Uchwała SN z 19 kwietnia 2007, sygn. III CZP 12/07
Data orzeczenia
19 kwietnia 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Jacek Gudowski
Tagi
Podstawa prawna
Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący)
Sędzia SN Antoni Górski
Sędzia SN Marian Kocon (sprawozdawca)
Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi dłużnika Samodzielnego Publicznego
Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w P. przy uczestnictwie wierzyciela "T.P.", sp.
z o.o. w W. na czynność komornika po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na
posiedzeniu jawnym w dniu 19 kwietnia 2007 r. zagadnienia prawnego
przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 21
listopada 2006 r.:
„Czy opłata egzekucyjna przewidziana w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882 ze
zm.) uzależniona jest od skutecznego zastosowania przez komornika trzeciego i
kolejnego sposobu egzekucji?”
podjął uchwałę:
Opłata stosunkowa, o której mowa w art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 29
sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z
2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm.), ulega podwyższeniu za każdy następny
zastosowany sposób egzekucji, bez względu na jego skuteczność.
Uzasadnienie
W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel wskazał cztery sposoby
egzekucji z majątku dłużnika, a komornik zastosował jedynie dwa z nich; dokonał
zajęcia wierzytelności dłużnika z rachunków bankowych oraz innych wierzytelności i
praw.
Rozpoznając skargę dłużnika na postanowienie komornika w przedmiocie
ustalenia kosztów postępowania, Sąd Rejonowy uchylił to postanowienie w zakresie
ustalenia ich wysokości ponad 14 009 zł, na skutek uznania, że komornik w sposób
nieuzasadniony zwiększył opłatę z 15 % do 18 %. U podłoża tego rozstrzygnięcia
legł pogląd, że podwyższenie opłaty stosunkowej, o której mowa w art. 44 ust. 2
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (jedn.
tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 ze zm. – dalej: "u.k.s.e."), jest
dopuszczalne tylko co do sposobów egzekucji zastosowanych, bez względu na ich
skuteczność.
Przy rozpoznawaniu zażalenia wierzyciela na powyższe postanowienie
powstało przedstawione zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości.
Zdaniem Sądu Okręgowego, z art. 44 ust. 2 u.k.s.e. nie wynika, co należy rozumieć
pod pojęciem „za każdy następny sposób egzekucji", gdyż ustawodawca,
posługując się tym pojęciem, nie sprecyzował go; w szczególności, czy chodzi o
wszystkie sposoby egzekucji wskazane przez wierzyciela, w tym również te, których
komornik nie zastosował, ze względu na zaspokojenie wierzyciela przez
zastosowanie tylko dwóch spośród nich.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 799 § 1 k.p.c., wierzyciel może w jednym wniosku wskazać kilka
sposobów egzekucji przeciwko temu samem dłużnikowi, a spośród nich wierzyciel
powinien zastosować najmniej uciążliwy dla dłużnika. Sposoby egzekucji podane są
w kodeksie postępowania cywilnego (np. z ruchomości, wynagrodzenia za pracę,
rachunków bankowych, innych wierzytelności). Określając sposób egzekucji
wierzyciel tym samym wskazuje z jakich składników majątku dłużnika ma być
prowadzona egzekucja.
W myśl art. 44 ust. 2 u.k.s.e., w razie wyboru przez wierzyciela więcej niż
dwóch sposobów egzekucji świadczeń pieniężnych, opłata stosunkowa ulega
podwyższeniu o 1/10 część za każdy następny sposób egzekucji. Z kolei zgodnie z
art. 43 u.k.s.e., komornik pobiera opłaty egzekucyjne za prowadzenie egzekucji i
inne czynności wymienione w ustawie. Wyrażenie „prowadzenie" zawarte w tym
przepisie należy rozumieć jako podjęcie czynności, dokonanie jej, komornik może
więc pobrać opłaty jedynie za czynności, które wykonał. Gdy komornik nie
wprowadził w życie kolejnych sposobów egzekucji, bo np. dłużnik spełnił
egzekwowane świadczenie na skutek samego zawiadomienia o wszczęciu
postępowania egzekucyjnego, to nie prowadził on egzekucji według tych sposobów.
Z tych względów trzeba wykluczyć sytuację, w której samo wskazanie przez
wierzyciela trzeciego i kolejnych sposobów egzekucji uprawnia komornika do
podwyższenia opłaty na zasadach określonych w art. 44 ust. 2 u.k.s.e. Stanowisko
to znajduje ponadto uzasadnienie w obowiązującej w postępowaniu egzekucyjnym
zasadzie kosztów niezbędnych, według której zwrotowi podlegają tylko koszty
niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji (art. 770 zdanie pierwsze k.p.c.).
Wniosek wierzyciela w zakresie wyboru sposobu egzekucji wiąże organ
egzekucyjny, komornik nie może więc ignorować wniosków wierzyciela, co do
sposobów egzekucji. Nie może on również stosować tych sposobów według
swojego uznania, w szczególności wdrażać następne, dopiero po stwierdzeniu
bezskuteczności wcześniejszych. Nie jest on również uprawniony do samodzielnej
oceny, który z wnioskowanych sposobów egzekucji pozwoli na szybsze
zaspokojenie wierzyciela. Błędne i samodzielne podjęcie decyzji co do wyboru
sposobu egzekucji, z wnioskowanych przez wierzyciela, może prowadzić do
bezskuteczności egzekucji, która – jeśli będzie zawiniona przez komornika –
spowoduje jego odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach określonych w
art. 23 ust. 1 u.k.s.e., w związku z zaniechaniem czynności.
Podjęcie każdego z wnioskowanych sposobów egzekucji wymaga
określonego nakładu pracy ze strony komornika, niemogącego zakładać, który ze
sposobów będzie skuteczniejszy, a zarazem – mając na względzie zasadę
celowości kosztów postępowania – mniej uciążliwy dla dłużnika. Skoro
ustawodawca nie uzależnił wysokości opłat egzekucyjnych od wysokości
wyegzekwowanych sum, to nie można przyjąć, że podwyższenie opłat, o jakim
mowa w art. 44 ust. 2 u.k.s.e. jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy kolejne (trzeci i
następne) sposoby będą skuteczne.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1
k.p.c.).