentów przeciwko uwzględnieniu
wniosku o przywrócenie terminu.
Stanowiący podstawę rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu art.
126 k.p.k., stosowany w sprawie w zw. z art. 128 u.s.p., nie reguluje kto i w jaki
sposób ma wykazać, że zachodzi przyczyna uzasadniająca przywrócenie
terminu. Przyjmuje się, że w tym względzie stosuje się ogólne zasady dotyczące
obowiązku dowodzenia. Z tego powodu nie można zaaprobować
przeprowadzonego przez Sąd postępowania w przedmiocie przywrócenia
terminu, ponieważ nie spełnia ono wymagań określonych w art. 167 k.p.k. w
zw. z art. 128 u.s.p. Trafne jest stanowisko Sądu, że przede wszystkim
4
wnioskodawca powinien wykazać, że zachodzi przesłanka do przywrócenia
terminu. Nie można jednak podzielić poglądu Sądu, że jeżeli z dowodu
zaoferowanego przez wnioskodawcę nie wynikają wszystkie okoliczności,
zdaniem Sądu, niezbędne do oceny zasadności wniosku, to ze względu na
stwierdzony mankament dowodu, wniosek ulega oddaleniu. Obowiązujące
przepisy procedury karnej nie ograniczają bowiem prawa sądu do opierania
rozstrzygnięcia tylko na materiale dowodowym zaoferowanym przez strony.
Toczące się postępowanie nie może być zależne wyłącznie od inicjatywy
występujących w nim stron, a zwłaszcza ich wiedzy o dopuszczalnych w danym
postępowaniu środkach dowodowych. Obowiązek poszukiwania i
przeprowadzenia dowodów na istotne okoliczności sprawy ma także sąd (art.
167 k.p.k.).
Z przedstawionych powodów nie można odeprzeć zarzutu skarżącego, że
motywy zaskarżonego postanowienia – w których Sąd podkreślił „lakoniczność
wniosku” i braki zaoferowanego przez wnioskodawcę dowodu jako przyczyny
nieuwzględnienia wniosku – wskazują, iż doszło do wydania orzeczenia na
podstawie niedostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności
sprawy.
Z tych względów Sąd drugiej instancji orzekł, jak w sentencji
postanowienia (art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.).