Wyrok z 6 czerwca 2022, sygn. I C 482/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 czerwca 2022r

Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka – Midziak

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2022r w G.

sprawy z powództwa W. W.

przeciwko M. A. i E. S.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  przyznaje radcy prawnej A. S. ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 4 428 zł. (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu;

3.  nie obciąża powoda kosztami procesu.

Sygnatura akt I C 482/20

UZASADNIENIE

Powód W. W. wniósł pozew przeciwko M. A. i E. S. domagając się od pozwanych zapłaty solidarnie kwoty 73.154,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 czerwca 2007r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że dochodzi zapłaty od spadkobierców T. S. (1), który był wierzycielem powoda skupującym od osób trzecich wierzytelności wobec powoda. Wśród wzajemnych rozliczeń w dniu 16 marca 2007r. zawarł on z powodem ugodę, na mocy której otrzymał zapłatę za posiadane wówczas wierzytelności wobec powoda. Pomimo tego podejmowane przez T. S. (1) działania w złej wierze wskazywały, że zamierzał on nadal dochodzić zapłaty wbrew zawartej ugodzie. T. S. (1) umówił się z powodem w dniu 19 marca 2007r., że wykupi wierzytelność banku (...) za cenę sprzedaży, za którą oferował ją bank tj. 21.813,13 zł i zwolni powoda z tego zobowiązania za butelkę koniaku. Powód miał przekazać kwotę na którą bank wycenił wierzytelność za pośrednictwem J. T. (1). O spłacie wierzytelności świadczą dwa oświadczenie podpisane przez T. S. oraz jego zeznania w sprawie o sygn. akt I C 329/07 toczącej się przed Sądem Okręgowym w Gdańsku. Po nabyciu wierzytelności banku (...), T. S. (1) zażądał od powoda i jego żony zapłaty całości kwoty, na którą opiewała wierzytelność, tj. kwoty 73.154,90 zł. W dniu 16 marca 2007r. zawarto ugodę, której celem miało być finalne rozliczenie stron i zgodnie z którą nie będą podejmować wobec siebie działań mogących szkodzić ich interesom. Zdaniem powoda, takim szkodliwym działaniem było jednak dochodzenie od niego zapłaty za wierzytelność (...) w pełnej kwocie. W dniu 29 czerwca 2007r. T. S. wymógł na powodzie zapłatę należności, czym warunkował cofnięcie wniosków egzekucyjnych. Jak wskazał powód roszczenie jest zasadne, gdyż T. S. nie poniósł żadnych kosztów nabycia przez siebie wyżej wskazanej wierzytelności, a pieniądze na jej wykup otrzymał od powoda (za pośrednictwem J. T.).

(pozew, k. 3-5)

Pozwane wniosły o oddalenie powództwa w całości, uznając pozew za całkowicie bezpodstawny i oparty na nieprawdziwym stanie faktycznym. Pozwane zwróciły uwagę, że powód pozwem z dnia 6 kwietnia 2009r. wystąpił o zapłatę kwoty 311.000 zł, a toczące się przed Sądem Okręgowym w Gdańsku pod sygnaturą I C 329/09 postępowanie zakończyło się oddaleniem powództwa. Wyrok został utrzymany przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku. Powyższe wyroki nie zostały zmienione ani też nie wnoszono o wznowienie postępowania. Z tego względu pozwane podniosły zarzut powagi rzeczy osądzonej. Jednym z rozpatrywanych wówczas roszczeń było przejęcie w dniu 22 czerwca 2007r. przez T. S. wierzytelności (...) na kwotę 73.154,90 zł. Z zeznań T. S. w sprawie I C 329/09 wynika, że dokonał on przejęcia wierzytelności (...) na prośbę J. T., który pomagał powodowi w czynnościach wykreślenia obciążeń hipotecznych nieruchomości sprzedanej przez powoda P. D.. T. S. za pieniądze przekazane przez J. T., a które ten miał otrzymać od powoda, wykupił z banku wierzytelność wobec powoda i nigdy nie żądał od powoda żadnych pieniędzy z tego tytułu. Była to przysługa mająca na celu pomoc w zwolnieniu hipoteki nieruchomości. Czynności jakie były dokonywane przez T. S. po zawarciu ugody z dnia 16 marca 2017r. i otrzymaniu kwoty 311.000 zł miały na celu zakończenie egzekucji i wykreślenie hipotek. T. S. działał na prośbę powoda i J. T., gdyż poczuwał się do obowiązku pomocy w sytuacji, gdy był już zaspokojony. Rzekoma ugoda z dnia 26 czerwca 2017r. jest spreparowana, a podpis został sfałszowany za sprawą działań J. T., który do dnia 16 marca 2017r. pomagał T. S. w czynnościach egzekucyjnych wobec powoda, a jednocześnie w tym samym czasie pomagał powodowi. Cele działania J. T. były nieuczciwe, miał on przygotować fałszywe dokumenty, które dawałyby podstawę do roszczenia o zwrot kwoty 311.000 zł przekazanej T. S. jako zabezpieczenie. Prawdopodobnie T. S. mógł podpisać część dokumentów spreparowanych przez J. T., nie będąc świadomym ich treści prawnej i celu. Zdaniem pozwanych, powód nie może pogodzić się z prawomocnym orzeczeniami sądu w sprawie o sygn. akt I C 329/09 i szkaluje rodzinę pozwanych, co jakiś czas domagając się zapłaty na swoją rzecz. Z ostrożności pozwane podniosły także zarzut przedawnienia roszczenia powoda.

(odpowied ź na pozew, k. 131-132)

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 16 marca 2007r. pomiędzy T. S. (1) (jako wierzycielem) a powodem W. W. (jako dłużnikiem) została zawarta umowa ugody, której przedmiotem było dokonanie przez dłużnika spłaty wszystkich należności wierzyciela wynikających z przejęcia przez niego wierzytelności wierzycieli powoda (K. K., PHU (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o.) oraz należności osobistych powstałych przed 16 marca 2007 roku, które na ten dzień wynosiły 334.157 zł. Wierzyciel oświadczył, że z chwilą otrzymania od dłużnika zaspokojenia cofnie wniosek egzekucyjny złożony u Komornika sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Gdyni i zrzeka się wobec powoda wysuwania jakichkolwiek roszczeń związanych z określoną powyżej wierzytelnością i zobowiązuje się nie wysuwać ich w przeszłości. Dłużnik zobowiązał się m.in. spłacić wierzycielowi w dniu 16 marca 2007r. kwotę 311.000 zł na wskazany przez wierzyciela rachunek bankowy lub gotówką osobiście do jego rąk, a wierzyciel oświadczył, że zapłata wyżej wskazanej wierzytelności w kwotach i terminach określonych w ugodzie całkowicie zaspokaja wszystkie roszczenia wierzyciela związane z wierzytelnościami będącymi przedmiotem ugody.

(dow ód: ugoda z dnia 16 marca 2007 roku, k. 26)

W sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Gdańsku pod sygnaturą I C 329/09 powód domagał się od T. S. (1) zapłaty kwoty 311.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 października 2007r. do dnia zapłaty z tytułu zwrotu należności uiszczonych w wyniku wykonania ugody z dnia 16 marca 2007 roku, wskazując, że kwota ta stanowiła zabezpieczenie roszczeń, a nie rozliczenie stron. Wyrokiem z dnia 11 października 2011r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo. Wyrokiem z dnia 28 marca 2012r. w sprawie o sygnaturze akt I ACa 87/12 Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację powoda.

(dow ód: wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 11 października 2011r. wraz z uzasadnieniem, k. 218-225, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 marca 2012r. wraz z uzasadnieniem, k. 199-206)

T. S. (1) był wierzycielem hipotecznym powoda. Hipoteka przymusowa na rzecz wierzyciela została ujawniona w księgach wieczystych nr (...) prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Gdyni.

(dow ód: pisma w postępowaniu wieczystoksięgowym, k. 83-84, wnioski o wykreślenie hipotek z ksiąg wieczystych, k. 308-313)

W. W. i B. W. byli dłużnikami Banku (...) S.A. z siedzibą w W. z tytułu umowy nr (...) o kredyt na realizację przedsięwzięć w rolnictwie poprzez rozpoczęcie (zwiększenie) produkcji z dnia 20 marca 1997r. oraz aneksów (...) i umowy nr (...) o kredyt krótkoterminowy z dnia 19 grudnia 1997r. oraz aneksów (...) w łącznej wysokości 73.154,90 zł.

(dow ód: umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 22 czerwca 2007r., k. 38-39)

Na podstawie umowy z dnia 27 marca 2007 roku powód W. W. zlecił J. T. (1) doraźne doradztwo w zakresie sytuacji prawno – gospodarczej, w tym w szczególności w zakresie sposobów regulacji należności płatniczych oraz wyjaśnienie i zharmonizowanie oddziaływań mających wpływ na sytuację gospodarczą powoda wraz z wykonywaniem przez zleceniobiorcę wszelkich zgodnych z prawem czynności służących interesom powoda, w tym m.in. przeprowadzenie polubownych negocjacji celem doprowadzenia do zapłaty rozliczenia zobowiązań zleceniodawcy, w tym wobec Banku (...) SA o/ G. oraz T. S. (1).

(dow ód: umowa zlecenia z dnia 27 marca 2007r., k. 253-254)

J. T. (1) złożył Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. propozycję wykupu przez T. S. (1) wierzytelności banku wobec powoda za 20% jej wartości. W związku z tym bank wszczął procedurę wystawienia tej wierzytelności do sprzedaży w formie rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia. Na podstawie umowy z dnia 22 czerwca 2007 roku zawartej w wyniku powyższego postępowania T. S. (1) nabył od Banku (...) S.A. z siedzibą w W. wyżej wskazaną wierzytelność wobec B. W. i W. W. wraz ze wszelkimi związanymi z nią prawami za cenę 21.813,13 zł. Cena została przez T. S. (1) uiszczona w dniu 15 czerwca 2007r.

(dow ód: pismo (...) S.A. z dnia 9 maja 2007r., k. 33, pismo (...) S.A. z dnia 11 maja 2007r., k. 34, potwierdzenie nabycia wierzytelności z dnia 22 czerwca 2007r., k. 35, dowód wpłaty, k. 37, umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 22 czerwca 2007r., k. 38-39, zeznania świadka A. D., płyta CD k. 407)

W dniu 29 czerwca 2007r. T. S. (1) złożył oświadczenie w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, że wierzytelność została uregulowana w całości po kosztach przez W. W..

(dow ód: oświadczenie zawarte na potwierdzeniu nabycia wierzytelności z podpisem notarialnie poświadczonym, k. 35)

Powód przekazał J. T. (1) kwotę 21.813,13 zł na poczet wykupu długu od wierzyciela T. S. (1) po cenie poniesionych przez niego kosztów zgodnie z pokwitowaniem (...) z dnia 15 czerwca 2007r. Ze środków przekazanych przez powoda T. S. (1) pokrył koszty nabycia wierzytelności będącej przedmiotem umowy z dnia 22 czerwca 2007 roku.

(dow ód: pokwitowanie, k. 40-41, oświadczenie pełnomocnika pozwanych, k. 401v)

W dniu 29 czerwca 2007r. powód podpisał oświadczenie, że uregulował z T. S. (1) osobiście wierzytelność wobec Banku (...) w całości według kosztów, co zaspokaja w całości wszelkie roszczenia pomiędzy stronami w sprawie zadłużenia bankowego, co T. S. (1) potwierdził. Jednocześnie, w tym samym oświadczeniu wskazano, że powyższą sprawę i przekazanie dokumentów zostały dokonane bez pośrednictwa J. T. (1).

(dow ód: oświadczenie z dnia 29 czerwca 2007r., k. 36)

Pismem z dnia 29 czerwca 2007r. T. S. (1) cofnął wniosek egzekucyjny z dnia 6 marca 2007r. w sprawie egzekucyjnej II KM 1463/07 prowadzonej przeciwko powodowi przez Komornika sądowego Rewiru II przy Sądzie Rejonowym w Gdyni w związku z dodatkowym zabezpieczeniem spłaty całego roszczenia wierzyciela.

(dow ód: wniosek z dnia 29 czerwca 2007r., k. 25)

W dniu 16 marca 2017r. W. W. złożył w Sądzie Rejonowym w Gdyni wniosek o zawezwanie m.in. T. S. (1) i M. A. do próby ugodowej w sprawie o zapłatę kwoty 72.411,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 czerwca 2017r. do dnia zapłaty z tytułu zwrotu wierzytelności (...) zapłaconej T. S. (1) bezumownie w dniu 29 czerwca 2007r. pod nieuprawnionym rygorem egzekucji. Na posiedzeniu pojednawczym w dniu 8 czerwca 2017r. nie doszło do zawarcia ugody.

(dow ód: wniosek o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 16 marca 2007r., k. 19-22, protokół z dnia 8 czerwca 2017r., k. 23)

Pozwane M. A. i E. S. są spadkobiercami T. S. (1) i w wyniku działu spadku otrzymały po 1/6 spadku.

(okoliczno ści bezsporne)

Pismem z dnia 23 kwietnia 2020r. powód wezwał każdą z pozwanych do zapłaty kwoty 73.154,90 zł uregulowanej przez niego na rzecz T. S. (1) w dniu 29 czerwca 2007 roku. Wezwania zostały pozwanym doręczone w dniu 24 kwietnia 2020 roku.

(dow ód: wezwanie do zapłaty z dnia 23 kwietnia 2020r. wraz z dowodami doręczenia, k. 13-18)

S ąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznań świadka A. D., a także dowodu z przesłuchania stron.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy jedynie część spośród przedłożonych przez strony dokumentów należało uznać za wiarygodne i przydatne do rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, przede wszystkim brak było podstaw do kwestionowania prawdziwości i wiarygodności dowodów w postaci umowy przelewu wierzytelności z dnia 22 czerwca 2007 roku, a także dokumentów związanych z zawarciem tej umowy (tj. oferty, potwierdzenia nabycia wierzytelności, dowodu wpłaty, pokwitowania, oświadczeń z dnia 29 czerwca 2007r.). Zważyć należy, iż żadna ze stron nie kwestionowała, że oświadczenia zawarte w tych dokumentach pochodziły od podpisanych na nich osób, w szczególności nie kwestionowały, że oświadczenia z dnia 29 czerwca 2007r. pochodziły od T. S. (1) i powoda. Podobnie Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania kopii wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, czy protokołu posiedzenia pojednawczego. W odniesieniu do tych dokumentów strony również nie zgłaszały żadnych zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne w sprawie Sąd oparł również na dowodach z dokumentów urzędowych, w szczególności orzeczeniach, jakie zapadły w sprawie I C 329/09 oraz sprawach toczących się na skutek wniesienia przez strony tego postępowania środków zaskarżenia. W trakcie niniejszego postępowania żadna ze stron nie podważyła w trybie art. 252 kpc przysługujących wymienionym dokumentom urzędowym domniemań autentyczności i zgodności z prawdą wyrażonych w nich oświadczeń.

Jeśli natomiast chodzi o dołączone do pozwu kopie dwóch dokumentów zatytułowanych jako umowa ugody zawarta w dniu 26 czerwca 2007 roku, na których znajduje się podpis o treści (...) to należy wskazać, że stanowią one jedynie projekty umów (k. 27-28). Wobec braku podpisu powoda nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że czynność prawna o takiej treści doszła do skutku pomiędzy powodem a poprzednikiem prawnym pozwanych, ani tym bardziej, że została ona wykonana. Podobnie, z treści zawiadomień o przelewie datowanych na dzień 25 czerwca 2007r. (k. 29-30) nie sposób wysnuć wniosku, że powód dokonał na rzecz T. S. (1) przysporzeń majątkowych, a co najwyżej można stwierdzić, że ojciec pozwanych formułował roszczenia o zapłatę.

Część dokumentów złożonych przez powoda w ogóle nie miała żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotyczyły one wierzytelności i rozliczeń nieobjętych niniejszym sporem.

Jeśli natomiast chodzi o ocenę osobowego materiału dowodowego, to za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadka A. D.. Zważyć należy, iż świadek zrelacjonował przebieg postępowania, w którym reprezentował T. S. (1) jako jego pełnomocnik procesowy, a także wskazał, jakie informacje mocodawca przekazał mu w trakcie procesu. Zdaniem Sądu zeznania świadka w powyższym zakresie były szczere, niemniej należy wskazać, że sam A. D. nie był naocznym świadkiem wydarzeń, o których opowiadał mu T. S. (1).

Dla rozstrzygnięcia sprawy większego znaczenia nie miały natomiast zeznania pozwanych, które nie posiadały szczegółowej wiedzy odnośnie rozliczeń ich ojca z powodem. Pozwane kojarzyły jedynie, że rozliczenia ich ojca z powodem ciągnęły się przez wiele lat i były przyczyną wielu zmartwień T. S. (1).

Jedynie w części Sąd dał wiarę zeznaniom powoda W. W. tj. w zakresie, w jakim zeznania te znajdują potwierdzenie w treści załączonych do akt niniejszej sprawy dokumentów. Natomiast, w pozostałym zakresie zeznania te należało uznać za gołosłowne i budzące wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Przede wszystkim uzasadnione wątpliwości Sądu budzą zeznania powoda co do okoliczności rzekomej zapłaty przez niego kwoty objętej żądaniem pozwu na rzecz T. S. (1). Zważyć bowiem należy, iż zeznań powoda nie potwierdzają żadne inne dowody zgromadzone w toku niniejszego postępowania. Przede wszystkim wbrew twierdzeniom powoda, z treści oświadczenia z dnia 29 czerwca 2007r. w żaden sposób nie wynika, aby dotyczyło ono jakiejś dodatkowej wpłaty dokonanej przez powoda. Należy wątpić, aby osoba mająca doświadczenie w prowadzeniu interesów, jak powód, nie zadbała należycie o swoje interesy i dokonała wpłaty znacznej sumy pieniężnej bez pokwitowania o jednoznacznej treści, nie pozostawiającej wątpliwości co do kwoty i tytułu zapłaty. Nie ma również żadnych wiarygodnych dowodów, które potwierdzałyby zeznania powoda, że poprzednik prawny pozwanych przejął w drodze cesji jakieś wierzytelności od J. T. (1).

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy wskazać, iż w niniejszej sprawie powód domagał się od pozwanych będących spadkobiercami T. S. (1) zapłaty kwoty 73.154,90 zł tytułem zwrotu nienależnie – zdaniem powoda – zapłaconego przez niego długu, mimo istnienia pomiędzy powodem a poprzednikiem prawnym pozwanych umowy, na mocy której T. S. (1) miał zwolnić powoda z długu za butelkę koniaku. Podstawę prawną roszczenia powoda stanowił zatem art. 405 kc, zgodnie z którym kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Zważyć należy, iż w odpowiedzi na pozew pozwane podniosły zarzut powagi rzeczy osądzonej, wskazując, że dochodzone przez powoda roszczenie było już przedmiotem postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Gdańsku pod sygnaturą I C 329/09. Zarzut ten jednak okazał się nieuzasadniony. Jak wynika z treści uzasadnienia wyroku wydanego w wyżej powołanej sprawie, z którego Sąd przeprowadził dowód, w sprawie o sygn. akt I C 329/09 W. W. dochodził od T. S. (1) zapłaty kwoty 311.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 października 2007r. do dnia zapłaty z tytułu zwrotu należności uiszczonych w wyniku wykonania ugody z dnia 16 marca 2007 roku, wskazując, że kwota ta stanowiła zabezpieczenie roszczeń, a nie rozliczenie stron. Należność dochodzona w niniejszej sprawie nie była objęta przedmiotową ugodą i jak wynika z zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań powoda, kwota 311.000 zł nie obejmowała należności związanych z nabyciem i rozliczeniem wierzytelności przysługujących Bankowi (...) S.A.

Ponadto, za bezpodstawny należało uznać podniesiony przez pozwane zarzut przedawnienia roszczenie powoda. Zgodnie z treścią art. 123 § 1 pkt 1 kc bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 kc, jedynie co do wierzytelności w zawezwaniu tym precyzyjnie określonej zarówno co do przedmiotu, jak i jej wysokości (por. postanowienie SN z dnia 20 sierpnia 2020 roku, II CSK 634/19, L.). Z dołączonych do pozwu niekwestionowanych kserokopii dokumentów wynika, że w dniu 16 marca 2017r. W. W. złożył wniosek o zawezwanie m.in. T. S. (1) i M. A. do próby ugodowej w sprawie o zapłatę kwoty 72.411,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 29 czerwca 2017r. do dnia zapłaty z tytułu zwrotu wierzytelności (...) zapłaconej T. S. (1) bezumownie w dniu 29 czerwca 2007r. pod nieuprawnionym rygorem egzekucji. Powyższy wniosek niewątpliwie został złożony przed upływem dziesięcioletniego terminu przedawnienia (wpłata dochodzonych w niniejszym postępowaniu należności – wg twierdzeń powoda – miała rzekomo nastąpić na przełomie czerwca i lipca 2007 roku) i przerwał bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do roszczeń objętych wnioskiem. Na nowo termin przedawnienia rozpoczął bieg z chwilą zakończenia postępowania pojednawczego, co nastąpiło w dniu 8 czerwca 2017r. Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 20 lipca 2020 roku, a więc przed upływem terminu przedawnienia.

Przesądziwszy powyższe, w dalszej kolejności należało rozstrzygnąć, czy pomiędzy powodem a T. S. (1) została zawarta umowa, której przedmiotem miało być nabycie przez nieżyjącego już ojca pozwanych wierzytelności przysługującej Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. wobec powoda i B. W. z tytułu umowy nr (...) o kredyt na realizację przedsięwzięć w rolnictwie poprzez rozpoczęcie (zwiększenie) produkcji z dnia 20 marca 1997r. oraz aneksów (...) i umowy nr (...) o kredyt krótkoterminowy z dnia 19 grudnia 1997r. oraz aneksów (...) w łącznej wysokości 73.154,90 zł. W świetle zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego należało uznać, że taka umowa została faktycznie pomiędzy powodem a T. S. (1) zawarta. Przede wszystkim z treści niekwestionowanych przez strony dokumentów wynika, że J. T. (1) złożył Bankowi (...) S.A. propozycję wykupu przez T. S. (1) wierzytelności banku wobec powoda za 20% jej wartości. Bank przystał na tę propozycję i w dniu 22 czerwca 2007 roku zawarł z T. S. (1) umowę sprzedaży, której przedmiotem była wyżej wskazana wierzytelność wobec B. W. i W. W. wraz ze wszelkimi związanymi z nią prawami za kwotę 21.813,13 zł. Nie ulega wątpliwości, że powyższa kwota została uiszczona ze środków pieniężnych przekazanych przez powoda J. T. (1). Świadczy o tym m.in. treść pokwitowania, jakie wystawił J. T. (1) (k. 40-41). Nadto, okoliczności tej nie kwestionowała strona pozwana. Na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2021 roku pełnomocnik pozwanych przyznał, że powyższa kwota została zapłacona przez powoda. W dniu 29 czerwca 2007r. T. S. (1) złożył oświadczenie w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, że wierzytelność została uregulowana w całości po kosztach przez W. W.. W kolejnym oświadczeniu z tej samej daty powód wskazał, że uregulował z T. S. (1) osobiście wierzytelność wobec Banku (...) w całości według kosztów, co zaspokaja w całości wszelkie roszczenia pomiędzy stronami w sprawie zadłużenia bankowego, natomiast T. S. (1) w tym samym oświadczeniu potwierdził wyżej wskazane okoliczności.

Kwestią sporną pozostawało, czy T. S. (1) wyegzekwował od powoda wierzytelność, którą nabył od Banku (...) S.A. w pełnej wysokości, tj. w kwocie 73.154,90 zł. Strona pozwana zaprzeczyła, aby T. S. (1) domagał się od powoda zapłaty pełnej wartości wierzytelności nabytej od (...) S.A. Zważyć należy, iż na okoliczność zapłaty kwoty objętej żądaniem pozwu powód nie przedłożył żadnych dowodów, które potwierdzałyby przesunięcia pomiędzy jego majątkiem a majątkiem T. S. (1) jak choćby pokwitowanie wystawione przez poprzednika prawnego pozwanych, dowód wpłaty, czy wyciąg z rachunku bankowego etc. Z zeznań powoda wynikało natomiast, że w dniu 29 czerwca 2007 roku w restauracji (...) miał on rzekomo zapłacić T. S. (1) kwotę około 43.000 zł, natomiast pozostała objęta żądaniem pozwu kwota 30.000 zł miała zostać przez powoda zapłacona na rzecz J. T. (1), a T. S. (1) – wedle twierdzeń powoda – miał przejąć rozliczenia powoda z pośrednikiem. Jak już wskazano przy okazji oceny dowodów przedstawiona przez powoda wersja jest niewiarygodna i nie znajduje potwierdzenia w innych dowodach.

W ocenie Sądu zawarta pomiędzy powodem a T. S. (1) umowa, której przedmiotem było nabycie wierzytelności od banku była nieważna jako sprzeczna z prawem (art. 58 § 1 kc). Zważyć bowiem należy, iż na podstawie przedmiotowej umowy dłużnik (powód) miał zostać zwolniony z długu przez nabywcę wierzytelności (T. S. (1)), który nabył wierzytelność przysługującą wobec dłużnika od pierwotnego wierzyciela (banku) za kwotę znacznie niższą od wartości wierzytelności, przy czym cena nabycia została w całości pokryta przez dłużnika. Nie sposób tej umowy zakwalifikować w ramach znanych instytucji prawa cywilnego, np. przewidzianych w art. 391-393 kc. Przedmiotowa czynność zmierzała do umorzenia wierzytelności bankowej jak najmniejszym nakładem środków i obejścia tym samym całej procedury egzekucyjnej prowadzonej przez pierwotnego wierzyciela tj. kredytodawcę. Bank nie miał bowiem świadomości tego, że przelew jest częścią transakcji zawartej pomiędzy dłużnikiem a cesjonariuszem, ani tego, że to dłużnik finansuje transakcję ani też tego, że de facto umowa zmierza do pokrzywdzenia banku i uniemożliwienia mu dochodzenia wierzytelności w pełnej wysokości. Z treści pisma skierowanego do Banku (...) S.A. przez J. T. (1) wynika, że T. S. (1) jako wierzyciel hipoteczny zabezpieczony na nieruchomości dłużnika złożył bankowi ofertę nabycia wyżej wskazanej wierzytelności bankowej za kwotę stanowiącą równowartość 20 % łącznej kwoty należności głównej, odsetek naliczonych od dnia wymagalności roszczenia do dnia jej rozliczenia oraz kosztów postępowania sądowo – egzekucyjnego. Zamiarem dłużnika (powoda) było nabycie wierzytelności przez niego za kwotę wielokrotnie niższą niż jej wartość nominalna w chwili nabycia. Niewątpliwie beneficjentem takiej czynności prawnej jest dłużnik, który nie musi spłacać pełnej wartości długu, natomiast pokrzywdzonym jest bank, który nie ma świadomości istnienia porozumienia pomiędzy dłużnikiem a cesjonariuszem. W związku z powyższym z umowy zawartej pomiędzy powodem a T. S. (1) nie można wywodzić żadnych skutków prawnych.

Nadto, należy wskazać, że przesłankami bezpodstawnego wzbogacenia są: uzyskanie przez daną osobę korzyści majątkowej kosztem innej osoby oraz brak podstawy prawnej do nabycia takiej korzyści. Uzyskanie korzyści kosztem innej osoby oznacza, że ta sama przyczyna powoduje, że w majątku jednej osoby pojawia się korzyść, a druga osoba traci tę korzyść lub traci chociażby hipotetyczną możliwość jej osiągnięcia. Jednolitość przyczyny nie oznacza, że między zubożeniem a wzbogaceniem występuje adekwatny związek przyczynowy. Co więcej, możliwe jest, że nie będzie tutaj istniał nawet związek przyczynowy oparty na równorzędności przyczyn, gdyż wzbogacenie jednego podmiotu nastąpi kosztem innego podmiotu, lecz bez jego zubożenia. W konsekwencji, przesłanką roszczenia z bezpodstawnego wzbogacenia jest wzbogacenie jednej osoby kosztem drugiej, któremu nie musi towarzyszyć rzeczywiste zubożenie po stronie tej drugiej osoby (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 19 stycznia 2018 roku, I ACa 734/17, L.). W niniejszej sprawie nie sposób uznać, by T. S. (1) wzbogacił się w zakresie kwoty 21.813,13 zł, jaka niewątpliwie została przez powoda mu przekazana, albowiem T. S. (1) był jedynie pośrednikiem, a ostatecznie kwota ta weszła do majątku banku. Natomiast, nie ma żadnych dowodów, które potwierdzałyby, że powód uiścił na rzecz poprzednika prawnego pozwanych jakiekolwiek inne należności, bądź by zostały one wyegzekwowane przez niego na drodze postępowania egzekucyjnego.

Tym samym, na podstawie art. 405 kc i art. 6 kc a contrario powództwo podlegało oddaleniu.

Ponadto, na mocy art. 223 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 75) i § 11 pkt 5 i § 4 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z dnia 3 października 2016r., Sąd przyznał ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni na rzecz radcy prawnego A. S. kwotę 4.428 zł z tytułu zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, na co składa się opłata w stawce minimalnej w kwocie 3.600 zł, powiększona o podatek VAT w aktualnie obowiązującej stawce 23 %.

Na mocy art. 102 kpc Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu z uwagi na jego trudną sytuację materialną. Zważyć bowiem należy, iż powód był zwolniony od kosztów sądowych.