Postanowienie SN z 17 lipca 2009, sygn. II CNP 33/09
Data orzeczenia
17 lipca 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lipca 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 17 lipca 2009 r.
skargi G. D.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku zaocznego
Sądu Rejonowego w K. z dnia 26 kwietnia 2007 r., wydanego w sprawie z
powództwa B. D., J. D. i małoletniej M. D. reprezentowanej przez
ojca B. D.
przeciwko G. D.
o zapłatę,
odrzuca skargę.
Uzasadnienie
2
Pozwana G. D. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w K. z dnia 26 kwietnia 2007
r., którym zasądzono od niej na rzecz B. D., J. D. oraz małoletniej M. D.,
reprezentowanej przez ojca B. D. – tytułem zadośćuczynienia przewidzianego w
art. 445 § 1 k.c. – kwoty po 5.000 zł z ustawowymi odsetkami na rzecz każdego z
powodów, a w pozostałym zakresie powództwo oddalono.
Skarżąca oparła skargę na zarzucie naruszenia przepisów prawa
materialnego – art. 445 k.c. poprzez jego błędną wykładnię oraz przez niewłaściwe
zastosowanie art. 339 § 1 i § 2 k.c. Zarzuciła także uchybienie przepisom
postępowania – art. 233 k.p.c.
Wskazała, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z art. 445 k.c. oraz
art. 339 § 1 i § 2 k.c. i wniosła o stwierdzenie tej niezgodności przez sąd.
Wyrządzenie szkody przez wydanie zaskarżonego orzeczenia pozwana
uprawdopodobniła wyjaśniając, że wyrok ten został w całości od niej
wyegzekwowany.
Stwierdziła też, że wzruszenie tego wyroku w drodze innych środków
prawnych nie było i nie jest możliwe.
Uzupełniając skargę pozwana wyjaśniła dodatkowo, że spełnione zostały
przesłanki wyjątkowości wypadku, o jakich mowa w art. 4241
§ 2 k.p.c., bowiem zły
stan zdrowia psychicznego zaburza jej funkcjonowanie i podejmowanie czynności
procesowych.
Zgodnie z art. 4245
§ 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia, powinna zawierać szereg elementów konstrukcyjnych.
Należą do nich:
1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest
ono zaskarżone w całości lub w części,
2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie,
3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne,
3
4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie
orzeczenia, którego skarga dotyczy,
5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków
prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto – gdy skargę wniesiono
stosując art. 4241
§ 2 – że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający
wniesienie skargi,
6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem.
Skarga wniesiona przez pozwaną nie czyni zadość tym wymaganiom. Część
jej wad została wprawdzie uzupełniona, nadal jednak nie sposób uznać, że
zrealizowane zostały obowiązki przewidziane w art. 4245
§ 1 pkt 5 k.p.c., to znaczy
obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych
środków nie było i nie jest możliwe, oraz że w rozpatrywanej sprawie zachodzi
wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy
w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2005 r. (I CNP 5/05, OSNC 2006/1/17,
por. także orzeczenia tego Sądu z dnia 16 grudnia 2005 r., I CNP 37/05, nie publ.,
oraz z dnia 2 kwietnia 2009, IV CNP 96/08, nie publ.) art. 4245
§ 1 pkt 5 k.p.c.
nakłada na podmiot wnoszący skargę o stwierdzenie niezgodności prawomocnego
orzeczenia z prawem obowiązek wykazania w drodze odrębnego, wyczerpującego
i niebudzącego wątpliwości wywodu prawniczego, że wzruszenie zaskarżonego
orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
Obowiązkiem skarżącej jest bowiem wykorzystanie wszystkich istniejących
narzędzi procesowych i dopiero ich bezskuteczność lub brak może – w wypadku
wystąpienia szkody – uzasadniać odpowiedzialność państwa. Strona, wnosząc
skargę, musi wykazać, iż z wszystkich innych narzędzi skorzystała lub że są one
dla niej – w konkretnej sytuacji – niedostępne. Tymczasem w części wstępnej
skargi znajduje się jedynie stwierdzenie odpowiadające brzmieniu art. 4245
§ 1
pkt 5 k.p.c., nie poparte żadnym wyjaśnieniem ani wywodem obrazującym
przyczyny dla których pozwana nie podważała zapadłego przeciwko niej wyroku
zaocznego zwykłymi środkami zaskarżenia.
W wypadku, gdy strona nie skorzystała w sposób prawidłowy
z przysługujących jej środków prawnych, dopuszczalność skargi od orzeczenia
4
sądu pierwszej lub drugiej instancji wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek
– istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania kwalifikowanej postaci
niezgodności kwestionowanego orzeczenia z prawem, a niezgodność wynikać musi
z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych
wolności albo praw człowieka i obywatela (por. np. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006/6/113, podobne
stanowisko wyrażone zostało w szeregu późniejszych, nie publikowanych
orzeczeń). Wystąpienie takiego wyjątkowego wypadku strona powinna wykazać
w skardze. Nie spełnia go z pewnością ogólne odwołanie się do „okoliczności stanu
zdrowia psychicznego skarżącej”, które mają wpływ na jej prawidłowe
funkcjonowanie, powodują problemy z koncentracją, zaburzenia pamięci
i rozumienia znaczenia niektórych działań, co, według skarżącej, miało wpływ na
podejmowanie czynności procesowych w zakresie obrony swoich praw we
wcześniejszym postępowaniu cywilnym (w szczególności określeniem prawidłowo
terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu).
Tak sformułowane uzasadnienie, abstrahując już od faktu, że nie przystaje do
rzeczywistego przebiegu czynności procesowych, nie nawiązuje w ogóle do
ustawowych kryteriów kwalifikowanej niezgodności orzeczenia z prawem.
Skarga pozwanej nie wypełnia zatem ustawowych wymagań
konstrukcyjnych, co uzasadnia konieczność jej odrzucenia na podstawie art. 4248
§ 1 k.p.c.
md