Postanowienie SN z 22 listopada 2007, sygn. III CZ 47/07
Data orzeczenia
22 listopada 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Hubert Wrzeszcz
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 22 listopada 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Mirosław Bączyk
SSN Zbigniew Kwaśniewski
w sprawie z powództwa Telekomunikacji Polskiej S.A. Zakładu
Telekomunikacyjnego
w K.
przeciwko E. K.
o zapłatę,
i z powództwa wzajemnego E. K.
przeciwko Telekomunikacji Polskiej S.A. Zakładowi Telekomunikacyjnemu
w K.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 22 listopada 2007 r.,
zażalenia powoda E. K.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 29 maja 2007 r.,
oddala zażalenie i przyznaje adw. T. Ż. od Skarbu Państwa -
Sądu Apelacyjnego 1200 (tysiąc dwieście) zł tytułem kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej E. K. z urzędu
w postępowaniu zażaleniowym.
2
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny– na podstawie art. 410 § 1
k.p.c. – odrzucił wniesioną przez pozwanego i powoda wzajemnego E. K. skargę o
wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 22 maja 2002 r., , którym Sąd odwoławczy – na skutek apelacji
pozwanego i powoda wzajemnego – wyrok Sądu Okręgowego w K.,
uwzględniający w całości powództwo Telekomunikacji Polskiej S.A. przeciwko E. K.
o zapłatę 3294,43 zł i oddalający powództwo wzajemne, zmienił i obniżył
zasądzona kwotę do 2715,27 zł, a w pozostałym zakresie apelację oddalił.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd stwierdził – na podstawie
analizy obszernej skargi o wznowienie postępowania – iż E. K. oparł skargę na
trzech podstawach. Po pierwsze, domaga się on wznowienia postępowania z
powodu nieważności postępowania wywołanej tym, że nie miał zdolności sądowej i
procesowej ze względu na całkowicie zniesioną poczytalność oraz że nie był
należycie reprezentowany i został pozbawiony możności działania (art. 401 pkt 2
k.p.c.). Po drugie, żądał wznowienia postępowania z powodu późniejszego
wykrycia takich okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogły mieć
wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać w poprzednim
postępowaniu (art. 403 § 2 k.p.c.). Po trzecie, domagał się wznowienia
postępowania na tej podstawie, że wyrok został oparty na sfałszowanych
dokumentach i uzyskany za pomocą przestępstwa (art. 403 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.).
Ponadto Sąd podkreślił, że w skardze o wznowienie postępowania powód nie może
wychodzić poza przedmiot postępowania, którego wznowienia domaga się. Zatem
nie mogą być brane pod rozwagę – właśnie ze względu na wspomniany przedmiot
postępowania – okoliczności dotyczące opisanych w skardze szkód wyrządzonych
powodowi przez funkcjonariuszy służb specjalnych i policji.
Sąd Apelacyjny uznał, że E. K. nie wykazał, aby zachodziła przewidziana w
art. 401 pkt 2 podstawa wznowienia postępowania. Nie ma podstaw do przyjęcia,
że pozwany i powód wzajemny wskutek naruszenia przepisów prawa został
3
pozbawiony możności działania, zwłaszcza, że przez pewien czas działał w sprawie
z udziałem profesjonalnego pełnomocnika procesowego. E. K. nie jest
ubezwłasnowolniony, ma więc pełną zdolność do czynności procesowych. Dla
oceny tej przesłanki procesowej nie ma znaczenia niepoczytalność powoda,
stwierdzona w jednym z procesów karnych. Poza tym E. K.i nie wykazał, aby w
sprawie I C …/00 działał w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie
decyzji i wyrażenie woli. Sąd uznał za niezrozumiały zarzut powoda, że nie posiada
on zdolności sądowej.
Nie zachodzi także podstawa wznowienia przewidziana w art. 403 § 2 k.p.c.
Powód w toku postępowania w sprawie I C …/00 powoływał się na stan zdrowia,
składając odpowiednie dokumenty, w tym opinię sądowo-psychiatryczną z dnia
14 kwietnia 2003 r. i przeprowadzoną w sprawie 3 Ds. …/98/S. Wymienione
dokumenty nie stanowią zatem nowych dowodów w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.
Tak też należy ocenić dokumentację z badania tomograficznego z dnia
29 października 2006 r. oraz powołaną w pkt 9 ust. 1 lit. a i b skargi. Sąd podkreślił,
że w sytuacji, w której sąd stwierdził w sprawie I C …/00 brak podstaw do przyjęcia
– co do zasady – odpowiedzialności deliktowej pozwanej, omawianej podstawy
wznowienia postępowania nie mogą uzasadniać okoliczności dotyczące rozmiaru
szkody.
Zdaniem Sądu, powód nie wykazał również przewidzianej w art. 403 § 1 pkt
1 i 2 k.p.c. podstawy wznowienia postępowania. Zarzuty, że wyrok został opary na
sfałszowanych dokumentach lub uzyskany za pomocą przestępstwa są bowiem
oparte wyłącznie na twierdzeniach powoda. Sąd podkreślił, że z akt sprawy I C
…/03 wynika, że E. K. składał zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, ale
prokurator nie dopatrzył się w postępowaniu pozwanej przestępstwa.
W zażaleniu pełnomocnik powoda wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że samo
sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza
oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej
4
uzasadnienia wynika, że podniesiona podstawa nie zachodzi. Taka skarga podlega
– na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. – odrzuceniu jako nieoparta na ustawowej
podstawie wznowienia. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia
1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8-9, poz. 154, z dnia 30 maja 1996 r., I CRN
101/95, OSNC 1996, nr 10, poz. 138, z dnia 28 października 1999 r. II UKN 174/99,
OSNP 2001, nr 4, poz. 133). Nawiązując do tego nurtu orzecznictwa, Sąd
Apelacyjny trafnie uznał, że nie zachodzi żadna ze wskazanych przez skarżącego
w skardze podstaw wznowienia postępowania.
Skarżący, kwestionując zaskarżone postanowienie, nie przedstawił
argumentów podważających stanowisko Sądu. Nie można zwłaszcza podzielić
zarzutu, że skarga o wznowienie postępowania nie została należycie rozpoznana
na skutek „rozbicia przez Sąd Apelacyjny skargi o wznowienie postępowania na
dwie sprawy, tj. sprawę sygn. akt […]”. Kwestionowany sposób rozpoznania skargi
jest konsekwencją – co skarżący pomija – wyłączenia ze sprawy I C …/00
oznaczonej części powództwa wzajemnego i rozpoznania jej jako odrębnej sprawy I
C …/03. Jest zatem oczywiste, że skarga o wznowienie postępowania – z zakresie,
w jakim dotyczyła orzeczeń wydanych w tych sprawach – została rozpoznana
odrębnie. Zaskarżonego postanowienia nie podważa zarzut „nierozpoznania
problemów prawnych, podniesionych na wstępie skargi o wznowienie
postępowania”, ponieważ na skutek odrzucenia skargi, jako niedopuszczalnej, nie
podlegała ona merytorycznemu rozpoznaniu. Należcie została oceniona – wbrew
przekonaniu skarżącego – kwestia, czy zachodzi podstawa wznowienia
przewidziana w art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności Sąd trafnie uznał, że względu
na przedmiot postępowania, którego dotyczy skarga o wznowienie, nie mogą być
brane pod rozwagę okoliczności dotyczące opisanych w skardze szkód
wyrządzonych skarżącemu przez funkcjonariuszy służb specjalnych i policji.
Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie potwierdza zarzutu, że ocena
podstawy wznowienia, w postaci pozbawienia skarżącego możności działania w
postępowaniu odwoławczym, nie uwzględniała okoliczności, że skarżący na tym
etapie postępowania działał bez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonego
postanowienie nie podważają zarzuty dotyczące kwestii zachowania terminu do
wniesienia skargi o wznowienia postępowania, ponieważ do odrzucenia skargi
5
wystarczyła trafna ocena Sądu, że nie zachodzą wskazane w skardze podstawy
wznowienia.
Z przedstawionych powodów zażalenie podlega oddaleniu jako
nieuzasadnione (art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.). Podstawę prawną
przyznania adwokatowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
stanowi § 13 ust. 2 pkt 2 w związku z § 19 pkt 1 i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
jz