Wyrok z 5 grudnia 2014, sygn. II W 346/14

WYROK ZAOCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 05 grudnia 2014 r.

Sąd Rejonowy w Giżycku

Wydział II Karny

w składzie:

Przewodniczący SSR Bożena Makowczenko

Protokolant st. sekr. sąd. Urszula Ekstowicz

w obecności oskarżyciela publicznego -----------------------

po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2014 r.

sprawy

M. W.

syna S. i M. zd. G.

ur. (...) w N.

obwinionemu o to, że: Od dnia 15.07.2013 roku do dnia 14.03.2014 roku w miejscowości M. nie wskazał osoby, której w dniu 2013-06-02 roku o godzinie 15:26:06 w miejscowości K., Gmina M. (...).57/7KM powierzył do kierowania pojazd marki T. o numerach rejestracyjnych (...). Kierujący tym pojazdem z prędkością 71 km/h przekroczył dozwoloną prędkość o 21 km/h.

tj. o czyn z art. 96§3 kw w zw. z art. 78 ust. 4 i 5

ustawy

Prawo o ruchu drogowym

1.  Obwinionego M. W. uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 96§3 kw w zw. z art. 24§1 i 3 kw skazuje go na karę grzywny w wysokości 150 (sto pięćdziesiąt) złotych.

2.  Na podstawie art. 118§1 kpw zasądza od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 130 sto (trzydzieści) złotych tytułem opłaty i zryczałtowanych wydatków postępowania.

Sygn. akt II W 346/14

UZASADNIENIE

W wyniku rozprawy głównej Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 2 czerwca 2013r. o godzinie 15.26 w miejscowości K. urządzenie fotoradar typu M. (...) zarejestrowało pojazd marki T. o numerze rejestracyjnym (...), którego kierowca przekroczył prędkość o 21 km/h jadąc z prędkością 71 km/h.

Z danych ewidencyjnych będących w posiadaniu oskarżyciela publicznego wynikało, że właścicielem pojazdu jest Handlowy (...) Sp. z o.o. w W., od którego to podmiotu uzyskano informację, iż użytkownikiem pojazdu w podanym wyżej okresie był M. W. zamieszkały w W. przy ulicy (...).

Wobec powyższego, pismem z dnia 4 lipca 2013r., do wskazanego użytkownika pojazdu wysłano wezwanie do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących zarejestrowanego zdarzenia. Wskazano, iż jeżeli to właściciel kierował podanym pojazdem w dniu zdarzenia oraz jeśli godzi się na przyjęcie mandatu wówczas winien wypełnić załączony formularz wariant nr 1,jeśli natomiast odmawia przyjęcia mandatu i złożenia wyjaśnień należy wypełnić wariant nr 2.

W dalszej części podano, iż jeżeli to nie adresat kierował pojazdem w dniu 2 czerwca 2013r. winien on wskazać komu tego dnia powierzony został pojazd do kierowania lub używania.

Wezwanie to dotarło do adresata, który to odebrał je w dniu 15 lipca 2013r.

W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia 22 lipca 2013r. M. W. poinformował straż, iż w dniu 2 czerwca 2013r. wracał do W. przy czym w samochodzie tym jechało dwóch kierowców i nie pamięta kto w tym momencie kierował tym pojazdem. Podał, iż zdjęcie jest nieczytelne. Nadto wskazał, iż nie zgadza się z informacjami o możliwym popełnieniu wykroczenia przez kierującego tym pojazdem polegającego na przekroczeniu prędkości we wskazanym miejscu i czasie. Poprosił o udowodnienie, iż to używany przez niego pojazd przekroczył dopuszczalną prędkość a nie inny pojazd – widzialny z tyłu i w bezpośrednim sąsiedztwie i w bardzo bliskiej odległości. Obydwa pojazdy jechały w tym samym kierunku, padał deszcz wiec tym bardziej prędkość pojazdu była dostosowana do warunków jazdy. Dodatkowo, podawał dalej obwiniony w piśmie, w tak długich trasach używa radia (...) i to przez to radio, po wyjechaniu z G. słyszał powiadomienia o fotoradarze straży. Prędkość zatem została zredukowana do obowiązującej. Zdaniem obwinionego brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w tej sprawie. W razie gdyby jednak było ono nadal prowadzone zażądał by straż udostępniła pełne zdjęcie jego pojazdu, przedstawiła zgodę miejscowego komendanta policji na usytuowanie radaru w miejscu robienia zdjęcia i w określonej dacie, podanie jaki fotoradar był wówczas użyty a nadto o podanie świadectwa legalizacji źródła zasilania fotoradaru jeśli zasilany był ze źródła zewnętrznego.

Pismem z dnia 25 października 2013r. Komendant (...) w M. ponownie wezwał obwinionego do wskazania komu został powierzony pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Wskazał przy tym, iż w tej konkretnej sytuacji, wobec braku takiej informacji, zachodzi podejrzenie popełnienia przez obwinionego wykroczenia z art.96§3kw polegającego na niewskazaniu organowi na jego wezwanie komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Ponownie zatem wezwano obwinionego do udzielenia informacji zgodnie z pierwszym wezwaniem jakie w tej sprawie zostało wystosowane.

W swoim drugiej informacji z dnia 6 listopada 2013r. obwiniony podtrzymał swoje wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 22 lipca 2013r. Podał, iż to wyczerpuje temat a wszelkie próby nacisku na jego osobę uważa za niedopuszczalne. Ponownie zażądał obwiniony odniesienia się przez straż do wniosków zawartych w pierwszym piśmie obwinionego skierowanym do straży.

W piśmie z dnia 12 listopada 2013r. Komendant (...) w M. poinformował obwinionego jakim urządzeniem zrobione zostało zdjęcie pojazdu, w jakim oznakowanym znakami D – 51 miejscu oraz zgodnie z harmonogramem pomiarów. Wskazał też, iż urządzenie to zasilane jest przez akumulator, na który nie jest wymagane świadectwo legalizacji. Komendant nadto opisał zasady używania tego urządzenia – wykonuje ono pomiary o kącie nachylenia 22° do kierunku ruchu pojazdów a jeżeli jest ustawione inaczej pomiar nie jest wykonywany lub zostaje pokazany błąd pomiaru a co za tym idzie wykroczenie nie jest rejestrowane. Wskazał nadto, że sam pomiar robiony jest dwa razy – w momencie gdy pojazd wjeżdża w wiązkę radarową i ja opuszcza a rejestrowanie wykroczenia wykonywane jest tylko wtedy gdy prędkość wjazdowa i wyjazdowa z wiązki jest taka sama.

W swoim kolejnym piśmie obwiniony opisał istniejący, jego zdaniem, w dniu pomiaru kąt pod jakim został wykonany pomiar negujący prawidłowość pomiaru. Nie podał komu powierzony został pojazd do używania tego dnia.

W piśmie straży z dnia 10 grudnia 2013r. poinformowano obwinionego, iż pomiar został wykonany pod prawidłowym kątem nachylenia do kierunku ruchu pojazdu czyli promień radaru przecinał pas jezdni pod katem 22 º. Ponownie wezwano obwinionego do udzielenia żądanych informacji.

Wobec dalszego ich braku, w kolejnym piśmie, z dnia 30 stycznia 2014r. oskarżyciel wskazał, iż obwiniony ma obowiązek stawić się osobiście w siedzibie straży w dniu 4 marca 2014r. celem złożenia wyjaśnień w charakterze podejrzanego o popełnienie wykroczenia z art.96§3kw.

Obwiniony nie stawił się na wezwanie celem przesłuchania go w charakterze osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia z art.96§3kw. Nadesłał do (...) pisemne wyjaśnienia, w których to powtórzył treść swoich wcześniejszych pism. Nadal nie wskazał komu przedmiotowy pojazd został przez niego powierzony w dniu 2 czerwca 2013r.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o:

Wydruk z raportu (k.1, 3), informacja (k.2), wezwanie (k. 4, 7), pismo obwinionego (k. 6,9,15,26-28), pismo (...) (k. 11, 17), wydruk zdjęcia (k. 12), harmonogram pracy radaru (k. 13), dane obwinionego (k.21- 22), kopia świadectwa legalizacji ponownej (k. 23),notatka urzędowa (k.30).

Obwiniony M. W. prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy nie stawił się na nią i nie nadesłał żadnych pisemnych wyjaśnień. W związku z powyższym, na podstawie art.67§3kpw rozprawa odbyła się zaocznie.

W sprzeciwie od wyroku nakazowego jaki wydany został w dniu 5 maja 2014r. obwiniony w pierwszej kolejności zakwestionował prawo (...) w M. do występowania w sprawie w roli oskarżyciela publicznego a co za tym idzie wskazywał obwiniony, iż wniosek o ukaranie pochodzi od nieuprawnionego podmiotu. Obwiniony zakwestionował też prawo (...) do nakładania mandatu karnego za popełnienie wykroczenia z art.96§3kw oraz występowania w takich sprawach do Sądu wnioskiem o ukaranie.

Obwiniony podtrzymał swoje wyjaśnienia, iż nie pamięta kto kierował pojazdem w dniu 2 czerwca 2013r. oraz zastrzeżenia zawarte w kolejnych pismach wysyłanych do (...) w trakcie czynności wyjaśniających.

W przekonaniu Sądu zgromadzony w sprawie materiał wskazuje na to, iż swoim zachowaniem obwiniony M. W. wypełnił znamiona wykroczenia z art.96§3kw.

Zgodnie z nim karze grzywny podlega ten kto wbrew obowiązkowi nie wskaże na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie. Z kolei, w myśl art.78 ust.4 ustawy Prawo o ruchu drogowym właściciel lub posiadacz pojazdu jest obowiązany wskazać na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec.

Bezsprzecznie, to obwiniony w dniu 2 czerwca 2013r. był użytkownikiem pojazdu o numerze rejestracyjnym (...). A zatem to obwiniony był zobowiązany do wskazania na żądanie (...) w M. jako uprawnionego organu komu powierzył ten pojazd do użytkowania w dniu 2 czerwca 2013r.

Takiej informacji jednak obwiniony nie udzielił ani w odpowiedzi na wezwanie straży ani też nie wskazał żadnej argumentacji, która usprawiedliwiałaby takie zachowanie obwinionego. W swoich pismach bowiem kierowanych do (...) ograniczył się do stwierdzenia, że nie pamięta kto kierował w tym dniu i o tej godzinie pojazdem. Generalnie argumentacja obwinionego skupiła się na kwestii prawidłowości ustawienia fotoradaru i wykonywanych pomiarów.

Celowym będzie w tym miejscu zaznaczenie, iż (...) jest organem, który może żądać od właściciela lub posiadacza pojazdu komu pojazd ten został przez niego powierzony w oznaczonym czasie a nadto, może występować z wnioskiem o ukaranie do Sądu w sytuacji gdy uzna, że doszło do popełnienia wykroczenia z art.96§3kw.

W wyniku nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym dokonanej ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw [(Dz. U. Nr 225, poz. 1466)] strażnicy gminni (miejscy) w ramach wykonywania kontroli ruchu drogowego zyskali upoważnienie do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie (art. 129b ust. 7 p.r.d.).

Obecnie zatem straż gminna ma uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w., przewidującego odpowiedzialność za niewskazanie, wbrew obowiązkowi, na żądanie uprawnionego organu, komu został powierzy pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie.

Kwestię tę ostatecznie rozstrzygnął Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 30 września 2014 r. wydanej w sprawie I KZP 16/14, stwierdzając mianowicie, że:

„Na podstawie przepisu art. 17 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.), w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 225, poz. 1466), straży gminnej (miejskiej) przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń”.

Obwiniony zatem zobowiązany był do udzielenia informacji komu w dniu 14 października 2012r. powierzył do kierowania lub używania opisany w zapytaniu pojazd.

Sięgając do normatywnej treści przepisu art.96§3 kw wskazać należy, że sankcjonuje on naruszenie obowiązku wskazania przez właściciela lub posiadacza pojazdu na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, chyba że pojazd został użyty wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mógł zapobiec. Jako, że jest to wykroczenie indywidualne jego sprawcami mogą być tylko osoby, na których ciąży prawny obowiązek. Osoby te zostały określone w art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 t.j.), w którym wymieniono właściciela i posiadacza pojazdu. W wypadku, gdy właścicielem lub posiadaczem pojazdu jest osoba prawna bądź inna jednostka wymieniona w art. 78 ust. 5 ww. ustawy do udzielenia tej informacji obowiązana jest osoba wyznaczona przez organ uprawniony do reprezentowania tego podmiotu na zewnątrz, a w przypadku nie wyznaczenia takiej osoby - osoby wchodzące w skład tego organu zgodnie z żądaniem organu, sposobem reprezentacji podmiotu.

Powyższa regulacja – o czym mowa była wyżej - została wprowadzona przez ustawodawcę ustawą z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 225, poz. 1466). Jak wynika, z uzasadnienia projektu ww. ustawy jej ratio legis w zakresie wprowadzenia art. 78 ust. 5 związane było z potrzebą uproszczenia (dotychczas wielostopniowego i niejednokrotnie nieracjonalnie angażującego zasoby osobowe organów kontroli ruchu drogowego) postępowania wyjaśniającego prowadzonego w sprawach, w których właścicielami pojazdów okazywały się podmioty zbiorowe. Jednocześnie wobec faktu nowelizacji art. 78 ustawy Prawo o ruchu drogowym (zwanej dalej p.r.d.) ustawodawca uznał, że celowe w katalogu wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji było jednolite uregulowanie tego wykroczenia, stąd wprowadził do kodeksu wykroczeń art. 96 § 3.

Z dniem wejścia w życie opisanej wyżej nowelizacji tj. z dniem 31 grudnia 2010 r. - wolą ustawodawcy - zachowanie polegające na nie wskazaniu przez właściciela lub posiadacza pojazdu, na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w okolicznościach, o których mowa w art. 78 ust. 4 p.r.d. kwalifikuje się jako wypełniające znamiona wykroczenia z art. 96 § 3 k.w.

W obecnym stanie prawnym nie budzi zatem najmniejszych wątpliwości, iż strażnicy gminni (miejscy) na postawie art. 129b ust. 3 pkt 7 p.r.d. w zw. z art. 129b ust. 2 pkt 2 lit. a p.r.d. są upoważnieni, w ramach wykonywania kontroli ruchu drogowego, między innymi wobec uczestnika ruchu naruszającego przepisy o zatrzymaniu lub postoju pojazdów, do żądania od właściciela lub posiadacza pojazdu wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie oraz, co za tym idzie, do wykonywania funkcji oskarżyciela publicznego w tych sprawach.

Zachowanie sprawcze wykroczenia art. 96 § 3 k.w. może być popełnione poprzez działanie bądź zaniechanie. Przykładowo może ono polegać na odmowie wskazania osoby, której został powierzony pojazd, wskazaniu osoby bądź kręgu osób w sposób uniemożliwiający ustalenie konkretnego użytkownika pojazdu w oznaczonym czasie, udzielenie odpowiedzi wymijającej bądź zasłonięcie się niepamięcią. Zaniechanie udzielenia odpowiedzi w ocenie Sądu również wyczerpuje znamię nie udzielenia odpowiedzi (podobnie - Ryszard A. Stefański: Wykroczenia drogowe, Lex 2011).

Obwiniony, poza wywodami dotyczącymi prawidłowości działania urządzenia oraz zasłonienia się niepamięcią nie wskazał żadnej informacji odnoszącej się do zapytania straży.

Nie można też uznać, zdaniem Sądu, aby obwiniony powołał się na okoliczności ekskulpujące go od zarzutu a mianowicie nie wskazywał aby pojazd ten w dniu 2 czerwca 2013r. został użyty wbrew woli obwinionego lub bez jego wiedzy.

Zgodnie z art. 78 ust. 4 p.r.d. właściciel lub posiadacz pojazdu nie mają bowiem obowiązku wskazania, komu powierzyli pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli pojazd został użyty wbrew ich woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mogli zapobiec. W sytuacji użycia pojazdu wbrew woli i wiedzy właściciela lub posiadacza pojazdu przez nieznaną osobę, czemu nie mogli zapobiec, nie dochodzi w ogóle do spełnienia znamion wykroczenia określonego w art. 96 § 3 k.w. Właściciel lub posiadacz pojazdu, nie wskazując, komu powierzyli pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, jeżeli pojazd został użyty wbrew ich woli i wiedzy przez nieznaną osobę, czemu nie mogli zapobiec, nie zachowują się, jak wymaga tego art. 96 § 3 k.w., „wbrew obowiązkowi”.

Takie zachowanie zatem wskazuje na świadome działanie a ściśle mówiąc - na zaniechanie obwinionego w wypełnieniu obowiązku udzielenia żądanej przez (...) informacji a tym samym wskazuje na wypełnienie przez obwinionego znamion wykroczenia z art.96§3kw.

Wymierzając obwinionemu karę grzywny w kwocie 150,00 zł Sąd miał na względzie, że kara ta ma spełnić swoje cele w zakresie prewencji szczególnej wobec obwinionego a także jest adekwatna do wagi popełnionego przez niego czynu i winna wpłynąć na niego wychowawczo.

O kosztach przeczono zgodnie z art.118§1kpw.