Wyrok SN z 19 maja 2006, sygn. III CK 21/05
Data orzeczenia
19 maja 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Antoni Górski
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 maja 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Kwaśniewski
SSN Krzysztof Pietrzykowski
Protokolant Bożena Kowalska
w sprawie z powództwa Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej
w B.
przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia w Warszawie,
o zapłatę,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 19 maja 2006 r.,
kasacji strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 20 października 2004 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 24 maja 2004 r. oddalił powództwo
Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. przeciwko
Narodowemu Funduszowi Zdrowia Oddziałowi w L. o zasądzenie 128.442,55 zł, to
jest połowy kwoty wynagrodzeń pracowniczych, wypłaconych przez powoda w
okresie od marca do grudnia 2003 r. na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia
1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych
wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r,
nr 1, poz. 2, ze zm.), dalej: „ustawa z 1994 r.”. W ocenie Sądu Okręgowego brak
jest podstaw prawnych do obciążenia strony pozwanej tym wydatkiem powoda; w
szczególności nie może stanowić podstawy prawnej dochodzonego roszczenia art.
4a powołanej ustawy.
Apelacja powoda od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 20 października 2004 r., który podzielił stanowisko prawne
Sądu I – ej Instancji.
W kasacji powód zarzucił naruszenie art. 4a ustawy z 1994 r., wnosząc
o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i o przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Od początku obowiązywania art. 4a ustawy z 1994 r. przepis ten budził
kontrowersje i wątpliwości, które brały się stąd, że wprowadzając przewidziane
w nim podwyższenie wynagrodzeń pracowników publicznych samodzielnych
zakładów opieki zdrowotnej w latach 2001 – 2002, ustawodawca nie wskazał źródła
sfinansowania tych podwyżek. Dało to asumpt do zakwestionowania
konstytucyjności takiego sposobu regulacji prawnej. W wyroku z dnia 18 grudnia
2002 r., K 43/01 (OTK ZU 2002, nr 7, poz. 96) Trybunał Konstytucyjny orzekł,
że art. 4a ustawy z 1994 r., rozumiany jako tworzący współodpowiedzialność
systemu finansów publicznych za jego wykonanie jest zgodny z art. 2, art. 7 i art. 32
Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 20 Konstytucji. Jednocześnie Trybunał
przesądził, że kwestionowany przepis ustawy z 1994 r. przyznawał indywidualne
3
roszczenia pracownikom wobec samodzielnych publicznych zakładów opieki
zdrowotnej, jako pracodawców. W takim stanie prawnym doszło do rozbieżności
w orzecznictwie sądowym w przedmiocie, czy art. 4a może być podstawą roszczeń
tych pracodawców o zasądzenie wypłaconych pracownikom, a podwyższonych
z mocy ustawy wynagrodzeń, wobec Kas Chorych (obecnie Narodowego
Funduszu Zdrowia). W uchwale siedmiu sędziów z dnia 30 marca 2006 r., III CZP
130/05, (dotychczas niepublikowanej) Sąd Najwyższy orzekł, że art. 4a ustawy
z dnia 16 grudnia 1994 r. stanowi – w związku z art. 56 k.c. – podstawę roszczenia
samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w stosunku do kasy chorych
(Narodowego Funduszu Zdrowia) o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia
pracowników, jeżeli zakład ten, mimo prawidłowego gospodarowania środkami
uzyskanymi na podstawie umowy o udzielenie świadczeń zdrowotnych, nie mógł
tych kosztów pokryć w całości lub części. W tej sytuacji, zaskarżony wyrok,
w którym Sąd Apelacyjny zajął w tej kwestii odmienne stanowisko, nie mógł się
ostać.
Należy podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśnione
zostało, że art. 4a ustawy z 1994 r. miał charakter przejściowy, o wyraźnie
określonym czasie obowiązywania: art. 4a ust. 1 obowiązywał tylko w odniesieniu
do wzrostu wynagrodzeń w 2001 r., zaś art. 4a ust. 2 – do wzrostu wynagrodzeń
w 2002 r. W związku z tym mechanizm ustawowej ingerencji w wysokość
wynagrodzeń, poczynając od 2003 r., nie miał zastosowania, a wzrost
wynagrodzeń powinien się dokonywać w ramach rozwiązań systemowych
przewidzianych w pozostałych przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. Celem
przejściowego przepisu art. 4a o przyroście wynagrodzeń ex lege w latach 2001
i 2002 było podniesienie wynagrodzeń pracowników samodzielnych publicznych
zakładów opieki zdrowotnej do poziomu, który tworzył punkt wyjścia dla
wykorzystania instrumentów ustalania przyrostu wynagrodzeń przewidzianych w tej
ustawie. Objęcie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej systemem
negocjacyjnego kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń wymagało
incydentalnej interwencji ustawodawcy w postaci ustawowej podwyżki
wynagrodzenia o określoną kwotę (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 maja
2005 r., III PK 20/05, OSNP 2006, nr 1 – 2, poz. 9 i z dnia 23 lutego 2005 r.,
4
III PK 65/04, OSNP 2005, nr 20, poz. 320, oraz uchwały z dnia 20 maja 2004 r.,
II PZP 7/04, (OSNP 2004, nr 19, poz. 327, i z dnia 81 grudnia 2004 r. – w składzie
siedmiu sędziów - I PZP 8/04, OSNP 2005, nr 8, poz. 105). Z tych względów
powodowy zakład nie może dochodzić na podstawie art. 4a ustawy z 1994 r.
zasądzenia od Narodowego Funduszu Zdrowie zwrotu podwyższonych
wynagrodzeń za okres poczynając od 1 stycznia 2003 r.
Z podanych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39313
w zw.
z art. 108 § 2 k.p.c.).
jz