Wyrok z 29 lutego 2016, sygn. IV RC 727/15

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 lutego 2016r.

Sąd Rejonowy w Rybniku Wydział IV Rodzinny i Nieletnich w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Grażyna Grzybczyk

Protokolant: Monika Kmita

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016r. w R.

sprawy z powództwa K. S.

przeciwko M. S.

o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego

1.  powództwo oddala;

2.  odstępuje od obciążania stron kosztami postępowania.

Sygn. akt IV RC 727/15

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym do tut. Sądu 14 września 2015 roku, a sprecyzowanym na rozprawie
w dniu 14 grudnia 2015 roku, K. S. domagał się uchylenia z dniem 1 sierpnia 2015 roku świadczeń alimentacyjnych na rzecz byłej żony, ustalonych ugodą z 24 października 2011 roku
w sprawie IV RC 660/11 na kwotę 140 zł miesięcznie.

Powód w uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że jego stan zdrowia uległ pogorszeniu
i nie jest już w stanie płacić alimentów na rzecz pozwanej. Podniósł nadto, że ma na utrzymaniu bezrobotną żonę i córkę, a jego renta inwalidzka jest niewystarczająca na zaspokojenie ich potrzeb. (k. 2, 34)

Pozwana nie złożyła odpowiedzi na pozew, z kolei na rozprawie w dniu 14 grudnia 2015 roku wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, iż dotychczasowe świadczenia alimentacyjne są jej niezbędne. (k. 34)

Sąd ustalił:

Bezsporne w sprawie są następujące okoliczności:

- strony pozostawały w związku małżeńskim od 27 lutego 1979 roku do 19 lipca 1997 roku,

- z małżeństwa stron pochodzi czwórka dzieci,

- mocą wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z 13 marca 1997 roku w sprawie XVII C 3321/96 rozwiązano przez rozwód małżeństwo stron, bez orzekania o winie,

- ostatnie alimenty na rzecz pozwanej zostały ustalone w ugodzie zawartej w dniu 24 października 2011 roku w sprawie IV RC 660/11 na kwotę 140 zł miesięcznie,

- strony nie mieszkają razem i nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego,

- powód po rozwodzie wstąpił ponownie w związek małżeński i założył nową rodzinę.

Sporne są natomiast:

- możliwości zarobkowe i majątkowe stron,

- wysokość uzasadnionych potrzeb powoda i uprawnionej,

- oraz czy istnieją przesłanki do uchylenia obowiązku alimentacyjnego, o których mowa w art. 138 k.r.o.

W dacie ustalenia ostatniego obowiązku alimentacyjnego pozwana miała 54 lata, z zawodu była włókiennikiem. Dysponowała orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Leczyła się kardiologicznie i neurologicznie.

Uprawniona mieszkała wówczas z trójką dzieci w lokalu spółdzielczym. Wydatki mieszkaniowe w 2011 roku sięgały kwoty 630 zł miesięcznie, z czego 300 zł pokrywało dofinansowanie. Pozwana nie była uprawniona do świadczeń ZUS, z kolei do września 2011 roku otrzymywała zasiłek z Ośrodka Pomocy (...). Koszty utrzymania uprawnionej w poprzedniej sprawie alimentacyjnej ustalono na kwotę 500 zł miesięcznie (w tym: wyżywienie, środki czystości i odzież).

Powód miał wówczas 53 lata, z zawodu był instalatorem. Pracował w tym czasie w firmie (...) S.A.”, jako ślusarz remontowy. Jego wynagrodzenie sięgało kwoty 1600 zł netto miesięcznie.

Świadczenia alimentacyjne egzekwowane wówczas od powoda na rzecz pozwanej i dzieci stron sięgały kwoty 800-900 zł miesięcznie. Zobowiązany wynajmował w tym czasie wraz z konkubiną mieszkanie, którego koszty sięgały kwoty 1100-1200 zł miesięcznie. Partnerka powoda utrzymywała się z renty w kwocie 1500 zł, którą otrzymywały jej dzieci. Zobowiązany nie posiadał majątku, ani oszczędności, a na swoje utrzymanie przeznaczał kwotę 500-600 zł.

Uprawniona ma obecnie 58 lat, w dalszym ciągu nie pracuje zarobkowo. Nadal leczy się neurologicznie. Była już także hospitalizowana psychiatrycznie, a to z uwagi na chorobę o podłożu schizofrenicznym. Zdiagnozowano u niej również schorzenia rąk.

Pozwana mieszka wraz z córką, małoletnim wnukiem i synem. Opłaty mieszkaniowe to obecnie: czynsz 250-300 zł (pozostałą część tj. około 500-550 pokrywa dofinansowanie), energia elektryczna 130 zł co dwa miesiące, gaz 60-70 zł również co dwa miesiąc. Łącznie około 400 zł.

Córka uprawnionej pracuje na ½ etatu w firmie (...), za wynagrodzeniem 640 zł miesięcznie. Wnuk pozwanej otrzymuje alimenty w wysokości 420 zł; syn pozwanej pracuje
w elektrowni, a jego dochody sięgają 1700 zł.

Pozwana jest trwale i całkowicie niezdolna do pracy. Nie posiada wystarczającej liczby lat składkowych, aby uzyskać świadczenia z ZUS. Jej jedynym źródłem utrzymania są zatem alimenty. Córka uprawnionej ubezpiecza ją w swoim zakładzie pracy, tak aby pozwana mogła korzystać
z darmowych konsultacji lekarskich. Uprawniona z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną nie jest zawsze w stanie wykupić sobie lekarstw.

Powód ma aktualnie 57 lat. W lutym 2014 roku doznał udaru i obecnie pozostaje na rencie. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, datowanym do 2017 roku. Może wykonywać pracę wyłącznie w warunkach chronionych. Świadczenia jakie otrzymuje sięgają kwoty około 1360 zł netto miesięcznie (przed odtrąceniem alimentów na rzecz pozwanej).

Zobowiązany mieszka obecnie z żoną i córką. Wydatki mieszkaniowe obciążające rodzinę powoda to około 1100 zł miesięcznie, a w tym: czynsz 600 zł, energia elektryczna 180 zł, woda 90 zł, gaz 45 zł, opał 1800 zł rocznie oraz wywóz śmieci 30 zł.

Żona powoda ma 58 lat, nie pracuje zarobkowo, jest zarejestrowana jako bezrobotna. Zdiagnozowano u niej tętniaka mózgu, posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Koszty leczenia powoda oraz jego żony sięgają kwoty 180 zł. Córka zobowiązanego ma 19 lat
i kontynuuje edukacje w technikum elektryczno-mechanicznym.

Pozwany poza alimentami na rzecz byłej żony nie łoży już na utrzymanie dzieci
z poprzedniego związku.

Dowód: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności k. 4, akt małżeństwa k. 6, akt urodzenia k. 7 wraz z zaświadczeniem o nauce k. 8, faktury za wykup lekarstw k. 27-37, przekazy pocztowe k. 26, orzeczenie lekarza orzecznika k. 33, informacja ZUS k. 40, akta XVIIC 3321/96, a z nich wyrok k. 33, kta IV RC 726/15, a zwłaszcza wyrok k. 24, akta IV RC 660/11, a zwłaszcza protokół ugody, akta IV RNs 171/14 dot. hospitalizacji psychiatrycznej pozwanej w lutym 2015 r., a zwłaszcza zawiadomienie o przyjęciu wraz z dokumentacją medyczną.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał za spójny, logiczny i wzajemnie się uzupełniający. Strony nie zgłaszały dalszych wniosków dowodowych, a Sąd uznał sprawę za merytorycznie wyjaśnioną.

Sąd zważył:

Zgodnie z art. 60 k.r.o. małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

Jak podkreśla się w orzecznictwie - nie ma przeszkód, aby żądanie określone w art. 60 § 3 k.r.o., które może wynikać w sposób dorozumiany także z pozwu o zasądzenie alimentów, zostało zgłoszone po upływie terminu pięcioletniego – musi jednak powoływać się na wyjątkowe okoliczności istniejące jeszcze przed upływem tego terminu. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. sygn.
I CKN 1029/97) Nadto żądanie rozwiedzionego małżonka podwyższenia alimentów, zgłoszone po upływie pięcioletniego okresu przewidzianego w art. 60 § 3 k.r.o., mieści w sobie implicite również żądanie przedłużenia tego terminu. (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1981 r. sygn.
III CRN 239/81)

Zgodnie z art. 138 k.r.o. w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Ustalenie czy nastąpiła przedmiotowa zmiana stosunków następuje przez porównanie stosunków obecnych z warunkami i okolicznościami istniejącymi podczas ustalania wysokości poprzednich alimentów.

Powódka w sprawie o sygn. akt IV RC 660/11 domagając się podwyższenia alimentów, poprzez zawartą w dniu 24 października 2011 roku ugodę, uzyskała przedłużenie pięcioletniego okresu uprawniającego ją do alimentów. Sąd już w 2011 roku dopatrzył się szczególnych okoliczności, które dały podstawy ustalenia wcześniejszych świadczeń. Pomimo upływu ponad 4 lat stosunki między stronami nie uległy zasadniczej zmianie, która uzasadniałaby uchylenie przysługujących pozwanej świadczeń.

Alimenty, które otrzymuje uprawniona nadal są jej jedynym źródłem dochodu. Sytuacja ekonomiczna powoda co prawda uległa pogorszeniu. Niemniej jednak patrząc przez pryzmat możliwości zarobkowych byłych małżonków, należy stwierdzić, że tylko zobowiązany ma realną szansę, aby osiągać dochody. Pozwana jest bowiem całkowicie i trwale niezdolna do pracy, a nadto nie spełnia wymogów, aby otrzymać jakąkolwiek rentę. Powód z kolei posiada stałe świadczenie ZUS, a po uchyleniu ostatniego obowiązku alimentacyjnego na rzecz syna jest zobowiązany wyłącznie do świadczeń na rzecz pozwanej. Dodatkowo może podjąć pracę w warunkach chronionych.

Kwota jaką otrzymuje obecnie pozwana tj. 140 zł miesięcznie nie wystarcza na zabezpieczenie nawet podstawowych jej potrzeb. Jednakże są to jedyne środki, które choć w części umożliwiają pozwanej kupno żywności lub najpotrzebniejszych leków.

W polu widzenia Sądu pozostaje trudna sytuacja powoda, który utrzymuje obecną żonę oraz uczącą się córkę. Założenie nowej rodziny, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nie zwalnia jednak z obowiązku łożenia na rzecz poprzedniej małżonki.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Pozwana w trakcie związku małżeńskiego oddała się rodzinie, zajmując się wychowaniem czwórki dzieci. Okoliczność ta w sposób bezpośredni przełożyła się na jej obecną sytuację ekonomiczną, co z kolei także uzasadnia utrzymanie dalszego obowiązku alimentacyjnego powoda.

Z tych też względów, na mocy art. 138 k.r.o., oddalono powództwo. O kosztach orzeczono po myśli art. 102 k.p.c.

Z:

1. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć powodowi,

2. kal. 14 dni lub z wpływem.

R., 10 marca 2016 roku