Wyrok z 15 września 2022, sygn. I C 279/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 września 2022 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Wojciech Hajduk
Protokolant:	Katarzyna Kuchta

po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa (...) z siedzibą w W.

przeciwko K. K.

o zapłatę

1.  oddala powództwo.

SSO Wojciech Hajduk

IC 279/22 UZASADNIENIE

Powód (...) w W. domagał się zasądzenia od pozwanych A. C. i K. K. 251 508,60 złotych wraz z odsetkami:

-od kwoty 248 351,94 złotych w wysokości dwa i półkrotności stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP, nie więcej niż dwukrotność wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie - od dnia 16.03.2018 do dnia zapłaty;

-od kwoty 3 156,66 złotych w wysokości ustawowej za opóźnienie - od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty z zastrzeżeniem odpowiedzialności pozwanej K. K. do wysokości wpisu hipoteki umownej do kwoty 438 187,50 złotych ujawnionych w dziale IV księgi wieczystej KW nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Zabrzu.

Uzasadnił, że 18.03.2013r. udzielił pozwanej A. C. kredytu nr (...). Dla zabezpieczenia tego zobowiązania ustanowiona została hipoteka zwykła umowna do kwoty 438 187,50 złotych ujawniona w KW Sądu Rejonowego w Zabrzu nr (...). Pismem z dnia 23.01.2018 umowę wypowiedziano. Umowę wypowiedziano również wobec aktualnego dłużnika rzeczowego –pozwanej K. K.. Na dzień złożenia pozwu zadłużenie wynosi 251 508,60 złotych. Odsetki zostały naliczone:

-od kwoty 248 351,94 złotych w wysokości dwa i półkrotności stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP, nie więcej niż dwukrotność wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie - od dnia 16.03.2018

-od kwoty 3 156,66 złotych w wysokości ustawowej za opóźnienie - od dnia wniesienia pozwu.

Nakazem zapłaty w postepowaniu upominawczym z dnia 26.07.2021 sygn. INc 120/21 uwzględniono żądanie.

Sprzeciw od nakazu zapłaty wniesiony przez pozwaną A. C. został prawomocnie odrzucony.

Pozwana K. K. w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniosła o oddalenie powództwa. Wskazała, że informacje o kredycie posiada od siostry A. C.. Zarzuciła brak legitymacji czynnej powoda, niewykazanie roszczenia, brak wymagalności i przedwczesność powództwa, a także przedawnienie roszczenia.

Kredyt został udzielony na zakup nieruchomości. W umowie przedwstępnej wartość określono na 450.000zł, natomiast w umowie kredytu wartość ta została wskazana na 285.000zł. Stoi to w sprzeczności z warunkami udzielenia kredytu. Pozwana A. C., po wypowiedzeniu umowy, prowadziła korespondencję i rozmowy z (...), które doprowadziły do wypracowania porozumienia polegającego na dokonywaniu wpłat w wysokości po 2.000 zł miesięcznie począwszy od lipca 2018 roku, z którego w pełni się wywiązała. Bank jednak, nie potwierdził tych wpłat, ani nie zawarł przyrzeczonej ugody. Powoływanie się więc na wypowiedzenie jest bezzasadne. Powód nie wykazał również wysokości roszczenia, nie wiadomo z czego wynika, nie przedłożył żadnych dokumentów. Powód nie wystosował do pozwanej K. k. żadnej korespondencji w taki sposób by mogła się zapoznać. Korespondencja była kierowana na adresy, pod którymi nie zamieszkiwała, pozwana A. C. nie informowała o sprawie. Uzasadnia to przyjęcie, że wobec pozwanej K. K. nie nastąpiło skuteczne wezwanie do zapłaty, ani nie doszło do postawienia rzekomego zadłużenia w stan wymagalności, co w konsekwencji powoduje, że roszczenie powoda w istocie nie stało się wymagalne. Pozwana A. C. napotkała na znaczne trudności w porozumieniu się z (...) w związku z jego restrukturyzacją, co w jej przekonaniu doprowadziło do nieprawidłowej obsługi jej zobowiązania, w tym braku zaliczenia dokonywanych przez nią wpłat i bezpodstawnego dokonania wypowiedzenia zawartej umowy.

SĄD USTALIŁ

W dniu 18.03.2013r. (...) we W. udzielił pozwanej A. C. kredytu mieszkaniowego nr (...) na kwotę 292.125zł na okres 300 miesięcy. Umowa została zawarta w lokalu w oddziale banku. Celem kredytu było sfinansowanie zakupu nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym w M.. Spłata miała następować w miesięcznych równych ratach, zgodnie z harmonogramem doręczonym pozwanej po uruchomieniu kredytu. Zabezpieczeniem zobowiązania było ustanowienie hipoteki do kwoty 438.187,50zł na kupowanej nieruchomości, dla której księgę wieczystą prowadzi Sąd Rejonowy w Zabrzu (...) [umowa rozdział III art. 3.01, art.3.02, art3.03, rodział IV art.4.01 k-6-8, aneks do umowy z 27.08.2014r. k- 12]. Aktualnym właścicielem nieruchomości jest pozwana K. K. [KW (...). K-22-28]. (...) we W. zmienił nazwę na (...) w W. [zmiana ujawniona 7.09.2018 KRS (...)]. Pozwana A. C. do lipca 2017 spłacała kredyt stosunkowo regularnie, wpłacała kwoty o różnych wysokościach. Od sierpnia 2016r. wpłaty były nieregularne, generalnie niższe niż poprzednie. Od grudnia 2016r. spłaty były sporadyczne [zestawienie spłat rat kapitałowo-odsetkowych k-115-118]. Pismem z dnia 17.11.2017r. powód wezwał A. C. do spłaty zadłużenia, nie pouczając jednak o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia [ostateczne wezwanie do zapłaty z 17.11.2017r. k-111]. Pismem z dnia 23.01.2018r. wypowiedział umowę kredytu [wypowiedzenie dla A. C. k-13, 14]. A. C. dokonywała nieregularnych spłat zadłużenia, w marcu 201a8 wpłaciła łącznie 1.224.32zł. Zwróciła się do Centrum Restrukturyzacji kredytów (...) o zawarcie ugody, pismem z dnia 21.06.2018 poinformowano ją, że warunkiem jest min. wykazanie aktualnej sytuacji finansowej, dokonywanie spłat po 2000zł miesięcznie [pismo (...) (...) k-50]. Od lipca 2018r. do 21.01.2019r. wpłacała miesięcznie po 2.000zł [zestawienie spłat rat kapitałowo-odsetkowych k-117-118]. Pismem z dnia 25.01.2021 wezwał pozwaną K. K. do zapłaty zadłużenia, wezwanie wysłano na adres pod którym pozwana nie zamieszkiwała [wezwanie k-15,16].

SĄD ZWAŻYŁ

Powód dochodzi roszczenia z, rozwiązanej na skutek wypowiedzenia, umowy kredytowej. Roszczenie obejmuje kwotę całego niespłaconego kredytu wraz z naliczonymi umownymi odsetkami. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (Dz.U.2017.1876 ze zm.) przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz do zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Według art. 75 ust 1 prawa bankowego w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu, o ile ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne nie stanowi inaczej. Przepis art. 75c ust 1 i 2 prawa bankowego stanowi, że jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych, w wezwaniu informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia. W świetle tego przepisu bank nie może swobodnie wypowiedzieć umowy kredytowej w razie zaprzestania spłaty rat kredytowych. Dokonanie wypowiedzenia nie może być czynnością nagłą, zaskakującą dla kredytobiorcy nawet jeśli istnieją podstawy do podjęcia takiego działania zgodnie z treścią umowy. Bank jest zobowiązany do uprzedniego wdrożenia tzw. działań upominawczych tzn. do wezwania do zapłaty zaległych rat, spełniającego wymogi art. 75 prawa bankowego, tzn informującego o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację. Wypowiedzenie umowy jest najbardziej dotkliwą sankcją dla kredytobiorcy, dlatego skorzystanie z niego powinno nastąpić po wyczerpaniu środków mniej dolegliwych, odpowiednich wezwań. Przeciwny wniosek prowadziłby do sytuacji, w której art. 75c prawa bankowego byłby normą iluzoryczną [min. wyrok SA w Białymstoku z 8.08.2019r. IACa 160/19 i wyrok SA w Katowicach z 6.06.2019r. IACa 1132/2018].

W niniejszej sprawie powód wykazał, że wypowiedzenie kredytu było poprzedzone wezwaniem do zapłaty. Jednakże wezwanie to nie spełniało ustawowego wymogu poinformowania o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację. Jest to istotne również z tej przyczyny, że kredytobiorczyni po wypowiedzeniu umowy podjęła próbę porozumienia się z bankiem, dokonywała spłat. Jednakże na skutek nieprawidłowego działania banku jej sytuacja była już znacząco mniej korzystna, dług został postawiony w stan wymagalności, co wiązało się min. dodatkowym naliczaniem odsetek, a kredytobiorczyni znajdowała się bez wątpienia pod większą presją. Wypowiedzenie należy więc uznać za bezskuteczne, jako naruszające ww. przepisy prawa bankowego [art. 58§1kc w zw. z art. 75c prawa bankowego]. Tym samym powód nie wykazał podstawy roszczenia. Na marginesie należy wskazać, że powód nie wykazał również zasadności wypowiedzenia z innej przyczyny. W przedłożonej dokumentacji brak jest harmonogramu spłat kredytu, z którego w świetle art. 3.09 umowy kredytowej, wynikała wysokość raty. Nie można więc się ustalić stanu rzeczywistego zadłużenia w chwili wypowiedzenia umowy, tzn nie można ustalić czy np. nie istniała nadpłata w wysokości rat, czy w chwili wypowiedzenia zalegała z płatnościami rat i w jakim zakresie, czy wskazane przez powoda zadłużenie z tytułu zaległości w ratach odpowiadało jego rzeczywistej wysokości. Żądanie pozwu obejmowało zasądzenie długu z tytułu rozwiązanej umowy na skutek jej wypowiedzenia. Przy tak ukształtowanej podstawie faktycznej pozwu, gdy poczynione ustalenia nie dają podstaw do uznania skutecznego rozwiązania umowy, niedopuszczalne jest zasądzenie kwoty zaległych rat. Stanowiłoby to wyjście ponad podstawę faktyczną pozwu, którą sąd jest związany.

W świetle powyższego wobec niespełnienia przesłanek z art. 75 ust 1 prawa bankowego w zw. z art. 75c prawa bankowego w pkt 1 wyroku powództwo oddalono, w pkt 2 zasądzono od powoda na rzecz pozwanej kwotę 10.800zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego [wg minimalnej stawki].