Wyrok SN z 19 maja 2006, sygn. III CK 21/05
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Przedmiot
o zapłatę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb
rozprawa
Data orzeczenia
19 maja 2006
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Antoni Górski
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 maja 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Kwaśniewski
SSN Krzysztof Pietrzykowski
Protokolant Bożena Kowalska
w sprawie z powództwa Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej
w B.
przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia w Warszawie,
o zapłatę,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 19 maja 2006 r.,
kasacji strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 20 października 2004 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 24 maja 2004 r. oddalił powództwo
Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w B. przeciwko
Narodowemu Funduszowi Zdrowia Oddziałowi w L. o zasądzenie 128.442,55 zł, to
jest połowy kwoty wynagrodzeń pracowniczych, wypłaconych przez powoda w
okresie od marca do grudnia 2003 r. na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia
1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych
wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995 r,
nr 1, poz. 2, ze zm.), dalej: „ustawa z 1994 r.”. W ocenie Sądu Okręgowego brak
jest podstaw prawnych do obciążenia strony pozwanej tym wydatkiem powoda; w
szczególności nie może stanowić podstawy prawnej dochodzonego roszczenia art.
4a powołanej ustawy.
Apelacja powoda od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 20 października 2004 r., który podzielił stanowisko prawne
Sądu I – ej Instancji.
W kasacji powód zarzucił naruszenie art. 4a ustawy z 1994 r., wnosząc
o uchylenie wyroków Sądów obu instancji i o przekazanie sprawy Sądowi
Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Od początku obowiązywania art. 4a ustawy z 1994 r. przepis ten budził
kontrowersje i wątpliwości, które brały się stąd, że wprowadzając przewidziane
w nim podwyższenie wynagrodzeń pracowników publicznych samodzielnych
zakładów opieki zdrowotnej w latach 2001 – 2002, ustawodawca nie wskazał źródła
sfinansowania tych podwyżek. Dało to asumpt do zakwestionowania
konstytucyjności takiego sposobu regulacji prawnej. W wyroku z dnia 18 grudnia
2002 r., K 43/01 (OTK ZU 2002, nr 7, poz. 96) Trybunał Konstytucyjny orzekł,
że art. 4a ustawy z 1994 r., rozumiany jako tworzący współodpowiedzialność
systemu finansów publicznych za jego wykonanie jest zgodny z art. 2, art. 7 i art. 32
Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 20 Konstytucji. Jednocześnie Trybunał
przesądził, że kwestionowany przepis ustawy z 1994 r. przyznawał indywidualne
3
roszczenia pracownikom wobec samodzielnych publicznych zakładów opieki
zdrowotnej, jako pracodawców. W takim stanie prawnym doszło do rozbieżności
w orzecznictwie sądowym w przedmiocie, czy art. 4a może być podstawą roszczeń
tych pracodawców o zasądzenie wypłaconych pracownikom, a podwyższonych
z mocy ustawy wynagrodzeń, wobec Kas Chorych (obecnie Narodowego
Funduszu Zdrowia). W uchwale siedmiu sędziów z dnia 30 marca 2006 r., III CZP
130/05, (dotychczas niepublikowanej) Sąd Najwyższy orzekł, że art. 4a ustawy
z dnia 16 grudnia 1994 r. stanowi – w związku z art. 56 k.c. – podstawę roszczenia
samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w stosunku do kasy chorych
(Narodowego Funduszu Zdrowia) o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia
pracowników, jeżeli zakład ten, mimo prawidłowego gospodarowania środkami
uzyskanymi na podstawie umowy o udzielenie świadczeń zdrowotnych, nie mógł
tych kosztów pokryć w całości lub części. W tej sytuacji, zaskarżony wyrok,
w którym Sąd Apelacyjny zajął w tej kwestii odmienne stanowisko, nie mógł się
ostać.
Należy podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśnione
zostało, że art. 4a ustawy z 1994 r. miał charakter przejściowy, o wyraźnie
określonym czasie obowiązywania: art. 4a ust. 1 obowiązywał tylko w odniesieniu
do wzrostu wynagrodzeń w 2001 r., zaś art. 4a ust. 2 – do wzrostu wynagrodzeń
w 2002 r. W związku z tym mechanizm ustawowej ingerencji w wysokość
wynagrodzeń, poczynając od 2003 r., nie miał zastosowania, a wzrost
wynagrodzeń powinien się dokonywać w ramach rozwiązań systemowych
przewidzianych w pozostałych przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. Celem
przejściowego przepisu art. 4a o przyroście wynagrodzeń ex lege w latach 2001
i 2002 było podniesienie wynagrodzeń pracowników samodzielnych publicznych
zakładów opieki zdrowotnej do poziomu, który tworzył punkt wyjścia dla
wykorzystania instrumentów ustalania przyrostu wynagrodzeń przewidzianych w tej
ustawie. Objęcie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej systemem
negocjacyjnego kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń wymagało
incydentalnej interwencji ustawodawcy w postaci ustawowej podwyżki
wynagrodzenia o określoną kwotę (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 maja
2005 r., III PK 20/05, OSNP 2006, nr 1 – 2, poz. 9 i z dnia 23 lutego 2005 r.,
4
III PK 65/04, OSNP 2005, nr 20, poz. 320, oraz uchwały z dnia 20 maja 2004 r.,
II PZP 7/04, (OSNP 2004, nr 19, poz. 327, i z dnia 81 grudnia 2004 r. – w składzie
siedmiu sędziów - I PZP 8/04, OSNP 2005, nr 8, poz. 105). Z tych względów
powodowy zakład nie może dochodzić na podstawie art. 4a ustawy z 1994 r.
zasądzenia od Narodowego Funduszu Zdrowie zwrotu podwyższonych
wynagrodzeń za okres poczynając od 1 stycznia 2003 r.
Z podanych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39313
w zw.
z art. 108 § 2 k.p.c.).
jz.).
jz