Postanowienie SN z 20 grudnia 2007, sygn. IV CNP 189/07
Data orzeczenia
20 grudnia 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Jan Górowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jan Górowski
w sprawie ze skargi wnioskodawcy
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia
Sądu Rejonowego w E.
z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt [...],
w sprawie z wniosku M.Z.
przy uczestnictwie D.F.
o zasiedzenie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 grudnia 2007 r.,
odrzuca skargę.
2
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 lutego 2007 r. Sąd Rejonowy w E. oddalił wniosek
M.Z. o zasiedzenie wydzielonych przez biegłego geodetę działek nr 35/9 i 35/7
położonych w J. gmina K.
W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem tego orzeczenia
pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,
przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie
środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4241
§ 1 k.p.c.). Jest więc co do
zasady niedopuszczalna, jeżeli w sprawie strona miała możliwość zaskarżyć
orzeczenie apelacją, skargą kasacyjną, skargą o wznowienie postępowania lub
mogła skorzystać z innego środka.
Od tego unormowania ustawodawca wprowadził wyjątek przewidziany w art.
4241
§ 2 k.p.c. Na podstawie tej regulacji, skarga przysługuje także od orzeczenia
sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie w sprawie, naruszającego
podstawowe zasady porządku prawnego, konstytucyjne wolności lub prawa
człowieka, chociaż strony nie skorzystały skutecznie z przysługujących im środków,
pod warunkiem, że jego uchylenie lub zmiana w innym postępowaniu nie jest już
dopuszczalna.
Niezgodność z prawem wynikająca z naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności, albo praw człowieka
to przesłanka ogólna, a więc wymaga doprecyzowania w praktyce orzeczniczej
i piśmiennictwie. Występuje wtedy, gdy został naruszony przepis mający
podstawowe znaczenie dla funkcjonowania demokratycznego państwa, bądź
normujący ujęte w rozdziale drugim Konstytucji wolności oraz prawa człowieka
3
i obywatela. Ze względu jednak na wyjątkowość omawianego unormowania,
wyartykułowanie tej przesłanki jest także elementem konstrukcyjnym skargi.
Ustawodawca w przeciwieństwie do innych wymagań tego nadzwyczajnego
i wysoce sformalizowanego środka zawartych w pozostałych punktach art. 4245
k.p.c., w przepisie art. 4245
pkt 5 in fine k.p.c. nałożył na skarżącego obowiązek nie
tylko przedstawienia ale i wykazania, że występuje ten wyjątkowy wypadek
uzasadniający jego wniesienie. Spełnienie zatem wymagania, określonego w art.
4245
pkt 5 in fine k.p.c. polega na zawarciu w skardze wyodrębnionej, poprawnej
jurydyczne argumentacji przedstawiającej jakie podstawowe zasady porządku
prawnego, lub konstytucyjne wolności, albo prawa człowieka zaskarżone
prawomocne orzeczenie narusza i wskazaniu na czym polegała obraza przepisów
(przepisu) mających podstawowe znaczenie dla ich ochrony. Tego elementu
konstrukcyjnego nie zawiera skarga.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie
w sprawie wydanego począwszy od dnia 1 września 2004 r. (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., l CNP 1/05, i uchwałę siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2005 r., III CZP 1/05, OSNC 2006, nr 5,
poz. 78, której nadano moc zasady prawnej). Oznacza to możliwość wniesienia
skargi od prawomocnych wyroków, nakazów zapłaty, postanowień co do istoty
sprawy wydanych w postępowaniu nieprocesowym oraz od postanowień tzw.
formalnych kończących postępowanie w sprawie.
Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze -
wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, .że prawomocność, tworzy
nowy stan prawny pomiędzy stronami, jak też sanuje wszelkie ewentualne
naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. Z tego względu
wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 4245
§ 1 k.p.c. należy
interpretować ściśle.
Do nich należy uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej
przez wydanie orzeczenia którego dotyczy (pkt 4). Uwzględnienie bowiem skargi
i stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest niezgodne z prawem, ma charakter
4
prejudykatu, gdyż stwarza możliwość dochodzenia od państwa odszkodowania
za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie. Spełnienie tego wymagania polega na
wskazaniu rodzaju i rozmiaru szkody. Wywód ten powinien także zawierać
informację dotyczącą czasu jej powstania i określać związek przyczynowy
z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Nie jest spełnieniem tego
wymagania odwołanie się - jak uczynił to skarżący - do szkody, hipotetycznej,
czy też mogącej powstać w przyszłości (por. postanowienia Sądu Najwyższego
z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006 nr 1, poz. 16)28/05, z dnia 31
stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141 i z dnia 27
października 2005 r., V CNP 28/05 niepublikowane).
W uzasadnieniu podstawy skargi skarżący w zasadzie przedstawił własną,
odmienną od Sądu meriti, wersję stanu faktycznego sprawy. Tymczasem
niedopuszczalna jest skarga oparta na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub
oceny dowodów (art. 4244
in fine k.p.c.).
Skarga nie zawiera też wniosku o stwierdzenie niezgodności zaskarżonego
orzeczenia z prawem. Wprawdzie wniosek o uchylenie prawomocnego orzeczenia
jest dopuszczalny na zasadzie całkowitego wyjątku (art. 42411
§ 3 k.p.c.) niemniej
nie jest on aktualny w rozpoznawanej sprawie.
Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu (art. 4248
§ 1 k.p.c.).