Postanowienie SN z 20 listopada 2008, sygn. III CZP 113/08
Data orzeczenia
20 listopada 2008
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Jacek Gudowski
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 20 listopada 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
SSN Grzegorz Misiurek
w sprawie z wniosku H. K. i J. Z.
przy uczestnictwie S. N., A. H., A. M., A. P., M. M., J. W., M. K., J. P., W. P., E. K., B. K.,
J. G., A. K. i L. K.
o zniesienie współwłasności,
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 listopada 2008 r.,
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w K.
postanowieniem z dnia 2 czerwca 2008 r., sygn. akt II Cz (…), II CZ (…):
"1. Czy na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia zarządcy nieruchomości
ustanowionemu w ramach zabezpieczenia roszczenia w sprawie o zniesienie
współwłasności przysługuje zażalenie?
2. Czy na postanowienie o zatwierdzeniu sprawozdania z zarządu takiegoż zarządcy
przysługuje zażalenie ?"
odmawia podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
W sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w K. przy ul. D.,
Sąd Rejonowy w K. wydał w dniu 16 maja 2001 r. w ramach postępowania
zabezpieczającego zarządzenie tymczasowe, ustanawiając na czas trwania sprawy
zarząd tymczasowy nieruchomością, sprawowany obecnie przez „S.(…)” sp. z o.o. w K.
2
Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2007 r. Sąd Rejonowy przyznał zarządcy
wynagrodzenie za sprawowanie zarządu, a postanowieniem z dnia 14 czerwca 2007 r.
zatwierdził sprawozdanie z zarządu wykonywanego w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30
września 2006 r.
Oba postanowienia zostały zaskarżone zażaleniami przez część uczestników
postępowania. Przy rozpoznawaniu zażaleń Sąd Okręgowy w K. powziął wątpliwość co
do dopuszczalności zaskarżenia tych postanowień zażaleniami, którą na podstawie art.
390 k.p.c. przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wymaga podkreślenia, że przedmiotowe rozstrzygnięcia, dotyczące zarządu
nieruchomości, zapadły nie na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 203 bądź
art. 269 § 1 k.c.), lecz w ramach postępowania zabezpieczającego wniosek o zniesienie
współwłasności. Formułując zagadnienia prawne dotyczące tej materii, Sąd Okręgowy nie
przywiązał należytej uwagi do kwestii intertemporalnych, które mają w niniejszej sprawie
zasadnicze znaczenie, w związku z nowelizacją procedury cywilnej dokonaną ustawą z
dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804). Ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 5
lutego 2005 r., jednakże zgodnie z jej art. 7, postępowania zabezpieczające i egzekucyjne
wszczęte przed dniem jej wejścia w życie toczą się według przepisów dotychczasowych.
Oznacza to, że do rozważanej w sprawie problematyki zaskarżenia postanowień
wydanych w ramach zabezpieczenia wniosku mają zastosowanie przepisy kodeksu
postępowania cywilnego sprzed wspomnianej nowelizacji. Podstawowe znaczenie ma
zatem ma art. 757 k.p.c. w ówczesnym brzmieniu , zgodnie z którym, jeżeli jako
zabezpieczenie ustanowiono zarząd, będzie on wykonywany według przepisów o
zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości, z tym zastrzeżeniem, że dłużnik nie może
być ustanowiony zarządcą. Nie ulega kwestii, że na mocy odesłania zawartego w tym
przepisie, do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia zarządcy będzie
miał zastosowanie art. 939 § 3 k.p.c., który przewidywał możliwość zakwestionowania
takiego postanowienia zażaleniem.
Z kolei problematyka dotycząca sprawozdania z wykonywanego zarządu w toku
egzekucji regulowana była i jest nadal w art. 937 k.c. Zgodnie z § 2 tego przepisu, sąd, po
wysłuchaniu wierzycieli, dłużnika i zarządcy oraz po rozpatrzeniu sprawozdań, a
zwłaszcza przedstawionych w nich pozycji rachunkowych, zatwierdza sprawozdania
zarządcy albo odmawia ich zatwierdzenia w całości lub w części. Przepisy postępowania
3
egzekucyjnego sprzed nowelizacji, mające tu zastosowanie z mocy odesłania zawartego
w art. 757 k.p.c. nie przewidywały zażalenia na postanowienie sądu wydane w tym
przedmiocie, w związku z czym zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze przyjmowano
zgodnie, że zażalenie tu nie przysługuje (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z
dnia 31 stycznia 2001 r., III CZP 51/00, OSNC 2001, nr 6, poz. 61).
Z powyższych rozważań wynika, że w stanie prawnym obowiązującym przed
dniem 5 lutego 2005 r., który ma zastosowanie do problematyki zarządu ustanowionego
przez sąd w ramach zabezpieczenia wniosku o zniesienie współwłasności w niniejszej
sprawie, kwestia dopuszczalności zaskarżenia obu postanowień objętych przedstawionym
zagadnieniem prawnym nie nasuwa wątpliwości.
W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że przedmiotem zagadnienia prawnego
przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. może być tylko taka poważna
wątpliwość prawna, której wyjaśnienie uchwałą Sądu Najwyższego jest niezbędne do
rozstrzygnięcia sprawy (por. przykładowo postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14
listopada 2006 r., III CZP 84/06, czy z dnia 19 stycznia 2007 r., III CZP 144,06, niepubl.).
Skoro, jak się okazało, w niniejszej sprawie nie zachodzą takiego rodzaju wątpliwości,
należało odmówić podjęcia uchwały (art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r., Dz. U.
Nr 240, poz. 2052, ze zm.).. może być tylko taka poważna
wątpliwość prawna, której wyjaśnienie uchwałą Sądu Najwyższego jest niezbędne do
rozstrzygnięcia sprawy (por. przykładowo postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14
listopada 2006 r., III CZP 84/06, czy z dnia 19 stycznia 2007 r., III CZP 144,06, niepubl.).
Skoro, jak się okazało, w niniejszej sprawie nie zachodzą takiego rodzaju wątpliwości,
należało odmówić podjęcia uchwały (art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r., Dz. U.
Nr 240, poz. 2052, ze zm.).