Postanowienie SN z 21 grudnia 2007, sygn. II CNP 206/07
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
Skarb Państwa
dłużnik egzekucyjny
Data orzeczenia
21 grudnia 2007
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Maria Grzelka
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 21 grudnia 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Maria Grzelka
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 21 grudnia 2007 r.,
skargi B.B.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu
Rejonowego w P. z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt [...], wydanego w sprawie ze
skargi dłużniczki B.B.
na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś.
w sprawie [...]
z wniosku Banku Spółki Akcyjnej i Skarbu Państwa - Centrum Obsługi Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów
przy uczestnictwie B.B.,
1. odrzuca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem,
2. zasądza od dłużniczki B.B. na rzecz wierzyciela Banku SA
kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem kosztów
postępowania wywołanego skargą.
2
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2006 r. Sąd Rejonowy w P. oddalił skargę
dłużniczki na czynności Komornika Sądowego Sądzie Rejonowym w Ś. podjęte w
sprawach [...] I [...], polegające na zajęciu wierzytelności przysługujących
dłużniczce. Postanowienie to uprawomocniło się wobec jego niezaskarżenia.
W związku z wniesioną przez dłużniczkę skargą o stwierdzenie niezgodności
z prawem wymienionego postanowienia Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
przysługuje – przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 4241
§ 1 k.p.c. - od
prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie
w sprawie, a w wyjątkowych wypadkach, wskazanych w art. 4241
§ 2 k.p.c., także
od takiego orzeczenia wydanego przez sąd pierwszej instancji.
W świetle przytoczonego uregulowania zasadniczego znaczenia nabiera
kwestia, czy w rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie jest
orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie.
Wyjaśnienie tej kwestii, wymaga zdefiniowania pojęcia „postanowienie
kończące postępowanie w sprawie”. W judykaturze i doktrynie pojęcie to jest
definiowane rozbieżnie i przy zastosowaniu różnych kryteriów. Można spotkać
wypowiedzi, według których postanowieniami kończącymi postępowanie
w sprawie są: takie, które zamykają drogę do wydania wyroku; po wydaniu
których dalsze postępowanie nie może się toczyć; które kończą sprawę jako
pewną całość poddaną pod osąd; w wyniku których wykluczona zostaje możliwość
przedsiębrania w danej sprawie dalszych czynności; które kończą całość
postępowania, a nie tylko jego fragment; które zamykają drogę do wydania wyroku;
które dotyczą całości sprawy, będąc ostatnim orzeczeniem wydanym
w postępowaniu. W każdym jednak razie przyjmuje się, że w sformułowaniu
„postanowienie kończące postępowanie w sprawie” wyraz „sprawa” występuje
w znaczeniu materialnoprawnym. W tym ujęciu „sprawę” należy rozumieć jako
całość sporu (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 24 listopada
1998 r., III CZP 44/98, OSNC 1999, nr 5, poz. 87, uchwałę składu siedmiu sędziów
3
z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1, uchwałę składu
7 sędziów z dnia 6 października 2000 r., III CZP 31/00, OSNC 2001, nr 2, poz. 22).
W świetle powyższego należy przyjąć, że kończącymi postępowanie
w sprawie są takie postanowienia, których uprawomocnienie się trwale zamyka
drogę do rozstrzygnięcia sporu, co do jego istoty.
Przeciwieństwem tych postanowień są postanowienia nie kończące
postępowania w sprawie, które kończą w postępowaniu sądowym jedynie zagadnienia
incydentalne, uboczne na tle istoty sporu.
Przedstawiona definicja postanowienia kończącego postępowanie w sprawie
sformułowana została na potrzeby postępowania rozpoznawczego, co - ze względu
na uregulowanie przyjęte w art. 13 § 2 k.p.c. – może stanowić podstawę definiowania
tego pojęcia w postępowaniu egzekucyjnym, przy jednoczesnym jednak
uwzględnieniu specyfiki tego postępowania.
Powszechnie przez „sprawę egzekucyjną” rozumie się przymusowe
wykonanie w postępowaniu egzekucyjnym orzeczeń sądowych oraz innych aktów.
W judykaturze, na użytek postępowania egzekucyjnego, w którym art. 394 § 1
in principio k.p.c. należy stosować „odpowiednio” (art. 13 § 2 k.p.c.) postanowieniami
zaskarżalnymi zażaleniem – oprócz wymienionych w części III kodeksu postępowania
cywilnego – są tylko takie, które kończą lub zmierzają do zakończenia postępowania
egzekucyjnego (por. uchwałę SN z dnia 28 listopada 1969 r. III CZP 83/69, OSNCP
1970, z. 6, poz. 105, postanowienie SN z dnia 15 kwietnia 1986 r. III CRN 40/86,
OSNCP 1987, z. 7, poz. 102 oraz uchwałę SN z dnia 15 września 1995 r., III CZP
110/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 177). Zatem w postępowaniu egzekucyjnym –
podobnie jak w rozpoznawczym – postanowieniem kończącym postępowanie
zasadniczo jest tylko takie postanowienie, po wydaniu którego przepisy kodeksu
postępowania cywilnego nie przewidują dalszego etapu postępowania regulującego
stosunki pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem.
W świetle przedstawionego wywodu postanowienie oddalające skargę na
czynność komornika polegającą na zajęciu wierzytelności dłużnika nie jest
postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, ponieważ przepisy kodeksu
4
postępowania cywilnego przewidują w takim wypadku dalszy etap postępowania
egzekucyjnego.
Wprawdzie w niektórych sytuacjach Sąd Najwyższy dopuścił możliwość
potraktowania orzeczenia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym jako
kończącego postępowanie w rozumieniu art. 4241
k.p.c. (por. postanowienie z dnia
5 lipca 2006 r. IV CNP 25/06 – OSNC 2007, nr 3, poz. 48, postanowienie z dnia
20 lipca 2007 r. I CNP 24/07 (dotychczas niepubl.) pomimo, że po jego wydaniu
postępowanie dalej się toczy w celu zaspokojenia wierzyciela, to jednak dotyczy to
wyłącznie egzekucji z nieruchomości i nie stanowi argumentu na rzecz oceny, że
postanowienie oddalające skargę na czynność zajęcia wierzytelności może być
uznane za kończące postępowanie w sprawie (por. też postanowienia SN z dnia
17 sierpnia 2005 I CNP 4/05 nie publ. i z dnia 11 sierpnia 2005 V CNP 14/05
niepubl.).
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy odrzucił skargę dłużniczki
o stwierdzenie niezgodności z prawem (art. 4248
§ 1 k.p.c.). Można dodać, że
w rozpoznawanej sprawie skarga podlegałaby odrzuceniu także ze względu na
brak wskazania na czym polega wyjątkowość wypadku dłużniczki i w czym wyraża
się naruszenie jej prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 Konstytucji RP (art.
4241
§ 2 k.p.c.). (art.
4241
§ 2 k.p.c.).