Postanowienie SN z 9 października 2009, sygn. I CNP 56/09
Data orzeczenia
9 października 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Iwona Koper
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2009 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Iwona Koper
w sprawie ze skargi E. Z. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia Sądu Okręgowego w P.
z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt IV Ca …/08, wydanego w sprawie ze skargi E. Z.
o uchylenie postanowienia niekończącego postępowanie w sprawie
sygn. akt IV Ca …/01,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 października 2009 r.,
odrzuca skargę.
2
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę E.
Z. o uchylenie na podstawie art. 4161
k.p.c. postanowienia Sądu Okręgowego w P.
z dnia 14 listopada 2001 r. o wytknięciu w trybie art. 40 ustawy z dnia 21 lipca
1997 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm. -
dalej u.s.p.) stwierdzonego uchybienia w sądzeniu Sądowi Rejowemu w C., w
osobie skarżącej.
W ocenie tego Sądu instytucja skargi o uchylenie postanowienia
niekończącego postępowanie w sprawie, jeżeli wydane zostało na podstawie aktu
normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny
z Konstytucją, do której stosuje się odpowiednio przepisy o wznowieniu
postępowania, nie ma zastosowania do postanowień zawierających wytyk
judykacyjny, ponieważ ustawa o ustroju sądów powszechnych nie odsyła do
przepisów kodeksu postępowania cywilnego.
Zażalenie skarżącej E. Z. na to postanowienie odrzucone zostało przez Sąd
Okręgowy, jako niedopuszczalne z mocy ustawy, postanowieniem z dnia 30 marca
2009 r., które skarżąca zaskarżyła zażaleniem, odrzuconym przez Sąd Okręgowy
postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r.
W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu
Okręgowego z dnia 26 lutego 2009 r. skarżąca zarzuciła jego niezgodność z art.
178 ust. 1, art. 190 ust. 4 i art. 193 Konstytucji, art. 40 u.s.p., art. 13 § 1, art. 4161
,
art. 4011
k.p.c. oraz art. 410 k.p.c. Wskazała, że orzeczenie to wyrządziło jej
szkodę, ponieważ uniemożliwiło wznowienie postępowania wytykowego, a w
konsekwencji zablokowało odzyskanie dobrej reputacji zawodowej, uniemożliwiając
awans do sądu wyższej instancji i uzyskanie wyższego uposażenia. W
uzasadnieniu podstaw skargi podnosiła, że wobec orzeczenia przez Trybunał
Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 2009 r., K 45/07, iż art. 40 u.s.p. jest
niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim odmawia sędziemu sprawozdawcy
prawa złożenia wyjaśnień do wytknięcia przez sąd odwoławczy uchybienia sądowi
3
pierwszej instancji, przysługuje jej prawo do wznowienia postępowania i
przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem przysługuje - przy spełnieniu
dalszych przesłanek określonych w art. 4241
§ 1 i 2 k.p. c - stronie postępowania
od orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które narusza jej prawa, jeżeli
prowadzi do powstania szkody. Pojęcie sprawy cywilnej jako przedmiotu
postępowania cywilnego definiuje art. 1 k.p.c.
Istniejący od daty wprowadzenia art. 4241
k.p.c. stan prawny nie uległ
zmianie po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06,
zgodnie z którym przepis ten w jego § 1 i 2, w części obejmującej słowa
"kończącego postępowanie w sprawie" jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1
i 2 Konstytucji. Dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem
prawomocnego orzeczenia w odniesieniu do orzeczeń niekończących
postępowania w sprawie nie można bowiem wywodzić - przy niezmienionym
brzmieniu art. 4241
k.p.c. - bezpośrednio z przepisów Konstytucji (post. SN z dnia
17 listopada 2008 r., I CO 23/08 i orzeczenia powołane w jego uzasadnieniu).
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w powołanym wcześniej wyroku z dnia
15 stycznia 2009 r. dokonane na podstawie art. 40 u.s.p wytknięcie uchybienia jest
rozwiązaniem swoistym, które łączy cechy nadzoru judykacyjnego z nadzorem
administracyjnym. Jest to instytucja o charakterze sądowym, gdyż następuje ono
w toku instancji w związku z toczącym się postępowaniem, a organem właściwym
jest sąd orzekający w drugiej instancji. Wytyk podejmowany jest w interesie strony
postępowania, aby zapobiec obrazie przepisów w przyszłości. „Oczywista obraza
przepisów” stanowiąca przesłankę udzielenia wytyku nie nawiązuje do regulacji
procesowych i nie można jej utożsamiać z wynikiem tego postępowania.
Stwierdzenie i wytknięcie uchybienia nie ma wpływu na rozpoznanie sprawy.
Do udzielenia wytyku nie mają zastosowania przepisy rządzące postępowaniem
w sprawie, w związku z którą doszło do wytknięcia, ponieważ kwestia ta nie należy
do postępowania w sprawie.
4
Z tych względów postanowienie sądu odwoławczego o wytknięciu uchybienia
w sądzeniu sądowi pierwszej instancji wydane na podstawie art. 40 ustawy - Prawo
o ustroju sądów powszechnych, która nie zawiera w tym zakresie odesłania do
przepisów kodeksu postępowania cywilnego, nie podlega zaskarżeniu skargą
o stwierdzenie niezgodności z prawem. Wniesiona skarga podlegała więc
odrzuceniu stosownie do art. 4248
§ 1 k.p.c.
jz