Postanowienie SN z 28 września 2007, sygn. II CNP 133/07
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
odrzucono środek zaskarżenia
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
powaga rzeczy osądzonej
Data orzeczenia
28 września 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Krzysztof Strzelczyk
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 28 września 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Krzysztof Strzelczyk
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2007 r.,
skargi D. J., H. P. i S. P.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia
Sądu Okręgowego w Ł.
z dnia 4 lutego 2005 r., wydanego w sprawie ze sprzeciwu Banku Polska Kasa
Opieki - Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie
od listy wierzytelności ustalonej postanowieniem sędziego komisarza
z dnia 15 lipca 2004r.
w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorców P.C.
i J. D. - Przedsiębiorstwo "G.",
przy uczestnictwie wierzycieli: […]
odrzuca skargę.
Uzasadnienie
Wierzyciele […] wnieśli dnia 3 marca 2007 r. skargę o stwierdzenie
niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z
2
dnia 4 lutego 2005 r. wydanego w następstwie rozpoznania zażaleń wierzycieli na
postanowienie Sądu Rejonowego oddalającego sprzeciw Banku Polska Kasa
Opieki S.A. w Warszawie od listy wierzytelności ustalonej w postępowaniu
upadłościowym przedsiębiorców P. C. i J. D. – Przedsiębiorstwo „G.” oraz wniosek
wierzycieli […] o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Sad Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 4 lutego 2005 r. została wniesiona 3
marca 2007 r. Zaskarżone postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym stało
się prawomocne z chwilą jego wydania. Skargę wnosi się do sądu, który wydał
zaskarżone orzeczenie, w terminie dwóch lat od dnia uprawomocnienia się (art.
4246
§ 1 k.p.c.). Przedmiotowa skarga została więc wniesiona po terminie i dlatego
podlegała odrzuceniu z mocy art. 4248
§ 1 k.p.c.
Jest i inna uzasadniona przyczyna odrzucenia skargi wierzycieli. Skarga
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje –
przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 4241
k.p.c. - od prawomocnego
orzeczenia sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie
w sprawie.
Należy zatem rozważyć, czy postanowienie sądu drugiej instancji
orzekającego na skutek zażalenia o ostatecznym kształcie listy wierzytelności jest
postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie na gruncie postępowania
upadłościowego.
W judykaturze i doktrynie pojęcie to jest definiowane rozbieżnie, przy
zastosowaniu różnych kryteriów. Za postanowienia kończące postępowania
w sprawie uważa się takie postanowienia; które zamykają drogę do wydania
wyroku, w wyniku których zostaje wykluczona możliwość przedsiębrania w danej
sprawie dalszych czynności; które kończą całość postępowania, a nie tylko jego
fragment. Słowu „sprawa” nadaje się znaczenie materialnoprawne jako „całość
sporu” (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 24 listopada
1998 r. III CZP 44/98 OSNC 1999/5/87 oraz z dnia 31 maja 2000 r. III ZP 1/00
OSNC 2001/1/1 a także postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2007 r. III CPN 63/06
nie publ.).
3
Postępowanie wszczęte na skutek zgłoszenia wierzytelności kończące się
ustaleniem listy wierzytelności nie stanowi rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy
w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Postępowanie to
przebiega w formie uproszczonej, istnienie wierzytelności w praktyce najczęściej
wykazywane jest za pomocą dokumentów, zwłaszcza tytułu wykonawczego, który
korzysta z powagi rzeczy osądzonej i ma moc wiążącą (art. 366 k.p.c.).
Postanowienia sędziego - komisarza i sądu w przedmiocie listy wierzytelności nie
kończą postępowania upadłościowego jako całości. Nie przesądzają o zasadności
wierzytelności, gdyż jej uznanie lub odmowa uznania skutkuje tylko w ramach
postępowania upadłościowego i nie wyłącza stosownego powództwa po jego
ukończeniu. Orzeczenia te mają charakter incydentalny, wpadkowy, nie kończą
postępowania upadłościowego, stanowiącego sprawę upadłościową jako pewną
całość poddaną pod kognicję sądu i sędziego - komisarza, a zmierzającą do
osiągnięcia celu w postaci zaspokojenia wierzycieli. Do postanowień kończących
postępowanie upadłościowe zalicza się: postanowienie w przedmiocie umorzenia
postępowania (art. 361 Pr.Up.N.), zakończenia postępowania (art. 368 Pr.Up.N.).
Postępowanie w przedmiocie ustalenie listy wierzytelności nie jest
traktowane jako odrębna „sprawa” na gruncie ustawy Prawo upadłościowe
i naprawcze. Przepis art. 18 i 19 Pr.Up.N. posługuje się pojęciem „sprawy
o ogłoszenie upadłości”, podobnie jak art. 27, 29, 30, 32 Pr.Up.N. Pewną całość
stanowi także tzw. właściwe postępowanie upadłościowe. O sprawie upadłościowej
jako o całym postępowaniu upadłościowym traktują przepisy określające
jurysdykcję krajową (art. 383 Pr.Up.N.) a także przepisy wprowadzające normy
kolizyjne (art. 536 i 537 Pr.Up.N.).
Zgłoszenie wierzytelności nie wszczyna postępowania w sprawie
w rozumieniu art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
18 stycznia 2006 r., V CSK 74/05, nie publ.). Sąd zawiesza postępowanie z urzędu,
nie w momencie zgłoszenia wierzytelności, ale po tym jak ogłoszono upadłość
strony (art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.).
Ustalenie listy wierzytelności stanowi instytucję prawa upadłościowego
i poza nielicznymi wyjątkami (zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg
przedawnienia roszczeń, po zakończeniu lub umorzeniu postępowania wyciąg
4
z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności stanowi tytuł
egzekucyjny przeciwko upadłemu) ma znaczenie wyłącznie dla tego postępowania.
Zgłoszenie wierzytelności i postępowanie w przedmiocie ustalenia listy
wierzytelności nie jest traktowane jako oddzielna sprawa również przez art. 149
ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
(Dz.U. Nr 167, poz. 1398, ze zm. Tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 lipca
2007 r. III CZP 71/07 nie publ.).
Z tych wszystkich względów należy uznać, że postanowienie sądu drugiej
instancji uwzględniające zażalenie wierzyciela i dokonujące zmiany na liście
wierzytelności, a tym bardziej postanowienie oddalające zażalenie wierzycieli co do
kosztów postępowania, nie jest postanowieniem kończącym postępowanie
w sprawie w rozumieniu art. 4241
k.p.c.
Wobec tego i z tej przyczyny należało na podstawie art. 4248
§ 1 k.p.c.
odrzucić skargę jako niedopuszczalną .
kg.).
Ustalenie listy wierzytelności stanowi instytucję prawa upadłościowego
i poza nielicznymi wyjątkami (zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg
przedawnienia roszczeń, po zakończeniu lub umorzeniu postępowania wyciąg
4
z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności stanowi tytuł
egzekucyjny przeciwko upadłemu) ma znaczenie wyłącznie dla tego postępowania.
Zgłoszenie wierzytelności i postępowanie w przedmiocie ustalenia listy
wierzytelności nie jest traktowane jako oddzielna sprawa również przez art. 149
ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
(Dz.U. Nr 167, poz. 1398, ze zm. Tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 lipca
2007 r. III CZP 71/07 nie publ.).
Z tych wszystkich względów należy uznać, że postanowienie sądu drugiej
instancji uwzględniające zażalenie wierzyciela i dokonujące zmiany na liście
wierzytelności, a tym bardziej postanowienie oddalające zażalenie wierzycieli co do
kosztów postępowania, nie jest postanowieniem kończącym postępowanie
w sprawie w rozumieniu art. 4241
k.p.c.
Wobec tego i z tej przyczyny należało na podstawie art. 4248
§ 1 k.p.c.
odrzucić skargę jako niedopuszczalną .
kg