Wyrok z 29 października 2021, sygn. I C 90/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 października 2021 r.

Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Jarosław Dłużniewski

Protokolant: Jadwiga Styła

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2021 roku w Zambrowie

sprawy z powództwa W. G., A. G. oraz J. G.

przeciwko Miastu Z.

z udziałem Prokuratora Rejonowego w Z. (...)

o wydanie i przywrócenie stanu poprzedniego

1.  Oddala powództwa.

2.  Zasądza od powodów W. G., A. G. i J. G. na rzecz pozwanego Miasta Z. kwotę po 270 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

3.  Nakazuje pobrać od powodów W. G., A. G. i J. G. solidarnie na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Zambrowie) kwotę 69,56 złotych tytułem nieuiszczonych wydatków w sprawie.

Sygn. akt I C 90/20

UZASADNIENIE

Powodowie W. G., A. G. oraz J. G. reprezentowani przez pełnomocnika kwalifikowanego w pozwie z dnia 29 kwietnia 2020 r. domagali się od pozwanego Miasta Z., aby wydała im nieruchomość położoną w Z. przy ulicy (...) o numerze ewidencyjnym działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Z. (...) prowadzi księgę wieczystą (...) do granic ewidencyjnych z sąsiadującą z nią działkami (...). Dodatkowo powodowie wnieśli o nakazanie Miastu Z., aby przywrócił do stanu poprzedniego nieruchomość powodów poprzez usunięcie na własny koszty wszystkich budynków i naniesień, które pozwany tam wybudował tj. część budynków komórek lokatorskich i budynku śmietnika oraz wybudował na własny koszty usuniętych przez pozwanego z przedmiotowej działki powodów nieruchomości budowli w postaci piwnicy murowanej, fundamentu szklarni oraz ogrodzenia.

Uzasadniając wywiedzione powództwa wskazano, że Miasto Z. poczyniło inwestycję przy ulicy (...) w Z. w postaci wybudowania kompleksu garaży i śmietnika, których część znajduje się na nieruchomości powodów. Powyższa budowa była prowadzona w trakcie postępowania sądowego o zasiedzenie spornej nieruchomości i Sąd Rejonowy w Z. (...) procedując w sprawie wydał postanowienie o zabezpieczeniu, w którym nakazał wstrzymanie prac rozbiórkowych prowadzonych przez Miasto Z.. Postanowienie to nie zostało wykonane, stąd doszło do rozbiórki naniesień powodów usytuowanych na spornej nieruchomości i ostatecznym dokończeniu inwestycji przez Miasto Z.. W związku z powyższym strona powodowa powołując się na przepisy art. 222 k.c. i art. 227 § 1 k.c. domagała się wydania nieruchomości poprzez rozbiórkę budynków wybudowanych przez Miasto Z. oraz przywrócenia i wybudowanie naniesień, które znajdowały się na działce powodów sprzed rozpoczęcia inwestycji pozwanego.

Pozwane Miasto Z. reprezentowane przez pełnomocnika kwalifikowanego w odpowiedzi na pozew wniosło o oddalenie powództwa (k.38-39) wskazując jednocześnie, że jest zainteresowane ugodowym załatwieniem sprawy poprzez wykupienie części działki powodów, na którym zostały wybudowane budynki komórek lokatorskich oraz śmietnika. Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana podniosła, że jej naniesienia nie zajmują całej działki powodów, a jedynie jej niewielką część i ewentualne rozbiórka powodowała by naruszenie części budynków, które znajdują się poza nieruchomością powodów.

Prokurator Rejonowy w Z. (...) przyłączył się do powodów i poparł ich stanowisko wnosząc o uwzględnienie powództwa w całości. W piśmie z dnia 13 lipca 2021 r. (k. 153-154) dodatkowo wyjaśnił, że prowadził postępowanie sprawdzające ((...)), które zakończyło się odmową wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników Miasta Z., co miało mieć związek z niestosowaniem się do obowiązku wykonania orzeczenia Sądu Rejonowego w Z. (...)o zabezpieczeniu. Prokurator wyjaśnił, że prace budowlane prowadzone przez pozwanego były realizowane, gdy powodowie nie mieli żadnego tytułu własności spornej nieruchomości. Dodatkowo wskazano, iż inwestycja budowlana była realizowane na podstawie i w granicach prawa.

Sąd ustalił, co następuje:

Na postawie wyjaśnień złożonych na rozprawie przez powoda W. G. (k.53-53v) Sąd ustalił, że powód jako radny miejski na zebraniu Rady Miasta Z. dowiedział się, że Miasto Z. zaplanowało inwestycję rewitalizacji obszarów przy ulicy (...) w Z. polegającej na rozbiórce i wybudowaniu nowych komórek lokatorskich oraz śmietników. Powód na zebraniu zgłosił zastrzeżenie, że nieruchomość, gdzie ma być przeprowadzona inwestycja miejska jest w jego posiadaniu i znajdują się na niej naniesienia w postaci m.in. szklarni oraz piwnicy.

Z dokumentacji Starostwa Powiatowego dotyczącej powyższej inwestycji wynika, że Starostwo Powiatowe w Z. w dniu 3 listopada 2017 r. zawiadomiło Miasto Z. jako inwestora, że na jego wniosek z dnia 13 września 2017 r. prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego, osłony śmietnikowej wraz z zagospodarowaniem terenu wokół budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. (...), budowy (...) miejsc postojowych dla samochodów osobowych, wewnętrznej linii kablowej oświetlenia terenu oraz pozwolenia na rozbiórkę czterech budynków gospodarczych na działce nr (...) położonej w Z..

Starosta (...) w dniu 10 listopada 2017 r. wydał decyzję nr (...) o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestora Gminy M. Z..

Na wniosek powoda W. G. z dnia 24 stycznia 2018 r. wydane zostały kserokopię dokumentów w postaci kopii decyzji o rozbiórce budynku gospodarczego przy ul. (...) wraz z planem zagospodarowania terenu.

19 stycznia 2018 r. do Sądu Rejonowego w Z. (...) wpłynął wniosek W. G. o zasiedzenie nieruchomości położonej w Z. przy ul. (...) zabudowanej dwoma garażami (k.2 akt (...)).

Sąd Rejonowy w Z. (...)na wniosek W. G. w sprawie o zasiedzenie ((...)) wydał w dniu 3 kwietnia 2018 r. postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia poprzez nakazanie uczestnikowi postępowania Gminie M. Z. i wszystkim osobom prawa uczestnika reprezentującym, do natychmiastowego usunięcia płotu w części zagradzającej wjazd wnioskodawcy W. G. na część nieruchomości objętą wnioskiem o zasiedzenie w niniejszej sprawie (tj. do budynku gospodarczego nr (...), zlokalizowanego przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym nr (...) położonym przy ul. (...) w Z. na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr (...)) i przywrócenia stanu poprzedniego, a także powstrzymania się przez uczestnika Gminę M. Z. od wszelkich działań utrudniających wnioskodawcy W. G. w czasie trwania niniejszego postępowania swobodne korzystanie z tej części nieruchomości.

Z dokumentacji zawartej w aktach sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w (...)) wynika, że Miasto Z. nie wykonało postanowienia o zabezpieczeniu Sądu wydanego w sprawie o zasiedzenie i prace rozbiórkowe, budowlane były kontynuowane. Prokuratura Rejonowa w Z. (...) odmówiła wszczęcia śledztwa, a zaskarżone przez W. G. postanowienie prokuratora zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy w Z. (...) Wydział Karny (postanowienie Sądu z dnia 6 listopada 2018 r. w sprawie sygn. akt (...)– zob. k. 36 akt prokuratorskich). Z uzasadnienia orzeczenia Sądu karnego wynika, że nie zastosowanie się do postanowienia zabezpieczającego Sądu cywilnego nie stanowi przestępstwa i stąd decyzja prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa została uznana przez Sąd karny za prawidłową.

Sąd Rejonowy w Z. (...) wydał w dniu 28 czerwca 2019 r. postanowienie w sprawie o sygn. akt (...) i stwierdził, że W. G. w udziale 4/6 (cztery szóste), A. G. w udziale 1/6 (jedna szósta), J. G. w udziale 1/6 (jedna szósta) nabyli z dniem 10.12.2014 r. przez zasiedzenie własność:

- działki gruntu położonej w obrębie miasta Z. o pow. 0,0139 ha, oznaczonej numerem geodezyjnym (...), powstałej w wyniku podziału działki o numerze geodezyjnym (...), zgodnie z projektem podziału sporządzonym przez biegłego geodetę J. T. na mapie sytuacyjnej, stanowiącej integralną część powyższego postanowienia,

- działki gruntu położonej w obrębie miasta Z. o pow. 0,0038 ha, oznaczonej numerem geodezyjnym (...), powstałej w wyniku podziału działki o numerze geodezyjnym (...), zgodnie z projektem podziału w wariancie 2 sporządzonym przez biegłego geodetę J. T. na mapie sytuacyjnej i wyrysie z mapy ewidencji gruntów, stanowiących integralną część powyższego postanowienia;

Za bezsporne w sprawie Sąd uznał, że na datę wpłynięcia pozwu w niniejszej sprawie na części nieruchomości położonej w Z. przy ulicy (...) o numerze ewidencyjnym (...), której współwłaścicielami są powodowie - usytuowane są: budynek komórek lokatorskich wybudowany przez pozwanego w 2019 r. oraz altana śmietnikowa (dowód z oględzin nieruchomości k. 55, zdjęcia k. 56), ich szczegółowe usytuowanie przedstawia mapa sytuacyjna oraz wyrys z mapy ewidencji gruntów i budynków miasta Z. (k.339 i 340 akt (...)), dodatkowo teren spornej części działki został wyłożony przez pozwanego w ramach zakończonej inwestycji kostką.

Z dopuszczonej przez Sąd opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa T. S. (k.102-111, 126-132) oraz wyjaśnień powoda wynika, że przed rozpoczęciem inwestycji przez pozwanego – na spornej części działki znajdowała się piwnica murowana, fundament szklarni, ogrodzenie. Ich szczegółowe dane techniczne, wymiary oraz koszty budowy zostały przedstawione przez biegłego w opinii.

Sąd zważył, co następuje:

Powodowie jako współwłaściciele nieruchomości, na której części pozwany wybudował w roku 2019 budynki w postaci komórki lokatorskiej oraz wiaty śmietnikowej i dodatkowo sporny teren wyłożył kostkę brukową poszukiwali ochrony swojej własności poprzez wywiedzenie powództwa o wydanie części nieruchomości, na której znajdują się wyżej wskazane budynki oraz dodatkowo żądali przywrócenia stanu ich nieruchomości, w jakim znajdowała się ona przed rozpoczęciem inwestycji tj. poprzez odbudowanie szklarni, piwnicy, ogrodzenia zgodnie z technicznym opisem wykonanym przez biegłego sądowego T. S.. Powyższe roszczenia zostały przez pełnomocnika strony powodowej zgłoszone w oparciu o ochronę windykacyjną oraz negatoryjną, mającą swą podstawę w art. 222 k.c. Zgodnie z powyższym przepisem właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób, aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

Z ustaleń dokonanych przez Sąd wynika, że powód posiadał wiedzę o planowej inwestycji przez Miasto Z., ponieważ jako członek Rady Miasta Z. był o tym poinformowany. Dodatkowo w aktach sprawy prowadzonej w Starostwie Powiatowym w Z. znajduje się pismo powoda o wydaniu mu dokumentacji o inwestycji. Pomimo posiadanej informacji powód nie wstąpił jako zainteresowany (mający interes prawny) do postępowania administracyjnego, nie zaskarżył żadnej decyzji. Ochrony swoich interesów poszukiwał na drodze postępowania sądowego w sprawie cywilnej o zasiedzenie nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało przyjąć, że inwestor jakim było Miasto Z. prace budowlane prowadziło na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Inwestorowi przyznane było zatem uprawnienie do rozpoczęcia i wykonywania robót budowlanych (art. 29 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa budowlanego).

Konfrontując z powyższym art. 222 k.c. należy wyjaśnić, że wydanie decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę oznacza, że dana inwestycja budowlana nie narusza interesu osób trzecich. Ocena tego należy wyłącznie do organów administracji pozostających pod kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że powodowie nie mogą skutecznie zgłosić przed sądem powszechnym roszczenia windykacyjnego czy negatoryjnego opartego na twierdzeniu, że zakończona inwestycja przez pozwane Miasto Z. narusza ich prawa jako współwłaścicieli. Należy w tym miejscu podkreślić, że na datę przygotowania inwestycji oraz jej realizacji powodowie nie posiadali żadnego tytułu własności spornej części nieruchomości. Dopiero Sąd Rejonowy w Z. (...) postanowieniem z dnia 28 czerwca 2019 r. stwierdził zasiedzenie spornej nieruchomości na rzecz powodów z dniem 10 grudnia 2014 r. Wobec powyższego należało uznać, że w gestii organu administracyjnego prowadzącego postępowanie pozostawało zbadanie czy zamierzona inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Wydania bowiem decyzji administracyjnych z zakresu prawa budowlanego, w tym i pozwolenia na budowę, przewiduje zapewnienie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich - zgodnie z przepisami. Należy zauważyć, że przepis art. 5 ust. 2 prawa budowlanego, wymieniając przykładowo, jakie przepisy powinny zapewniać ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, nie wymienia przepisów prawa cywilnego, ale także przepisów tych nie wyłącza. Jako uzasadnione interesy osób trzecich mogą wchodzić w grę interesy różnego rodzaju i różnych osób. Zakresem postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę jest więc objęte m.in. ustalenie - do poczynienia którego organ administracji prowadzący to postępowanie obowiązany jest z urzędu - czy zamierzona inwestycja nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Gwarancji ochrony tych interesów w toku postępowania służy spoczywający na organie prowadzącym to postępowanie obowiązek zapewnienia osobom trzecim możliwości zgłoszenia w ciągu 14 dni wniosków i zastrzeżeń, które organ administracji ma obowiązek rozpatrzyć i zawiadomić o sposobie ich załatwienia osoby, które zgłosiły wnioski i zastrzeżenia (art. 54 ust. 2 i 3 prawa budowlanego). Osoby te, jak przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i praktyce administracyjnej, mają przy tym status stron postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.). Gdyby interesy tych osób były zagrożone na skutek prowadzenia robót lub wybudowania obiektu, w pozwoleniu na budowę określa się warunki i wymagania, które powinny być zachowane przy prowadzeniu robót (art. 29 ust. 1 zdanie drugie prawa budowlanego). Jeżeli zaś okaże się, że wybudowanie obiektu naruszy uzasadniony interes osób trzecich, a określenie dodatkowych warunków i wymagań przy prowadzeniu robót nie zapobiegnie temu naruszeniu, pozwolenie na budowę nie powinno być udzielone (art. 54 ust. 5 prawa budowlanego). Takie ustawowe uregulowanie sprawia, że postępowanie, w którym podlega badaniu, czy wybudowanie określonego obiektu nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, jest - pomijając inne postępowania administracyjne w sprawach z zakresu prawa budowlanego - postępowaniem w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Udzielenie takiego pozwolenia w zasadzie oznacza, że wybudowanie obiektu zgodnie z tym pozwoleniem nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Nie ma przy tym znaczenia, czy pozwolenie zawiera w tym względzie wyraźnie sformułowane stwierdzenie, czy też na ten temat nic nie wspomina (zob. uzasadnienie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1992 r., I CRN 188/92).

W związku z okolicznościami rozpoznawanej sprawy wymaga podkreślenia, że pozwolenie na budowę powinno respektować założenia odpowiednich planów zagospodarowania przestrzennego (art. 3 prawa budowlanego). Jeżeli pozwolenie na budowę udzielone jest z naruszeniem tych założeń, to zachodzi podstawa do jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności w trybie przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego. Ostateczna decyzja administracyjna zawierająca pozwolenie na budowę w zasadzie oznacza, że budowa obiektu, którego dotyczy pozwolenie, nie narusza założeń planu zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym obiekt ma być zbudowany.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że uwzględnienie roszczeń windykacyjnego i negatoryjnego (art. 222 k.c.) w sytuacji, gdy wybudowanie obiektu budowlanego nastąpiło zgodnie z pozwoleniem na budowę i obecnie narusza prawa właścicieli nieruchomości - nie może polegać na nakazaniu rozebrania obiektu i nakazaniu, jak żądali tego powodowie – przywrócenia stanu poprzedniego. Takie powództwa nie są uzasadnione i podlegały przez Sąd oddaleniu.

Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić stronom, że oddalenie powództwa o wydanie i przywrócenia stanu poprzedniego nie wyklucza możliwości dochodzenia przez powodów innych roszczeń wobec pozwanego, których podstawą może być niewykonanie przez pozwanego postanowienia o zabezpieczeniu wydanego w sprawie o zasiedzenie.

W przedmiocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął o nich w oparciu o przepis art. 98 k.p.c. i zgodnie z generalną zasadą obciążył nimi stronę powodową, jako tę która przegrała sprawę. Sąd zasądził od powodów W. G., A. G. i J. G. na rzecz pozwanego Miasta Z. kwotę po 270 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Ponadto nakazał pobrać od powodów W. G., A. G. i J. G. solidarnie na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w Zambrowie) kwotę 69,56 złotych tytułem nieuiszczonych wydatków w sprawie.

SSR Jarosław Dłużniewski