Postanowienie SN z 20 grudnia 2007, sygn. IV CNP 187/07
Data orzeczenia
20 grudnia 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Jan Górowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jan Górowski
w sprawie skargi J.F.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia
Sądu Okręgowego w B.
z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt [...],
w sprawie „B.” SA w upadłości
przy udziale J.F.
w przedmiocie odwołania syndyka masy upadłości,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 grudnia 2007 r.,
odrzuca skargę.
2
Uzasadnienie
J.F. wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 31 maja 2007 r., którym zostało
oddalone jego zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 lutego
2007 r., odwołującego go z funkcji syndyka masy upadłości „B." i wyznaczającego
na to stanowisko J.F.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,
przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego
postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona
szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie
środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4241
§ 1 k.p.c.). Jest więc co do
zasady niedopuszczalna, jeżeli w sprawie strona miała możliwość zaskarżyć
orzeczenie apelacją, skargą kasacyjną, skargą o wznowienie postępowania lub
mogła skorzystać z innego środka.
Od tego unormowania ustawodawca wprowadził wyjątek przewidziany w art.
4241
§ 2 k.p.c. Na podstawie tej regulacji, skarga przysługuje także od orzeczenia
sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie w sprawie, naruszającego
podstawowe zasady porządku prawnego, konstytucyjne wolności lub prawa
człowieka, chociaż strony nie skorzystały skutecznie z przysługujących im środków,
pod warunkiem, że jego uchylenie lub zmiana w innym postępowaniu nie jest już
dopuszczalna.
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie
w sprawie wydanego począwszy od dnia 1 września 2004 r. (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., l CNP 1/05, i uchwałę siedmiu sędziów
Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2005 r., III CZP 1/05, OSNC 2006, nr 5,
poz. 78, której nadano moc zasady prawnej). Oznacza to możliwość wniesienia
skargi od prawomocnych wyroków, nakazów zapłaty, postanowień co do istoty
sprawy wydanych w postępowaniu nieprocesowym oraz od postanowień, tzw.
3
formalnych kończących postępowanie w sprawie. W literaturze dominuje pogląd,
że to ostatnie pojęcie obejmuje postanowienia, których uprawomocnienie zamyka
drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd drugiej instancji, jeżeli
w chwili jego wydania jest on zwolniony od obowiązku dalszego rozpoznawania
sprawy. Z kolei na podstawie dorobku judykatury można przyjąć, że jest to takie
postanowienie, które przez uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do
rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w danej instancji (por. np. uchwały składu
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998 r., III CZP 44/98,
OSNC 1999, nr 5, poz. 87, z dnia 31 maja 2000 r., III CZP1/00. OSNC 2001, nr 1,
poz. 1 i z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, ONSC 2001, nr 2, poz. 22 oraz
postanowienie z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, dotychczas
niepublikowane).
Wychodząc z założenia, że pojęcie to obejmuje tylko orzeczenia kończące
postępowanie, jako całość poddaną pod osąd (por. np. orzeczenie Sądu
Najwyższego z dnia 14 listopada 1996 r., OSNC 1997, nr 3, poz. 31), należy
przyjąć, że do omawianej kategorii nie należy postanowienie sądu drugiej instancji
oddalające zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji odwołujące
syndyka.
Skarga jest nie tylko środkiem nowym, ale - jak podkreślono w literaturze -
wyjątkowym w skali europejskiej. Zasadą bowiem jest, .że prawomocność, tworzy
nowy stan prawny pomiędzy stronami, jak też sanuje wszelkie ewentualne
naruszenia prawa, którymi orzeczenie ewentualnie jest dotknięte. Z tego względu
wszystkie jej wymagania konstrukcyjne określone w art. 4245
§ 1 k.p.c. należy
interpretować ściśle.
Do nich należy uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej
przez wydanie orzeczenia którego dotyczy (pkt 4). Uwzględnienie bowiem skargi
i stwierdzenie, że prawomocne orzeczenie jest niezgodne z prawem, ma charakter
prejudykatu, gdyż stwarza możliwość dochodzenia od państwa odszkodowania
za szkodę wyrządzoną przez jego wydanie. Spełnienie tego wymagania polega na
wskazaniu rodzaju i rozmiaru szkody. Wywód ten powinien także zawierać
informację dotyczącą czasu jej powstania i określać związek przyczynowy
4
z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Nie jest spełnieniem tego
wymagania odwołanie się - jak uczynił to skarżący - do jego krzywdy powstałej
przez naruszenie dobrego imienia i zaufania zawodowego podlegającej
naprawieniu w postaci symbolicznej złotówki.
Poza tym sporządzenie skargi objęte zostało przymusem adwokacko -
radcowskim. W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo
stron przez fachowego pełnomocnika także w zakresie czynności procesowych,
związanych z tym postępowaniem, podejmowanych przed sądem niższej instancji,
co wynika wprost z treści art. 871
§ 1 k.p.c.
Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu (art. 4248
§ 1 k.p.c.).