Wyrok SN SD z 8 października 2004, sygn. SNO 45/04
Data orzeczenia
8 października 2004
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący
SSN Stanisław Kosmal
Tagi
SNO 45/04
Przewodniczący: sędzia SN Stanisław Kosmal.
Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Marian Kocon (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w Warszawie na rozprawie z
udziałem Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Apelacyjnego oraz
protokolanta po rozpoznaniu w dniu 8 października 2004 r. sprawy sędziego
Sądu Rejonowego w stanie spoczynku obwinionego o przewinienie
dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 u.s.p. od wyroku Sądu Apelacyjnego –
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 31 marca 2004 r., sygn. akt (...)
u c h y l i ł zaskarżony w y r o k i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu –
Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.
U z a s a d n i e n i e
Sędzia Sądu Rejonowego, obecnie w stanie spoczynku, obwiniony był o
popełnienie, w okresie od października 2000 r. do grudnia 2001 r., przewinienia
służbowego polegającego na oczywistej i rażącej obrazie przepisów prawa w
postaci zaniechania wydania w rozsądnym terminie zarządzeń koniecznych dla
nadania biegu bliżej określonym sprawom.
Wyrokiem z dnia 31 marca 2004 r. Sądu Apelacyjnego – Sądu
Dyscyplinarnego został uniewinniony od tego przewinienia służbowego. U
podłoża owego wyroku legł pogląd, że sędzia w stanie spoczynku ponosi
odpowiedzialność dyscyplinarną jedynie za „uchybienie godności urzędu
sędziego”.
2
W odwołaniu od powyższego wyroku Rzecznik Dyscyplinarny Sądu
Okręgowego zarzucił naruszenie art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. –
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070), zwanej dalej
„u.s.p.” i wniósł o uchylenie tego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi
Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:
Kluczowe w sprawie zagadnienie dotyczące zakresu podstaw
odpowiedzialności sędziego w stanie spoczynku było przedmiotem
rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, który w orzeczeniu
z dnia 16 czerwca 2004 r., SNO 25/04 (OSND I/2004 r., poz. 2), przyjął, że:
„sędzia w stanie spoczynku ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za każde
określone w art. 107 § 1 u.s.p. przewinienie popełnione w okresie pełnienia
służby (art. 104 § 3 in principio w zw. z art. 107 § 1 u.s.p.) – z ograniczeniem
wynikającym jedynie z przepisów o przedawnieniu (art. 109 u.s.p.)”.
Wprawdzie pogląd ten jest wiążący tylko w sprawie SNO 25/04, a więc nie
wiąże innych sądów, w tym i składu Sądu Najwyższego – Sądu
Dyscyplinarnego orzekającego w niniejszej sprawie, ale zważywszy, że jego
obszerna argumentacja jest w pełni przekonująca, Sąd Najwyższy, orzekający w
niniejszej sprawie, w całej rozciągłości go podziela. Z argumentacji tej wynika,
że sędzia w stanie spoczynku odpowiada dyscyplinarnie również na podstawie
odpowiednio stosowanego art.107 § 1 u.s.p. za każdą z określonych w tym
przepisie postaci przewinienia popełnionego w okresie pełnienia służby, w tym
także uchybienie godności urzędu. Unormowanie zawarte w art. 104 § 2 zd. 2
u.s.p. daje natomiast jednoznaczne, wyraźne wskazanie, iż zaprzestanie
pełnienia urzędu nie uchyla odpowiedzialności za uchybienie godności urzędu
sędziego. Usuwa przeto ono wszelkie wątpliwości, jakie mogłyby – bez
stanowczej w tej kwestii wypowiedzi – stanowić przyczynę poglądów
oportunistycznych, wynikających z przekonania o niecelowości egzekwowania
3
odpowiedzialności sędziego nie pełniącego już służby za uchybienie godności
urzędu w okresie jej pełnienia. W wypadku oczywistej i rażącej obrazy prawa
wątpliwości takie nie istnieją już z tego choćby powodu, że bezpośrednio
pokrzywdzonym w wyniku przewinienia nie jest tylko interes czy dobro
wymiaru sprawiedliwości.
Przy wykładni omawianych przepisów niepodobna pominąć, że
regulowanie podstawowych zasad odpowiedzialności – niezależnie od rodzaju
czy charakteru czynów zagrożonych określonymi sankcjami – wymaga
precyzyjnego określenia kategorii wyłączających odpowiedzialność oraz
przesłanek wyłączających dopuszczalność postępowania. Odstępstwa od zasad
ogólnych nie mogą być przedmiotem spekulacji, domniemań, ani wniosków
dowodowych, nie znajdujących normatywnej podstawy. Gdyby zatem
ustawodawca zamierzał uznać fakt przejścia sędziego w stan spoczynku za
okoliczność wyłączającą odpowiedzialność dyscyplinarną za przewinienie
popełnione w okresie pełnienia służby, to dałby temu wyraz w stosownym
postanowieniu. Brak takiego postanowienia w tekście omawianej ustawy
oznacza, że ustawodawca nie ignoruje zasady słuszności, sprawiedliwości i nie
znajduje zatem aksjologicznego uzasadnienia dla rezygnacji z egzekwowania
odpowiedzialności dyscyplinarnej tylko z powodu nastąpienia okoliczności
nieistotnej i nierelewantnej z punktu widzenia tych zasad.
Reasumując, odmiennie niż to przyjął Sąd Apelacyjny – Sąd
Dyscyplinarny, art.104 § 2 u.s.p. nie wpływa na zakres podstaw
odpowiedzialności sędziego w stanie spoczynku inaczej, jak tylko poprzez
uzupełnienie podstaw wskazanych w art. 107 § 1 u.s.p. o przewinienie
polegające na uchybieniu godności sędziego po przejściu w stan spoczynku.
Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.