Postanowienie z 18 marca 2022, sygn. I Ns 316/19
Sygn. I Ns 316/19
POSTANOWIENIE
Dnia 18 marca 2022 r.
Sąd Rejonowy w Zakopanem I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
|
Przewodniczący: |
Sędzia Jerzy Wróbel |
|
|
Protokolant: |
Beata Jarosz |
|
po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2022 r. w Zakopanem na rozprawie
sprawy z wniosku F. K., K. K. (1), H. K., A. K. (1)
z udziałem B. Ł. (1), F. Ł., J. Ł. (1), A. Ł. (1), M. Ł., A. Ł. (2)
o rozgraniczenie
postanawia:
I. rozgraniczyć nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającą się z działki ewidencyjnej o numerze (...), obręb (...) B. z nieruchomością dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającą się z działki ewidencyjnej o numerze (...), obręb (...) B. oraz z nieruchomością dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającą się z działki ewidencyjnej o numerze (...), obręb (...) B. linią wyznaczoną punktami (...) zgodnie z opracowaniem do celów prawnych z dnia 30 września 2021 roku sporządzonych przez biegłego B. H. o oznaczeniu (...);
II. stwierdzić, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie;
III. nakazuje pobrać od na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zakopanem tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa od:
a. B. Ł. (1) 1 999,94 zł (tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych dziewięćdziesiąt cztery grosze)
b. A. Ł. (1) 499,98 zł (czterysta dziewięćdziesiąt dziewięć złotych, dziewięćdziesiąt osiem groszy
c. F. K. i H. K. 2 999,91 zł (dwa tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy)
d. K. K. (1) i A. K. (1) 2 999,91 zł (dwa tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych dziewięćdziesiąt jeden groszy).
Jerzy Wróbel
Sygn. akt I Ns 316/19
Uzasadnienie Postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem
z dnia 18 marca 2022 roku
Na wniosek F. K., H. K., K. K. (1) i A. K. (2) postanowieniem z dnia 9.10.2014 r. znak: (...) Wójt Gminy B. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe mające na celu ustalenie granic pomiędzy położonymi w obrębie (...) B. działkami ewidencyjnymi nr (...), ujawnionej w księdze wieczystej o numerze (...), stanowiącej własność F. K. i H. K. oraz nr (...) ujawnionej w księdze wieczystej o numerze (...) stanowiącej własność K. K. (1) i A. K. (2), a działką ewidencyjną nr (...) ujawnionej w księdze wieczystej o numerze (...) stanowiącej własność B. Ł. (1) i spadkobierców A. Ł. (3) w tym jej dzieci F. i A..
Decyzją z dnia 27 marca 2015 roku Wójt Gminy umorzył postępowanie i z urzędu przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do rozstrzygnięcia.
Sąd zważył co następuje
Nieruchomość składająca się z działki ewidencyjnej o numerze (...), obręb (...) B., była przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Zakopanem z dnia 11 lutego 1999 roku nabyli ją z dniem 4 listopada 1971 roku na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej F. K. i jego żona H. K.. W toku postępowania nie wyznaczano granic działek.
Dowód: akta I Ns 33/99.
Działka (...) została podzielona operatem na działki (...). Działka ewidencyjna (...) ujawniona jest w księdze wieczystej o numerze (...) i stanowi własności F. K. i H. K.. Działka (...) ujawniona jest w księdze wieczystej o numerze (...) i stanowi własności K. K. (1) i A. K. (2).
Dowód: projekt podziału nieruchomości k. 290-291;
księga wieczysta (...);
księga wieczysta (...).
Nieruchomość składająca się z działki ewidencyjnej o numerze (...) została nabyta z dniem 4 listopada 1971 roku przez braci B. Ł. (2) i J. Ł. (2), co potwierdzał Akt Własności Ziemi(...) z 3 lutego 1982 roku. W Akcie Własności Ziemi nie zostało przekreślone, że nabywają nieruchomość wraz z zabudowaniami. W toku postępowania uwłaszczeniowego nie przeprowadzano rozgraniczenia nieruchomości i nie ustalano granic.
Dowód: dokumenty postępowania uwłaszczeniowego koperta k. 231.
Tak nieruchomości będące w posiadaniu Państwa K. jak i braci Ł. były w 1971 roku zabudowane. Na nieruchomości uczestników, składającej się faktycznie z części działki (...) i działki (...) stał dom, natomiast na działce wnioskodawców stał dom oraz stary drewniany dom, który został przeniesiony na to miejsce. (...) oddzielał płot, który stał tam co najmniej od 1958 roku. Płot ten w 1971 roku był drewniany, natomiast później został postawiony płot na podmurówce betonowej. Położenie obu płotów było identyczne. Płot ten stoi do dziś
Dowód: zeznania H. K. k. 447;
zeznania A. C. k. 445;
zeznania M. C. k. 445-446;
zeznania A. K. (1) k. 449-450
opinia biegłego ds. fotogrametrii k. 299-308;
analiza zdjęcia z 11 sierpnia 1971 roku k. 302.
W południowo-wschodniej części nieruchomości wnioskodawców znajdowały się zadrzewienia oraz drewniany płot położony prostopadle do płotu odgradzającego nieruchomości i położony równolegle do drogi.
Dowód: zeznania K. K. (1) k. 448-449;
zeznania A. K. (1) k. 449-450;
zeznania H. K. k. 447;
opinia biegłego ds. fotogrametrii k. 299-308.
Na przedmiocie sporu, wzdłuż ogrodzenia, wnioskodawcy składowali deski, płazy, znajdowała się też wiata i studnia. Po przedmiocie sporu prowadził także szlak do pól położonych dalej od drogi, z którego korzystała rodzina wnioskodawców.
Dowód: zeznania K. K. (1) k. 448-449;
zeznania A. C. k. 445;
zeznania A. K. (1) k. 449-450;
zeznania H. K. k. 447;
opinia biegłego ds. fotogrametrii k. 299-308.
W latach 2002-2008 K. K. (1) i A. K. (1) zagospodarowali cały teren. Wycięto drzewa przy drodze, usunięto ogrodzenie równoległe do drogi, wybudowano nowy wjazd, utwardzono teren.
Dowód: zeznania K. K. (1) k. 448-449;
zeznania A. K. (1) k. 449-450;
Opinia biegłego ds. fotogrametrii k. 299-308.
Na nieruchomości sąsiedniej prowadzona była od dawna działalność turystyczna i gastronomiczna. Wcześniej tam prowadzona była tawerna (...) – B. Ł. (2) mieszkał w G. i był wojskowym, marynarzem. W ogrodzeniu między nieruchomościami znajdowała się furtka pozwalająca na przejście gościom B. Ł. (2) na wyciąg prowadzony przez rodzinę wnioskodawców.
Dowód: zeznania K. K. (1) k. 448-449;
zeznania A. C. k. 445;
zeznania J. Ł. (3) k. 446-447.
W roku 2009 B. Ł. (1) wydzierżawił od B. Ł. (2) budynek i zaczął tam prowadzić restaurację. W roku 2010 została zawarta umowa sprzedaży i darowizny. Na mocy tej umowy B. Ł. (2) darował córce A. Ł. (3) udział wynoszący ½ w nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej (...), a B. Ł. (1) drugą połowę sprzedał za 150 000 złotych. W akcie notarialnym strony oświadczyły, że częścią składową nieruchomości jest murowany budynek mieszkalno-użytkowy o powierzchni użytkowej 100 m 2 przy ulicy (...).
Dowód: umowa (...) k. 218-220;
zeznania B. Ł. (1) 451-452.
Na działce (...) w jej kształcie wynikającym z ewidencji gruntów nie znajdują się wskazany w akcie notarialnym budynek.
Dowód: opinia biegłego ds. geodezji k. 390.
Budynek oznaczony jako (...) zlokalizowany jest na działce (...), a nie (...). Działkę tę zakupił B. Ł. (2) od A. Ł. (2), J. Ł. (1) i M. Ł. wraz z innymi działkami położonymi dalej na wschód będącymi poza przedmiotem sporu.
Dowód: opinia biegłego ds. geodezji k. 390;
zeznania B. Ł. (1) 451-452.
Jak wynika z opinii biegłego mapa ewidencyjna jest mniej wiarygodna od mapy katastralnej, a zgodność otrzymanego przebiegu granic z granicami wynikającymi z mapy ewidencyjnej zawiera się w błędzie+/- 3 m, co wyznacza pas o szerokości 6 metrów.
Dowód: opinia biegłego ds. geodezji k. 89-92.
Uczestnicy postępowania wskazali sporną granicę miedzy nieruchomościami. W ocenie B. Ł. (1) granicę wyznaczają punkty (...) tj. linia odpowiadająca granicy ewidencyjnej. Wnioskodawcy wskazali natomiast linię wyznaczoną punktami (...)
Punkty (...)wyznacza w terenie istniejące ogrodzenia.
Punkty (...) to granica północna oddzielająca nieruchomości będące przedmiotem sporu od terenu, który faktycznie zajmowany jest przez A. Ł. (2), J. Ł. (1) i M. Ł..
Dowód: opinia biegłego ds. geodezji k. 386-390;
okazanie przedmiotu sporu na oględzinach;
zeznania M. Ł. k. 450;
zeznania A. Ł. (2) k. 451.
Po oględzinach na linii wyznaczonej punktami (...) powstało ogrodzenie. Poprzednicy prawni A. Ł. (2), J. Ł. (1) i M. Ł. uważali, że linia (...) oddziela ich nieruchomość od nieruchomości K., a nieruchomość B. Ł. (2) położona jest na wschód od niej.
Dowód: zeznania M. Ł. k. 450;
zeznania A. Ł. (2) k. 451.
Wskazać należy, że wszystkie występujące w sprawie osoby noszące nazwisko Ł. nie są spokrewnione. B. Ł. (1) był zięciem B. Ł. (2) i mężem A. Ł. (3), natomiast A., J. i M. Ł. nie są w rodzinnie powiązany z wyżej wymienionymi.
Dowód: okoliczność bezsporna.
Ustalając stan faktyczny Sąd w pierwszej kolejności oparł się na opinii biegłego ds. geodezji opinia ta od strony technicznej nie jest przez uczestników kwestionowana. Pokazuje sporne granice oraz wynika z niej, że granice wynikające z mapy ewidencyjnej nie są granicami prawnymi, ze względu na bardzo dużą niedokładność.
W dalszej kolejności Sąd oparł się na opinii biegłego ds. fotogrametrii. Opinia ta w ocenie sądu jest rzetelna oraz oparta o właściwą metodologię. Z punktu widzenia sprawy, kluczowy jest fakt że nalotu dokonano 11 sierpnia 1971 roku, a więc zdjęcie to przedstawia stan na rok uwłaszczenia, a także że ogrodzenie między nieruchomościami było położone stale w tym samym miejscu.
Oceniając zeznania świadków i stron Sąd uznał je za wiarygodne w tym zakresie w jakim pokrywały się one z obiektywnymi materiałami dowodowymi w postaci w szczególności zdjęć lotniczych.
Zeznania J. Ł. (3) Sąd uznał prawie w całości za nieprzydatne do ustalenia stanu faktycznego. Świadek ten nie miał praktycznie żadnych własnych informacji, wszystkie uzyskiwał od osób trzecich: B. Ł. (2), A. Ł. (4), B. Ł. (1). Jego wspomnienia na temat tego co przekazywały mu te osoby wydają się co najmniej bardzo wątpliwe i nielogiczne, co wynika ze stabilności granicy oddzielającej nieruchomości przez ostatnie 50 lat.
Także zeznania B. Ł. (1) Sąd uznał za częściowo niewiarygodne. W ocenie Sądu nie jest możliwe, aby płot postawiony miedzy nieruchomościami uczestników został postawiony bez wiedzy i akceptacji B. Ł. (2). Płot ten stoi od ponad 50 lat, od 1971 roku na pewno nie zmienił swojego położenia. Jeżeliby nawet został postawiony w miejscu, które w ocenie B. Ł. (2) było niewłaściwe to nie jest możliwe, aby akceptował ten stan przez ponad 40 lat do swojej śmierci. Dlatego też w ocenie Sądu Bronisław Ł. ani A. Ł. (4) nie twierdzili, że za ogrodzeniem są jakiekolwiek nieruchomości do nich należące.
Zaznania pozostałych świadków Sąd uznał za wiarygodne, albowiem zeznaniom ich nie zaprzeczały zdjęcia lotnicze oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego.
Sąd zważył co następuje
Zgodnie z art. 153 k.c. jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.
Wymienione w art. 153 k.c. kryteria wyłączają się wzajemnie, dopóki więc możliwe jest ustalenie granic w oparciu o pierwsze kryterium, dopóty niedopuszczalne jest sięganie po dalsze (orzeczenie Sądu Najwyższego z 10 lipca 1980 r., sygn. III CRN 193/80, niepubl.).
W odniesieniu do nieruchomości, których własność została nabyta na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stan prawny granic odpowiada stanowi posiadania w dniu 4 listopada 1971 r. i może być ustalony w postępowaniu rozgraniczeniowym (por. J. Gudowski, J. Rudnicka, G. Rudnicki, S. Rudnicki [w:] J. Gudowski, J. Rudnicka, G. Rudnicki, S. Rudnicki, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. II, Warszawa 2016, art. 152, art. 153., por. Postanowienie SN z 31.01.2001 r., III CKN 1037/98, LEX nr 52696.).
W toku postępowania udało się ustalić stan posiadania na rok 1971. Nie wydaje się prawdopodobne, aby stan posiadania, a zatem i przebieg granicy z 11 sierpnia 1971 roku, z którego to dnia pochodzi zdjęcie lotnicze w sposób wyraźny i mający znaczenie dla sprawy zmienił się do 4 listopada 1971 roku zwłaszcza, że wyznacza go ogrodzenie, które nie zmieniło swojego położenia do dnia dzisiejszego.
Nie doszło też do żadnych zdarzeń między rokiem 1971 a dniem dzisiejszym, które wpłynąłby na własność tego fragmentu nieruchomości. Pozostawał on niezmiennie w posiadaniu rodziny K.. Pomijając bramkę w ogrodzeniu, co na terenach wiejskich jest częste, teren będący we władaniu rodziny K. był oddzielony od nieruchomości będącej we władaniu B. Ł. (2) tak płotem oddzielającym obie nieruchomości jak i polotem równoległym do drogi. Powodowało to, że wjazdu na nieruchomość znajdowało się mniej więcej na środku nieruchomości rodziny K. (przykładowo zdjęcie k. 302v). Takie położenie wjazdu, prowadzącego na zabudowania, wskazuje, że żadne osoby bez zgody F. K. nie mogły wejść na ten teren i z niego korzystać
W ocenie Sądu niezasadne były argumenty podniesione przez uczestnika B. Ł. (1) dotyczące powinności zastosowania przez Sąd rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych.
Zgodnie z art. 5 k.w.h. w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
Zgodnie z art. 6. ust 1 k.w.h rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. W złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. (ust. 2)
Powszechnie przyjmuje się, że wskazany w księdze wieczystej dział I-O nie jest objęty rękojmią w zakresie w jakim przekracza jedynie identyfikację przedmiotu prawa własności. Tak więc rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie jest objęty obszar nabytej nieruchomości (por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1989 r. III CZP 13/89). Wpisy w księdze wieczystej danych geodezyjnych ustalających stan prawny nieruchomości mają znaczenie ujawniające (ustalające, tj. deklaratoryjne) i same nie tworzą prawa, ani nie sanują jego braku, chyba że co innego wynika z wyraźnych przepisów prawa, które nadają wpisowi prawotwórczy charakter (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r. III CZP 51/09).
Podstawą nabycia nieruchomości będących przedmiotem sporu była ustawa z 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych orzeczenie Sądu czy też Akt Własności Ziemi ma w tym przypadku charakter deklaratoryjny, a samoistny posiadacz nabywał własność nieruchomości na uwłaszczenie w takich granicach, w jakich faktycznie wykonywał swe władztwo w stosunku do posiadanej nieruchomości w dniu wejścia ustawy uwłaszczeniowej w życie, nawet jeżeli stan jej posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r. III CZP 51/09).
Tak więc w ocenie Sądu B.i J. Ł. (1) nabyli przez uwłaszczenie prawo własności nieruchomości do ogrodzenia i tylko w tym zakresie mogli przekazać to prawo B. Ł. (1).
Wskazać także należy, że w niniejszej sprawie występuje problem polegający na tym, że nieznaczna tylko cześć nieruchomości składającej się z działki (...) objęta była faktycznie uwłaszczeniem, co mogłoby sugerować, że tak naprawdę to państwo K. powinni byli się na tę nieruchomość uwłaszczyć. Jak wynika z resztą z wiarygodnych w tym zakresie zeznań B. Ł. (1) planował on kupić dom położony przy ul. (...) (wskazane jest to w akcie notarialnym), dom ten ujawniony był w księdze wieczystej oraz wskazany na mapach ewidencyjnych jako leżący na działce (...) (k. 291). Okazało się jednak, że ewidencyjnie zamiast na wschód od ogrodzenia nieruchomość prawie w całości znajduje się na zachód od niego. Dlatego też przedmiotem porozumienia miedzy stronami umowy sprzedaży i darowizny była sprzedaż i darowizna na wschód od ogrodzenia, a nie na zachód.
Z tego też powodu należy wskazać, że nawet gdyby uznać z czym Sąd się nie zgadza, że można w ogóle rozważać zastosowanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych to nie sposób uznać, aby B. Ł. (1) był w dobrej wierze. Jeszcze przed zawarciem umowy dzierżawił nieruchomość wraz z budynkiem przy ul. (...) od B. Ł. (2), miał więc świadomość, że teren za ogrodzeniem nie znajduje się ani w jego, ani B. Ł. (2) posiadaniu. Miał też świadomość, że teren za ogrodzeniem nie należy i nigdy nie należał do B. Ł. (2), albowiem nie jest prawdą by B. Ł. (2) mógł logicznie twierdzić, że coś za ogrodzeniem należy do niego, skoro tego nigdy nie posiadał. Dlatego też nie sposób uznać aby B. Ł. (1) pozostawał w dobrej wierze, gdyż o tej niezgodności mógł się z łatwością dowiedzieć.
W związku z powyższym Sąd rozgraniczył nieruchomości zgodnie z granicą prawną, którą wyznacza zakres posiadania nieruchomości na 4 listopada 1971 roku, który to zakres do dnia dzisiejszego się nie zmienił.
Co oznacza, że Sąd postanowił rozgraniczyć nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającą się z działki ewidencyjnej o numerze (...), obręb (...) B. z nieruchomością dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającą się z działki ewidencyjnej o numerze (...), obręb (...) B. oraz z nieruchomością dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającą się z działki ewidencyjnej o numerze (...), obręb (...) B. linią wyznaczoną punktami(...)zgodnie z opracowaniem do celów prawnych z dnia 30 września 2021 roku sporządzonych przez biegłego B. H. o oznaczeniu (...).6640.1.908.2021;
O kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c.
W pkt III Sąd rozliczył wydatki Skarbu Państwa zgodnie z art. 113 u.k.s.c. w zw. z art. 520 § 1 k.p.c.
Łącznie na wydatki Skarbu Państwa składały się :
⚫3 683,74 zł tytułem pierwszej opinii biegłego ds. geodezji.
⚫3 482,33 zł tytułem drugiej opinii biegłego ds. geodezji;
⚫246,78 zł za udział biegłego w oględzinach;
⚫1 323,27 zł tytułem opinii biegłego ds. fotogrametrii;
⚫263,60 zł za zdjęcia lotnicze;
Co daje razem 8 999,72 zł.
Kwotę tę Sąd podzielił na trzy obciążając nią właścicieli każdej z trzech nieruchomości.
Dlatego też Sąd nakazał pobrać od na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zakopanem tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa od:
⚫F. K. i H. K. 2 999,91 zł;
⚫K. K. (1) i A. K. (1) 2 999,91 zł.
Natomiast od B. Ł. (1) i A. Ł. (1) Sąd nakazał pobrać kwoty odpowiednio 1 999,94 zł i 499,98 zł stosownie do ich udziałów w nieruchomości (...). F. Ł. był zwolniony od kosztów postępowania.
Jerzy Wróbel