Postanowienie z 28 września 2021, sygn. I Ns 33/20

POSTANOWIENIE

Dnia 28 września 2021 roku

Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny

W składzie:

Przewodniczący: sędzia Jarosław Dłużniewski

Protokolant: Kinga Dzieniszewska

po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 28 września 2021 roku w Zambrowie

w sprawie z wniosku (...) S.A. w W.

z udziałem W. Ł. (1) oraz (...) S.A. w W.

o ustanowienie służebności przesyłu

POSTANAWIA

1.  Ustanowić na rzecz wnioskodawcy (...) S.A. w W. za wynagrodzeniem na prawie własności nieruchomości położonej w Z. przy ul. (...) o numerze geodezyjnym działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Z. (...) prowadzi księgę wieczystą (...) służebność przesyłu w pasie gruntu o łącznej powierzchni 129 m2 w granicach oznaczonych kolorem czerwonym od punktu A do punktu B na projekcie sporządzonym przez biegłego geodetę M. M. (k. 63 akt), stanowiącym integralną część niniejszego orzeczenia – polegającej na prawie wstępu, używania i dostępu służb eksploatacyjnych związanych z naprawą, konserwacją oraz modernizacją wybudowanej w tym pasie linii światłowodowej.

2.  Zasądzić od wnioskodawcy (...) S.A. w W. na rzecz uczestnika postępowania W. Ł. (1) kwotę 9.281 (dziewięć tysięcy dwieście osiemdziesiąt jeden) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty - tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu opisanej w punkcie 1 (pierwszym) postanowienia.

3.  Ustalić, że zainteresowani w sprawie ponoszą koszty związane ze swym udziałem we własnym zakresie.

4.  Pobrać na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Zambrowie) od wnioskodawcy (...) S.A. w W. kwotę 4.086,08 złotych, zaś od uczestnika postępowania W. Ł. (1) kwotę 1.361 złotych – tytułem nieuiszczonych wydatków w sprawie.

Sygn. akt I Ns 33/20

UZASADNIENIE

(...) S.A. w W. reprezentowana w sprawie przez pełnomocnika kwalifikowanego we wniosku z dnia 15 stycznia 2020 r. wniosła o ustanowienie na jej rzecz za jednorazowym wynagrodzeniem na czas nieoznaczony na nieruchomości o numerze ewidencyjnym (...), położonej w Z., będącej przedmiotem własności W. Ł. (2), dla której Sąd Rejonowy w Z. (...) prowadzi księgę wieczysta (...) służebność przesyłu w zakresie pasa o długości 150 m i szerokości 1 m wskazanych na mapach poinwentyryzacyjnych z dnia 20 sierpnia 2013 r. i 14 października 2014 r. polegającej na znoszeniu przez właściciela nieruchomości istnienia na działce podziemnego kabla światłowodowego (...) i (...) w rurze (...). Dodatkowo polegającej na dostępie (...) S.A. do światłowodu i korzystania z nieruchomości w zakresie niezbędnym do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania sieci przesyłowej tj. w celu przeprowadzenia inspekcji usuwania usterek, awarii, konserwacji, remontów, wymiany zużytych elementów jak również ich przebudowy, odbudowy, modernizacji, prawie przejazdu i przejścia przez nieruchomość wraz z niezbędnym sprzętem, utrzymaniu w granicach służebności przesyłu ograniczeń w zabudowie nieruchomości wynikających z obowiązujących przepisów prawa, prowadzeniu prac ziemnych, nasadzeń drzew i krzewów, istotnej zmiany ukształtowania i przeznaczenia terenu w miejscu pasa służebności przesyłu. Wysokość jednorazowego wynagrodzenia wnioskodawca oszacował na kwotę 5.289 złotych.

W przedmiocie kosztów postępowania wnioskodawca domagał się zasądzenia ich od uczestnika postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Uzasadniając złożony wniosek wskazano, że poprzednik prawny wnioskodawcy na przedmiotowej nieruchomości uczestnika postępowania W. Ł. (1) latach 2013-2014 wybudował przyłącze światłowodowe kontenera (...) sp. z o.o. w W. do światłowodowej sieci telekomunikacyjnej (...) S.A. w celu umożliwienia dostępu do szerokopasmowej transmisji danych i szybkiego przesyłu telekomunikacyjnego. W dniu 10 września 2013 r. wnioskodawca i uczestnik postępowania zawarli umowę na okres pięciu lat w przedmiocie udostępnienia części nieruchomości uczestnika pod budowę światłowodu i korzystania po wybudowaniu z tej części nieruchomości za wynagrodzeniem jednorazowym w wysokości 15.500 złotych. Po upływie pięć lat w 2018 r. strony umowy podjęły negocjacje, co do warunków dalszego korzystania z nieruchomości, ale do porozumienia nie doszło. W związku z powyższym wnioskodawca powołując się na przepis art. 305 ¹k.p.c. domagał się ustanowienie służebności przesyłu.

Uczestnik postępowania W. Ł. (1) przedstawiając swoje stanowisko na rozprawie w dniu 24 lutego 2020 r. wyjaśnił, że nie wyraża zgody na ustanowienie służebności na nieruchomości będącej jego własnością, chyba że wnioskodawca zapłaci mu wynagrodzenie w wysokości 20.500 złotych za okres pięciu lat dalszego korzystania z jego nieruchomości (zob. k. 34 akt).

Wezwany do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania (k. 83) (...) S.A. w W. w piśmie z dnia 22 czerwca 2020 r. (k.88) wyjaśnił, że na nieruchomości uczestnika postępowania wybudował linię światłowodową i w dniu 6 sierpnia 2019 r. zawarł z uczestnikiem umowę o ustanowieniu na jego rzecz służebności przesyłu (zob. akt notarialny k. 97-100).

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Uczestnik postępowania W. Ł. (1) jest właścicielem nieruchomości położonej w Z. przy ulicy (...) o numerze ewidencyjnym działki o numerze ewidencyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Z. (...) prowadzi księgę wieczystą (...) (akt księgi wieczystej). Na powyższej nieruchomości usytuowana jest stacja kontenerowa z masztem firmy (...) sp. z o.o. (zob. zdjęcie k. 56).

W dniu 10 września 2013 r. uczestnik postępowania oraz (...) S.A. w W. (poprzednik prawny wnioskodawcy) zawarli ze sobą umowę, na podstawie której W. Ł. (1) na okres pięciu lat udostępnił swoją nieruchomość celem położenia na niej urządzeń telekomunikacyjnych w postaci kabla światłowodowego w rurze (...),7 ok. 190 m. Za korzystanie z części nieruchomości (...) S.A. w W. zobowiązała się zapłacić W. Ł. (1) kwotę 15.500 złotych odszkodowania (§ (...)k. 15 akt).

Kabel światłowodu został położony przez (...) S.A. w W. w sposób, którego przebieg przedstawiają: mapa inwentaryzacyjna (k. 13) oraz projekt służebności wykonany przez biegłego geodetę M. M. (k.63). Zezwolenie na lokalizację przyłącza kabla światłowodowego do wieży telekomunikacyjnej wydano decyzją Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg w Z. z dnia (...) r. (zob. k. 132) oraz Burmistrza Miasta Z. z dnia (...) r. (k.133v-134).

Uczestnik postępowania W. Ł. (1) oraz uczestnik (...) sp. z o.o. w W. w dniu 6 sierpnia 2019 r. zawarli ze sobą umowę o ustanowieniu służebności przesyłu na przedmiotowej nieruchomości polegającej na prawie wstępu, używania i korzystania z pasa gruntu w celu wybudowania, a także na prawie dostępu służb eksploatacyjnych inwestora lub jego podwykonawców w celu wykonywania czynności związanych z eksploatacją, naprawą, konserwacją i modernizacją wybudowanej linii światłowodowej znajdującej się w pasie gruntu zgodnie ze szczegółowym opisem przebiegu linii światłowodowej, określonym w załączniku do aktu notarialnego. Umowa nakładała na właściciela nieruchomości obowiązek powstrzymywania się od działań, które uniemożliwiałyby dostęp do urządzeń przesyłowych wybudowanych przez inwestora (zob. k. 97-100). Zgodnie z treścią postanowień umowy – W. Ł. (1) otrzymał on spółki (...) jednorazowe wynagrodzenie w wysokości 20.500 złotych. Korzystanie z nieruchomości została oznaczone na czas określony tj. do dnia 31 grudnia 2023 r.

W oparciu o opinię biegłego sądowego ds. elektryczności K. B. (k. 53-61, k. 153, k. 212v wyjaśnienia biegłego) Sąd ustalił, że przez nieruchomość W. Ł. (1) przebiegają dwie kanalizacje teletechniczna, z których jedna należy do (...) S.A. w W., druga zaś do (...) sp. z o.o. w W.. Odległość między tymi dwoma kanalizacjami wynosi około 10 cm. Biegły dodatkowo wyjaśnił (k.213), że w przypadku awarii nie ma nawet potrzeby wchodzenia na nieruchomość, ponieważ w takich sytuacjach światłowód jest po prostu wyciągany z kanalizacji w miejscu gdzie jest studzienka (a ta jest usytuowana w pasie drogowym ulicy (...)).

Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika W. Ł. (1) (k.213) budowa dotycząca usytuowania światłowodu poprzednika prawnego wnioskodawcy tj. (...) S.A. w W. oraz (...) sp. z o.o. w W. nastąpiły w tym samym czasie we wrześniu lub październiku 2013 r.

Wobec zaistniałego sporu dotyczącego wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy i w tym przedmiocie nakazano oszacowanie wartości służebności na nieruchomości położonej w Z. o numerze ewidencyjnym działki (...) oznaczonego kolorem czerwonym od punktu A do punktu B na projekcie sporządzonym przez biegłego geodetę M. M. (k. 63 akt) z uwzględnieniem, że w tym samym pasie gruntu ustanowiona jest już służebność przesyłu na rzecz (...) S.A. w W. oraz przy przyjęciu, że służebność polegałaby na prawie wstępu, używania i dostępu służb eksploatacyjnych związanych z naprawą, konserwacją i modernizacją wybudowanej w tym pasie linii światłowodowej znajdującej się w powyższym pasie gruntu.

Biegły rzeczoznawca A. D. wartość służebności oszacował na kwotę 9.281 złotych tytułem jednorazowego wynagrodzenia (k.246-267).

Sąd dokonując weryfikacji oraz oceny przyjętych przez biegłego wskaźników koniecznych do oszacowania wynagrodzenia uznał je za prawidłowe. Z uwagi na brak ustawowych wskazówek, według których należy ustalić wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu Sąd w tym przedmiocie sięgnął do dorobku orzecznictwa i doktryny dotyczącej wynagrodzenia należnego właścicielowi nieruchomości obciążonej za ustanowienie służebności drogi koniecznej. Sąd Najwyższy w sprawie II CSK 401/11 wskazał, że ustanowienie służebności drogi koniecznej w postępowaniu sądowym jest, ujmując w uproszczeniu, rodzajem wywłaszczenia, tyle że nie ze względu na cel publiczny, lecz prywatny. Skutkiem ustanowienia tej służebności jest w istocie pozbawienie dotychczasowego właściciela możności wykorzystywania gruntu zajętego pod drogę, natomiast skutkiem ustanowienia służebności przesyłu wyłącznie ograniczenie użytkowania polegające na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. Wynagrodzenie powinno być proporcjonalne do stopnia ingerencji w treść prawa własności, uwzględniać wartość nieruchomości i w takim kontekście mieć na względzie straty właściciela z uszczuplenia prawa własności. Inwestycja na nieruchomości obciążonej służąca w gruncie rzeczy celom publicznym jest zdarzeniem nieodwracalnym w pewnym przedziale czasu. Przewidywany okres trwałości urządzeń ma również wpływ na wysokość wynagrodzenia, którego suma nawet w odległej perspektywie nie powinna przekraczać wartości obciążonej nieruchomości, a jeśli nieruchomość ze względu na głębokość posadowienia urządzeń przesyłowych może być nadal wykorzystywana, suma wynagrodzenia w takiej perspektywie powinna być odpowiednio niższa od wartości nieruchomości.

W sprawie nie budziło wątpliwości, że eksploatowany przez wnioskodawcę podziemny światłowód wybudowany wcześniej przez poprzednika prawnego tj. (...) S.A. w W. w bardzo małym stopniu zakłóca możliwość wykorzystywania przez właściciela gruntu swojej nieruchomości (powierzchnia działki zajęta przez światłowód, brak negatywnego wpływu na aktualny sposób zagospodarowania działki przez właściciela). Światłowód został usytuowany pod powierzchnią ziemi, zaś w przypadku awarii jest on po prostu wyciągany przez służby techniczne z nieruchomości do studzienki, która z kolei znajduje się w pasie drogowym przed ogrodzeniem nieruchomości W. Ł. (1). Należy zatem założyć, że w przyszłości jest mało prawdopodobnym, aby służby techniczne wnioskodawcy musiały wchodzić na grunt uczestnika.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że do opinii sporządzonej przez biegłego rzeczoznawcę zainteresowani w sprawie nie zgłosili żadnych zastrzeżeń (k.260), wobec powyższego uznano, że opinia i wnioski w niej zawarte mogą stanowić dla Sądu podstawą do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie.

Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy Sąd uznał, że wnioskodawcy jako przedsiębiorcy przysługuje roszczenie z art. 305 ² § 1 k.c. Zgodnie z treścią przepisu roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu przysługujące przedsiębiorcy, musi być konieczne do właściwego korzystania z urządzeń przesyłowych. W związku z tym, że roszczenie to umożliwia obciążenie nieruchomości służebnością przesyłu wbrew woli jej właściciela, możliwe jest określanie go mianem "roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu koniecznego". Dochodzenie roszczenia o ustanowienie służebności przesyłu koniecznego jest zasadne wtedy, gdy tak jak w przedmiotowej sprawie właściciel nieruchomości, która ma zostać obciążona, odmawia ustanowienia takiej służebności na warunkach zaproponowanych przez przedsiębiorcę.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawało, że urządzenia przesyłowe usytuowane na nieruchomości W. Ł. (1) są własnością (...) S.A. w W., a co więcej uczestnik postępowania odmówił ustanowienia w drodze umowy służebności przesyłu na rzecz wnioskodawcy. Jest to o tyle istotne, ponieważ jak wskazuje się doktrynie artykuł 305 ² § 2 KC, na podstawie którego może powstać roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu, ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy urządzenia przesyłowe już istnieją.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wykazał, że z uwagi na usytuowanie na nieruchomości masztu oraz faktu przeprowadzonych przez nieruchomość W. Ł. (1) urządzeń przesyłowych ustanowienie służebności na jego rzecz jest konieczne do właściwego korzystania z tychże urządzeń. Jeśli chodzi o wytyczenie przebiegu służebności należy podkreślić, że zagadnienie to było przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2017 r. w sprawie III CZP 28/17, w której wskazano, iż w sprawie z wniosku przedsiębiorcy przesyłowego o ustanowienie służebności przesyłu dla istniejących urządzeń przesyłowych nie jest dopuszczalne ustanowienie służebności przesyłu według innego przebiegu niż istniejący.

Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił uwzględnić wniosek (...) S.A. w W. i ustanowić na rzecz wnioskodawcy (...) S.A. w W. za wynagrodzeniem na prawie własności nieruchomości położonej w Z. przy ul. (...) o numerze geodezyjnym działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Z. (...)prowadzi księgę wieczystą (...) służebność przesyłu w pasie gruntu o łącznej powierzchni 129 m2 w granicach oznaczonych kolorem czerwonym od punktu A do punktu B na projekcie sporządzonym przez biegłego geodetę M. M. (k. 63 akt), stanowiącym integralną część niniejszego orzeczenia – polegającej na prawie wstępu, używania i dostępu służb eksploatacyjnych związanych z naprawą, konserwacją oraz modernizacją wybudowanej w tym pasie linii światłowodowej.

Jeśli chodzi o zasądzone od wnioskodawcy na rzecz uczestnika wynagrodzenie należy wyjaśnić, że w tym przedmiocie Sąd orzekł o wynagrodzeniu jednorazowym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2018 r. V CSK 437/17). Warto zauważyć, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa i doktryny wynagrodzenie to nie jest tożsame z odszkodowaniem i należy się za samo ustanowienie służebności, stanowi przy tym jednak pewien ekwiwalent za ograniczenie uprawnień wynikających z prawa własności, w granicach tego ograniczenia. W judykaturze występuje również pogląd, co do możliwości zasądzenia świadczenie płatnego okresowo, którego Sąd rozpoznający sprawę nie podziela (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2013 r., IV CSK 440/12, nie publ. i powołane w nim wcześniejsze postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1969 r., III CRN 379/68, OSNCP 1969, Nr 12, poz. 223; z dnia 5 kwietnia 2012 r., II CSK 401/11; z dnia 18 kwietnia 2012 r., V CSK 190/11; z dnia 20 września 2012 r., IV CSK 56/12 i z dnia 8 lutego 2014 r., IV CSK 317/12, wszystkie nie publ.).

Mając na uwadze powyższe Sąd zasądził od wnioskodawcy (...) S.A. w W. na rzecz uczestnika postępowania W. Ł. (1) kwotę 9.281 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty – tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu opisanej w punkcie pierwszym postanowienia.

W przedmiocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął o nich na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. uznając, że wnioskodawca był większym stopniu zainteresowany rozstrzygnięciem, mimo że uczestnik W. Ł. (1) w trakcie postępowania sygnalizował, że brak rozstrzygnięcia powoduje, że spółka (...) w dalszym ciągu wykorzystuje swoje urządzenia przesyłowe nie uiszczając żadnego wynagrodzenia za możliwość ich usytuowania na nieruchomości uczestnika. Mając na uwadze powyższe Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Zambrowie) od wnioskodawcy (...) S.A. w W. kwotę 4.086,08 złotych, zaś od uczestnika postępowania W. Ł. (1) kwotę 1.361 złotych – tytułem nieuiszczonych wydatków w sprawie.

SSR Jarosław Dłużniewski