Wyrok SN z 28 listopada 2002, sygn. SNO 42/02
Data orzeczenia
28 listopada 2002
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący
SSN Piotr Hofmański
Tagi
SNO 42/02
Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański.
Sędziowie SN: Elżbieta Skowrońska-Bocian, Maria Tyszel
(sprawozdawca).
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie z udziałem Zastępcy
Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego po rozpoznaniu w dniu
28 listopada 2002 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z
odwołaniem Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu
Dyscyplinarnego z dnia 10 września 2002 r., sygn. akt (...)
u t r z y m a ł wyrok w zaskarżonej części w mocy.
U za s a d n i e n i e
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 10 września 2002 r.,
sygn. akt (...), po rozpoznaniu sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu
Rejonowego obwinionej o to, że w dniu 9 sierpnia 2001 r. przewodnicząc
Sądowi Rejonowemu i rozpoznając środki odwoławcze od orzeczeń Kolegium
do Spraw Wykroczeń w trzech sprawach, sygn. akt (...) z naruszeniem
przepisów art. 454 § 1 k.p.k. w zw. z art. 512 § 1 k.p.k., w brzmieniu
poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks
postępowania w sprawach o wykroczenia, uznała obwinione osoby za winne
popełnienia zarzucanych im wykroczeń i skazała je na kary grzywny mimo, że
zostały one przez Kolegium do Spraw Wykroczeń uniewinnione od popełnienia
2
zarzucanych im wykroczeń – uznał ją za „winną zarzucanego jej przewinienia
służbowego i na podstawie art. 109 § 5 Prawa o ustroju sadów powszechnych –
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.)” – odstąpił od
wymierzenia kary.
Minister Sprawiedliwości w odwołaniu od tego wyroku, w części
dotyczącej orzeczenia o karze, wniósł o jego zmianę w tej części i na podstawie
art. 109 § 1 pkt 1 Prawa o ustroju sadów powszechnych, o wymierzenie
obwinionej kary upomnienia.
Rzecznik Dyscyplinarny Sądu Okręgowego, a także obwiniona sędzia na
rozprawie przed Sądem Najwyższym, wniosły o utrzymanie w mocy
zaskarżonego orzeczenia.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wziął pod uwagę, co następuje:
Skład orzekający w sprawie nie dopatrzył się zarzucanego w odwołaniu
Ministra Sprawiedliwości błędu w ustaleniach faktycznych zaskarżanego
orzeczenia. Całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy przed
Sądem Apelacyjnym – Sądem Dyscyplinarnym i stanowiący, stosownie do art.
410 k.p.k. w związku z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju
sadów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), zwanej dalej Prawem o
u.s.p. – podstawę zaskarżanego orzeczenia jest bezsporny i nie został w
odwołaniu zakwestionowany.
Uzasadnienie odwołania wykazuje, że Minister Sprawiedliwości oraz Sąd
Dyscyplinarny różnią się tylko w ocenie, czy przewinienie służbowe, jakiego
dopuściła się sędzia stanowi przewinienie mniejszej wagi pozwalające na
odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 109 § 5 Prawa o u.s.p.
Dlatego też Sąd Najwyższy ograniczył swe rozważania do tego zagadnienia.
Sędzia Sądu Rejonowego została uznana za winną popełnienia zarzucanego
jej przewinienia służbowego. Uznając je za przewinienie mniejszej wagi Sąd
Dyscyplinarny istotne znaczenie przypisał znacznemu obciążeniu obwinionej
pracą, udokumentowanemu stosownymi wykazami. Podkreślił też, że wszystkie
3
trzy orzeczenia wydane z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa zapadły na
jednym posiedzeniu, któremu obwiniona przewodniczyła w ramach nagłego
zastępstwa innego sędziego. Były to orzeczenia w sprawach o zbliżonych
stanach faktycznych, wszystkie były dotknięte takim samym błędem i zostały
przez Sąd Najwyższy usunięte z obrotu prawnego w następstwie uwzględnienia
kasacji wniesionych przez Ministra Sprawiedliwości. Sąd Najwyższy nie
podziela poglądu Ministra Sprawiedliwości, że „ocena zachowania obwinionej
dokonana została z naruszeniem swobodnej oceny dowodów z art.7 k.p.k.”,
ponieważ „(...) nie rozważył w dostatecznym stopniu, że obwiniona nie tylko
dopuściła się oczywistej obrazy przepisów prawa przy jego stosowaniu, ale też
naruszenie przez nią prawa było rażące i spowodowało znaczące, niekorzystne
skutki z punktu widzenia przebiegu postępowania oraz interesów stron...”.
Przede wszystkim należy podkreślić, że gdyby orzeczenia będące przedmiotem
przewinienia służbowego nie były wydane z rażącym naruszeniem prawa, to nie
mogłoby dojść do ich uchylenia w wyniku kasacji. Sam fakt wydania
orzeczenia, uchylonego następnie w postępowaniu kasacyjnym, nie jest
równoznaczne z przewinieniem służbowym. Dopiero oczywistość tych rażących
naruszeń prowadzi do ich zakwalifikowania jako przewinienia służbowego.
Nieprzekonywujący jest ogólnikowo sformułowany argument odwołania, że
„odstąpienie od wymierzenia kary obwinionej prowadzi do negatywnych opinii
o sądownictwie, iż sprawcy przewinień dyscyplinarnych, rażąco naruszający
przepisy prawa przy jego stosowaniu nie ponoszą kary”. Jest oczywistym, że ten
pogląd jest w pełni uzasadniony, jednakże sąd orzekający o karze, także Sąd
Dyscyplinarny, ma obowiązek uwzględniania całokształtu okoliczności
ujawnionych w toku rozprawy głównej. W rozpoznawanej sprawie Sąd
Dyscyplinarny prawidłowo więc ocenił, także pominięte w odwołaniu Ministra,
szczególne okoliczności, w jakich obwiniona dopuściła się przewinienia
służbowego.
4
Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny podziela pogląd, że istotne znaczenie
dla oceny popełnionego przez obwinioną przewinienia, jako przewinienia
mniejszej wagi miało nadmierne obciążenie obwinionej pracą i ich szerokim
zakresem podmiotowym, wymagającym stosowania różnych procedur, przyjęcie
nagłego zastępstwa chorego sędziego na wcześniej wyznaczonych rozprawach,
co mogło uniemożliwić należyte przygotowanie się do nich. Istotne znaczenie
ma też to, że wadliwe orzeczenia obwinionej zostały wyeliminowane z obrotu
prawnego, orzeczone w nich kary nie zostały wykonane, a więc dobro osób
skazanych, w ostatecznym rozrachunku nie doznało uszczerbku, zwłaszcza, jeśli
się weźmie pod uwagę, wprowadzoną ustawą z dnia 24 sierpnia 2001 r. –
Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.
U. Nr 106, poz. 1149), zmianę przepisów Kodeksu postępowania karnego
mających zastosowanie w sprawach tych osób. Słusznie też Sąd Dyscyplinarny
uwzględnił w swej ocenie nie tylko wyróżniającą dobrą opinię sędziego, ale
także jej skruchę i postawę w toku postępowania dyscyplinarnego prowadzącą
do jego bezzwłocznego zakończenia.
Mając powyższe na uwadze, Sad Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na
podstawie art. 128 u.s.p. w związku z art. 433 i 437 k.p.k. orzekł, jak w
sentencji.