Postanowienie SN z 20 grudnia 2007, sygn. II CNP 201/07
Data orzeczenia
20 grudnia 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Mirosław Bączyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosław Bączyk
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 20 grudnia 2007 r.
skargi J.W.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu Okręgowego w P. z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt [...]
wydanego w sprawie z powództwa "S." Spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością
przeciwko J.W.
o zapłatę,
odrzuca skargę.
2
Uzasadnienie
Pozwany złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 28 lutego 2005 r. W wyroku tym
zasądzono na rzecz powoda – „S.” – Spółki z o.o. od pozwanego kwotę 500.000 zł
z odsetkami. Wyrok ten nie zawiera uzasadnienia, z przyczyn wskazanych na k. 76
akt (zarządzenie z dnia 6 listopada 2007 r.). Stał się on prawomocny w dniu 28
lutego 2005 r.
W skardze kasacyjnej wskazano przepisy prawa (procesowego
i materialnego), które – zdaniem pozwanego – naruszał zaskarżony wyrok, starano
się uprawdopodobnić szkodę spowodowaną wydaniem tego wyroku, wskazywano
też na to, że podjęcie innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
W uzupełnieniu skargi z dnia 14 grudnia 2007 r. uzupełniono wywód prawny
o wyeksponowanie tego, w jaki sposób Sąd Okręgowy naruszył przepisy art. 6 k.c.
i art. 471 k.c. i poparto ten wywód orzeczeniem Sądu Apelacyjnego z dnia 11
października 2006 r., w którym – jak wywodzi skarżący – oddalono podobne
roszczenie powoda skierowane do jego wspólnika. W uzupełnieniu skargi
rozwinięto także wywód prawny do wykazania tego, że zachodzi wyjątkowy
wypadek przewidziany w art. 4241
§ 2 k.c., który czyni dopuszczalną wniesioną
skargę (s. 3 uzupełnienia skargi).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
przysługuje w zasadzie od orzeczenia sądu drugiej instancji (art. 4241
§ 1 k.p.c.).
W wyjątkowych wypadkach skargę taką może objąć także prawomocne orzeczenie
Sądu pierwszej instancji (art. 4241
§ 2 k.p.c.).
W judykaturze Sądu Najwyższego ukształtowała się już odpowiednia, dość
rygorystyczna interpretacja formuły „wyjątkowych wypadków” w rozumieniu art.
4241
§ 2 k.c. jako odstępstwa od rygorów skargi, przewidzianych w art. 4241
§ 1
k.p.c. Pojęcie „wyjątkowego wypadku” odnosi się do szczególnych okoliczności,
przyczyn usprawiedliwiających nieskorzystanie przez stronę przysługujących
jej „zwykłych” środków prawnych, które strona skarżąca obowiązana jest wykazać,
3
aby móc powoływać się skutecznie na szczególną regulację przewidzianą w art.
4241
§ 2 k.p.c. (tak np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2007 r.,
IV CNP 80/07, nieopubl.). W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego
2006 r., I CNP 4/06 (OSWIC 2006, z. 6, poz. 113) przykładowo wskazano na
wspomniane „wyjątkowe wypadki” nieskorzystania przez stronę ze zwykłych
środków zaskarżenia (np. ciężka choroba, katastrofa, klęska żywiołowa lub błędne
informacje udzielone przez pracownika sądu). Wartość przedmiotu sprawy i rodzaj
naruszeń prawa nie przesądza jeszcze o istnieniu „wypadku wyjątkowego”
w rozumieniu art. 4241
§ 2 k.p.c. (tak np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
22 czerwca 2007 r., III CNP 38/07, nieopubl.).
W uzasadnieniu skargi skarżący podnosił, że – jego zdaniem – niezgodność
z prawem wyroku wydanego w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy w P.
„wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego”. W uzasadnieniu
uzupełnienia skargi argumentowano, że „elementarne zasady porządku prawnego
wymagają, aby sądy nie różnicowały sytuacji prawnej obywateli w tych samych
stanach faktycznych”. W sytuacji takiej niezbędne było jednak wykazanie, że dana
(naruszona) zasada istnieje i ma podstawowe znaczenie dla porządku prawnego
(por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2006 r., V CNP
140/06 nie opubl.; z dnia 22 lutego 2006 r., IV CNP 11/06, nie opubl.). Niezbędne
byłoby także wykazanie tego, że taka skonkretyzowana została naruszona
w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Zasada nieróżnicowania sytuacji prawnej
obywateli w tych samych stanach faktycznych nie oznacza niemożności ferowania
odmiennych rozstrzygnięć sądowych w zależności od zróżnicowanych sytuacji
procesowych stron, podejmujących określony sposób obrony. Zamieszczony na
s. 7 skargi i następnie rozszerzony w jej uzupełnieniu na s. 3 wywód prawny
skarżącego, w którym powołuje się on na kwalifikowane naruszenie przez Sąd
Okręgowy przepisów art. 474 k.c. i art. 6 k.c., nie przekonuje o tym, że naruszona
została eksponowana w skardze zasada porządku prawnego, gdy weźmie się pod
uwagę podstawę faktyczną orzeczenia (fakty przestawione w pozwie i odpowiedzi
na pozew) i podjęty przez pozwanego sposób obrony.
Możliwość wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności prawomocnego
orzeczenia z prawem w sytuacji, w której strona nie skorzystała z przysługujących
4
jej środków prawnych, zależy zatem od łącznego spełnienia przesłanki
wyjątkowego wypadku oraz występowania niezgodności z prawem o
kwalifikowanym, fundamentalnym charakterze (np. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 25 lipca 2007 r., III CNP 53/07, nie opubl.). W ocenie Sądu
Najwyższego skarżący nie wykazał żadnej z tych przesłanek, dlatego należało
odrzucić wniesioną skargę (art. 4288
§ 2 k.p.c.).