sygn. IV CNP 91/08 19 marca 2009 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 19 marca 2009, sygn. IV CNP 91/08

Data orzeczenia 19 marca 2009
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział IV
Przewodniczący SSN Jan Górowski
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Cywilna #wyrok SN
Sygn. akt IV CNP 91/08
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 marca 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jan Górowski (przewodniczący)
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
SSN Henryk Pietrzkowski
w sprawie ze skargi strony powodowej
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku
Sądu Okręgowego Sądu Gospodarczego w B.
z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt [...],
w sprawie z powództwa "G." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
przeciwko "C." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 19 marca 2009 r.,
oddala skargę.
Uzasadnienie
2
Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z dnia 26 października 2007 r. wydanym w
sprawie [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego z dnia 24 sierpnia 2007 r. w ten
sposób, że uwzględnił zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego do kwoty
10.694 zł. i w tym zakresie oddalił powództwo.
Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności tego orzeczenia z prawem
tj. z przepisami art. 455 k.c., art. 47914
k.p.c. oraz art. 47914
k.p.c. w zw. z art. 498
§ 1 k.p.c. Wskazał, że na skutek uchybienia tym przepisom wyrządzono mu
szkodę w wysokości 12.021 zł, na którą kwotę składa się 10.694 zł. bezpodstawnie
uznanego przez Sąd potrącenia oraz 1.327 kosztów procesu w instancji
odwoławczej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z uzasadnienia skarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy uznał
zgłoszony przez pozwanego zarzut potrącenia z tytułu opóźnienia w dostarczeniu
przez powoda, jak przewoźnika, przesyłki w postaci stolarki okiennej do Irlandii.
W sprawie jest bezsporne, że strony zawarły umowę nr 5/2007 na ten przewóz za
międzynarodowym listem przewozowym. Jako datę załadunku towaru ustalono
dzień 5 luty 2007 r., nie wskazano zaś daty dostarczenia towaru na miejsce i jego
rozładunku. Przesyłka dotarła do odbiorcy w dniu 17 lutego 2007 r. W tej sytuacji
Sąd Okręgowy, opierając się na oświadczeniu samego powoda, zawartego
w odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu
upominawczym, iż przewóz został dokonany z siedmiodniowym opóźnieniem oraz
na treści art. 19 Konwencji z dnia 19 maja 1956 r. o umowie Międzynarodowego
Przewozu Drogowego Towarów (CMR), ratyfikowanej przez Polskę (Dz. U
z 1962 r., Nr 49, poz.238) przyjął, że przewóz nastąpił z opóźnieniem. Czas
dostarczenia ładunku do miejsca przeznaczenia przekroczył bowiem, zgodnie
z określeniem zawartym w art. 19 Konwencji, „czas niezbędny…, jaki słusznie
można przyznać starannym przewoźnikom”. W związku z tym Sąd uznał, że
dopuszczalne było wystawienie przez odbiorcę towaru faktury VAT obciążającej
pozwanego, jako dostawcę , na kwotę 2.750 euro z tytułu tego opóźnienia, co
odpowiada kwocie 10.694 zł. przedstawionej w sprawie [...]do potrącenia. Jest przy
tym rzeczą bezsporną, że pozwany uiścił tę kwotę na rzecz odbiorcy przelewem.
3
Treść skargi powoda sprowadza się w istocie do dwóch kwestii. Pierwszą
jest zakwestionowanie zasadności przyjęcia przez Sąd samego opóźnienia
w dostawie towaru (sprzeczność z art. 455 k.c.), a drugą niedopuszczalne,
w ocenie powoda, oparcie zarzutu potrącenia w sprzeciwie od nakazu zapłaty na
treści faktury VAT, wystawionej przez odbiorcę towaru, obciążającej pozwanego za
opóźnienie dostawy (naruszenie art. 47914
§ 4 k.p.c. w zw. z art. 498 § 1 k.p.c.).
Zarzut sprzeczności skarżonego orzeczenia z art. 455 k.c. jest chybiony co
do zasady, gdyż Sąd Okręgowy trafnie kierował się w kwestii oceny terminowości
dostawy treścią art. 19 Konwencji CMR, która w tym zakresie wyłącza stosowanie
art. 455 k.c.
Jeśli zaś chodzi o zarzucaną wyrokowi Sądu Okręgowego sprzeczność z art.
47914
§ 4 w zw. z art. 498 § 1 k.p.c., zarzut ten trzeba uznać za nieskuteczny.
Nie ulega wątpliwości, że wystawiona przez odbiorcę dostawy faktura VAT jest
dokumentem, który spełnia formalny wymóg z art. 47914
§ 4 k.p.c., że do potrącenia
w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione
dokumentami. Inną rzeczą jest ocena treści tego dokumentu, a ściśle rzecz ujmując
przesądzenie, czy doszło do opóźnienia w realizacji dostawy w świetle art. 19
Konwencji CRM, a zatem czy objęta tą fakturą wierzytelność należała się
rzeczywiście odbiorcy, czy też nie. Tu jednak dochodzi się do kwestii oceny istoty
skargi o uznaniu prawomocnego orzeczenia za sprzeczne z prawem, której nie
można odrywać od samej istoty władzy sądzenia. Nieodłącznym atrybutem
i konstytucyjną podstawą tej ostatniej jest zaś m. in. orzekanie w warunkach
niezawisłości, w sposób bezstronny, zależny w pierwszym rzędzie od
obowiązujących ustaw, ale także od własnego sumienia sędziowskiego
w dokonywaniu ocen prawnych, polegających na subsumcji ustalonego stanu
faktycznego pod normę prawną. Uwzględniając ten aspekt problemu,
w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że na gruncie art. 4241
§ 2 k.p.c. pojęcie
niezgodności z prawem ma charakter autonomiczny. Polega on na tym, że za
orzeczenie niezgodne z prawem w rozumieniu tego przepisu w powiązaniu z art.
4171
§ 2 k.c. uznaje się tylko takie orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne
z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie
przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku szczególnie
4
rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest
oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Innymi słowy, niezgodność
z prawem rodząca odpowiedzialność Skarbu Państwa musi mieć charakter
kwalifikowany, elementarny i oczywisty, gdyż tylko w takim przypadku orzeczeniu
sądu można przypisać cechy bezprawności (por. przykładowo wyroki Sądu
Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06 oraz z dnia 21 lutego 2007 r.,
I CNP 71/06, czy postanowienie z dnia 28 marca 2007 r., II CNP 124/06 –
niepubl.). Na gruncie sprawy, której dotyczy skarga, podstawa przypisania
orzeczeniu takiej kwalifikowanej niezgodności z prawem musiałoby być
stwierdzenie zupełnej dowolności ustalenia przez Sąd istnienia wierzytelności
objętej wspomniana fakturą VAT, dotyczącą naliczenia należności za opóźnienie
dostawy, a o takiej dowolności nie może być mowy.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 42411
§ 1 k.p.c.).