Uzasadnienie z 13 stycznia 2017, sygn. XIV K 384/16

UZASADNIENIE

W dniu 1 września 2012 r. P. O. zarejestrował w internetowym portalu aukcyjnym www.allegro.pl konto użytkownika o nazwie „(...)”. Następnie w bliżej nieokreślonym dniu maja 2015 r. przekazał konto D. G. do swobodnego użytkowania. Ten drugi wykorzystał je do wystawienia szeregu ofert sprzedażowych.

A. S. posługując się założonym w serwisie www.(...)kontem o nazwie „(...)” przeglądała wystawione tam na sprzedaż przedmioty w zamiarze nabycia prezentu dla swojego syna z okazji zbliżającego się dnia dziecka. W dniu 29 maja 2015 r. zakupiła od użytkownika „(...)” oferowaną przez niego grę komputerową „W. 3: D. (...)” (oferta nr (...)) za kwotę 670 zł do której doliczony został koszt przesyłki w wysokości 10 zł. Tego samego dnia A. S. wykonała ze swojego konta nr: (...) w banku (...) operację przelewu kwoty 680 zł opłacając w ten sposób za pomocą systemu płatności internetowej PayU zakupiony przedmiot.

D. G. pomimo otrzymania zapłaty nie miał zamiaru wywiązać się z ustalonego świadczenia wzajemnego. Wielokrotnie wprowadzał A. S. w błąd odraczając termin nadesłania gry. Z kolei kiedy nieusatysfakcjonowana z przebiegu transakcji kupująca wezwała go do zwrotu pieniędzy, podobnie obiecał rychłe wykonanie przelewu, którego nigdy nie dokonał. Od dnia 24 czerwca 2015 r. strony umowy kupna-sprzedaży nie miały ze sobą więcej kontaktu.

Wobec nieotrzymania od D. G. przedmiotowej gry bądź zwrotu pieniędzy A. S. w dniu 1 lipca 2015 r. zawiadomiła Policję o popełnieniu przestępstwa oszustwa. W ramach funkcjonującego w serwisie (...) programu ochrony kupujących A. S. wypłacone zostało odszkodowanie.

D. G. był uprzednio karany.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: częściowo wyjaśnień D. G. (k. 68), zeznań A. S. (k. 1v, 187-188), zeznań P. O. (k. 39v), potwierdzenia wykonania przelewu bankowego (k. 6), wydruków korespondencji stron (k. 7-13), zestawienia danych rejestrowych Grupy (...) Sp. z o.o. (k. 17-27), wydruku formularza ze strony www.ripe.net (k. 31), informacji podatkowej (k. 91, 110), karty karnej (k. 177).

Mimo prawidłowego powiadomienia oskarżonego D. G., ten nie stawił się na wyznaczonym terminie rozprawy, w związku z czym Sąd na podstawie art. 389 § 1 k.p.k. ujawnił poprzez odczytanie wyjaśnienia złożone przez niego na etapie postępowania przygotowawczego (k. 68). Wyjaśniając wówczas D. G. przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. Wedle jego wyjaśnień do zaistnienia zarzucanego mu czynu doszło, ponieważ nie otrzymał gry od osoby, od której miał ją wcześniej nabyć. Nie mógł zatem wysłać przedmiotu aukcji pokrzywdzonej, a ponadto z uwagi na trudną sytuację materialną, w której się znalazł, nie był również w stanie zwrócić jej uiszczonej kwoty pieniędzy. D. G. wyraził przy tym skruchę wobec swojego postępowania i złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze w trybie art. 335 k.p.k. i wydanie wyroku skazującego z orzeczeniem kary 8 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania prac społecznych w wymiarze 40 godzin miesięcznie oraz obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody, który to wniosek został podzielony przez prokuratora (k. 80, 109). Niemniej Sąd postanowieniem z dnia 10 maja 2016 r. (k. 123) nie uwzględnił wniosku i zwrócił sprawę prokuratorowi mając na względzie fakt, iż zarzucony D. G. czyn z art. 286 § 1 k.k. nie przewiduje sankcji w postaci kary ograniczenia wolności, a jedynie bezwzględną karę pozbawienia wolności.

Analizując wyjaśnienia D. G. Sąd stwierdził, iż te w odniesieniu do kwestii przyznania się do zarzucanego mu czynu nie budzą wątpliwości, zwłaszcza że przemawia za tym również pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Warto jednak zwrócić uwagę, że wyjaśnienia oskarżonego w zakresie rzekomych przyczyn niezrealizowania transakcji, ocenione przez pryzmat zasad logicznego rozumowania, nie zasługiwały na uwzględnienie. Racjom oskarżonego przeczą zeznania A. S., jak również dostarczone przez nią wydruki korespondencji. Dowodzą one, że oskarżony od początku wprowadził pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru finalizacji zawartej z nią umowy. Wciąż odraczał termin nadesłania opłaconego przez nią towaru, a w następnie, mimo ponagleń kupującej, podobnie odwlekał zwrócenie jej uiszczonej kwoty bądź fałszywie utrzymywał, że już to zrobił. Wszelkie opóźnienia tłumaczył w rozmaity sposób – problemami z kurierem, niepamięcią o dniu świątecznym, złamaniem dowodu osobistego, przy czym dodatkowo wielokrotnie zapewniał o rychłym nadejściu paczki, a w dalszym rozwoju wydarzeń - przelewu. Ostatecznie wcale nie wydał pokrzywdzonej towaru, ani nie zwrócił pieniędzy i przestał się z nią kontaktować. W ocenie Sądu przywołane powyżej okoliczności przeczą wiarygodności istnienia obiektywnej sytuacji uniemożliwiającej D. G. wywiązanie się ze swojej części zobowiązania. Był on wszak świadom, że oferowanego przez niego towaru w rzeczywistości nie posiada. Nie odwiodło to go jednak od przyjęcia od A. S. ustalonej w ofercie kwoty pieniężnej, a następnie zatrzymania jej, mimo braku stosownego tytułu prawnego. Nie ulega także wątpliwości, iż oskarżony, mając szczerą intencję realizacji umowy kupna-sprzedaży, nie zachowywałby się w ten sposób, a w szczególności nie zapewniałby kupującego o nadchodzącym towarze lub pieniądzach, podczas gdy nie wykonał on w tym kierunku żadnego kroku. Z tych względów Sąd potraktował wyjaśnienia oskarżonego w tym zakresie wyłącznie jako przyjętą przez niego linię obrony.

Zeznania pokrzywdzonej A. S. (k. 1v, 187-188) Sąd uznał za w pełni wiarygodne, były one bowiem konsekwentne, nadto zostały wsparte innymi zabezpieczonymi w sprawie dowodami. Świadek podała pełen przebieg wydarzeń poczynając od zawarcia w dniu 29 maja 2015 r. za pośrednictwem serwisu internetowego www.allegro.pl umowy kupna-sprzedaży gry komputerowej „W. 3: D. (...)” oraz opisała sposób działania oskarżonego, w tym wprowadzenie jej w błąd co do zamiaru realizacji umowy po otrzymaniu przez niego przelewu bankowego kwoty 680 zł tytułem zapłaty. Podniesione przez A. S. okoliczności korespondują z częścią wyjaśnień przyznającego się do winy D. G. (k. 68), a ponadto w pełni z dowodami rzeczowymi w postaci potwierdzenia wykonania przelewu bankowego (k. 6) i wydruków korespondencji stron (k. 7-13).

Także zeznania świadka P. O. (k. 39v) Sąd uznał za zasługujące na przyznanie im przymiotu wiarygodności. Pomimo, że lakoniczne, Sąd ocenił je jako przekonujące i dopełniające stanu faktycznego, gdyż uzupełniły zeznania A. S., a także potwierdziły wyjaśnienia D. G.. Świadek przyznał, że korzystał z serwisu internetowego www.allegro.pl, na którym posiada konto o nazwie „(...)”, jednakże od maja 2015 r. miało ono być użytkowane przez D. G.. Ponadto świadek ten nie dysponował żadnymi bliższymi informacjami dotyczącymi prowadzonych przez krewnego transakcji sprzedaży gier komputerowych, ani innymi informacjami pożytecznych dla celów niniejszego postępowania.

Sąd zważył, co następuje :

Wina oskarżonego i okoliczności popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu nie budzą najmniejszych wątpliwości.

Oskarżony stanął pod zarzutem popełnienia występku z art. 286 § 1 k.k.

Przestępstwa oszustwa określonego w art. 286 § 1 k.k. dopuszcza się ten kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą jednego z trzech sposobów, tj. wprowadzenia w błąd tej osoby, wyzyskania błędu tej osoby, wyzyskania niezdolności tej osoby do należytego pojmowania przedsiębranego działania.

Błędem w rozumienia znamion tego przestępstwa jest niezgodność między obiektywną rzeczywistością a jej odbiciem w świadomości człowieka. Wprowadzenie w błąd oznacza zachowanie prowadzące do wywołania u danej osoby fałszywego odzwierciedlenia rzeczywistości w świadomości tej osoby. Wprowadzenie w błąd dotyczyć musi tzw. istotnych okoliczności danej sprawy, które mogą mieć wpływ na podjęcie przez oszukiwaną osobę określonej decyzji rozporządzenia mieniem. Innymi słowy działanie mające na celu wywołanie błędu odnosić się musi do okoliczności powodującej, że rozporządzenie mieniem ma charakter niekorzystny („Kodeks karny – część szczególna”, K. Buchała, A. Zoll, Zakamycze 2000, t. III, s. 153-154). Wprowadzenie w błąd może przejawiać się w najrozmaitszych formach. Może polegać m.in. na złożeniu określonego oświadczenia. W niniejszej sprawie pokrzywdzona została wprowadzona w błąd co do zamiaru sfinalizowania zawartej umowy, przez co podjęła decyzję o zapłacie określonej sumy pieniężnej, nie otrzymując świadczenia wzajemnego.

Niekorzystne rozporządzenie mieniem jako znamię strony przedmiotowej czynu zabronionego określonego w art. 286 § 1 k.k. jest to taki stan, który z punktu widzenia aktualnej sytuacji majątkowej (tj. istniejącego w chwili wykonywania czynności prawnej, czy innej czynności faktycznej), powstałej w wyniku podjętych przez pokrzywdzonego czynności, powoduje negatywne konsekwencje w szeroko pojętej sferze majątkowej pokrzywdzonego. Na tle przedmiotowej sprawy kwestią niewątpliwą jest, że z punktu widzenia interesów majątkowych A. S. można stwierdzić, że została ona doprowadzona do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, albowiem poprzez wykonanie na rzecz oskarżonego przelewu bankowego na kwotę 680 zł tytułem zapłaty za grę komputerową, nie wiedząc faktycznie o tym, że oskarżony nie zamierza dostarczyć jej tego towaru, straciła część swojego majątku w postaci środków pieniężnych.

Ponadto bezdyskusyjna jest obecność po stronie D. G. zamiaru bezpośredniego popełnienia przestępstwa. Jak zostało wskazane powyżej, oskarżony wystawił na sprzedaż przedmiot, który w rzeczywistości nie znajdował się w jego władaniu. Tym samym udzielił osobie rozporządzającej mieniem nieprawdziwych informacji. Zdaniem Sądu niewątpliwym jest, iż oskarżony miał świadomość swojego przestępczego działania. Zwłaszcza, że korespondując z A. S. wciąż utrzymywał, że zamówiona przesyłka nadejdzie, a nawet, że już ją wysłał. Następnie, wobec rosnącego poirytowania kupującej biernością sprzedawcy, obiecał oddać jej pieniądze bądź twierdził, że już dokonał przelewu. Postępowanie to miało za zadanie uspokoić obawy pokrzywdzonej poprzez wywołanie u niej mylnego wyobrażenia, że transakcja przebiega pomyślnie.

Reasumując w niniejszej sprawie zasadnym jest przyjęcie, iż oskarżony D. G. dopuścił się przestępstwa z art. 286 § 1 kk. Oskarżony otrzymał od kupującej kwotę w wysokości 680 zł tytułem zapłaty, bez zamiaru dopełnienia ciążącego na nim zobowiązania wydania towaru. Działanie oskarżonego zmierzało do wprowadzenia pokrzywdzonej w błąd, iż otrzyma grę komputerową, za którą zapłaciła. Tym samym ukierunkowane było na osiągnięcie korzyści majątkowej poprzez doprowadzenie A. S. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, wyczerpując pełen zakres znamion występku oszustwa z art. 286 § 1 k.k.

Oskarżony D. G. ma 23 lata (status młodocianego uszedł uwadze Sądu w trakcie orzekania), jest bezdzietnym kawalerem. Zdobył wykształcenie średnie, z zawodu technik budownictwa. Nie posiada majątku, obecnie jest bezrobotny i pozostaje na utrzymaniu swoich rodziców. Oskarżony był poprzednio karany sądownie za popełnione przestępstwa podobne.

Orzekając w zakresie kary, Sąd kierował się zasadami określonymi w przepisach art. 53 k.k. Sąd wnikliwie analizował zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe czynu z troską, aby wymiar kary spełnił poczucie społecznej sprawiedliwości kary, był adekwatny do stopnia winy oskarżonego i osiągnął wobec niego cele zapobiegawcze i wychowawcze.

Jako okoliczność obciążającą Sąd uwzględnił uprzednią karalność oskarżonego. Warto w tym miejscu podkreślić, że oskarżony był już w przeszłości dwukrotnie karany za tożsame rodzajowo przestępstwa.

Natomiast jako okoliczność łagodzącą Sąd uznał wyrażoną przez oskarżonego skruchę, aczkolwiek nie towarzyszyło jej realne zadośćuczynienie pomimo deklaracji naprawienia szkody.

Sąd opierając się na dyspozycji art. 286 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu D. G. karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 kk warunkowo zawiesił na okres 2 próby. Wskazać należy, iż w poprzednich wyrokach skazujących oskarżonemu wymierzono odpowiednio karę grzywny i ograniczenia wolności. Aktualnie zatem w ocenie Sądu brak jest podstaw do orzeczenia kary łagodniejszej niż kara pozbawienia wolności przewidziana jako sankcja w treści art. 286 § 1 kk.

W ocenie Sądu orzeczona kara jest adekwatna do wagi popełnionego przestępstwa, nie przekracza stopnia winy oskarżonego i odpowiada społecznej szkodliwości popełnionego czynu. Kara z warunkowym zawieszeniem jej wykonania będzie spełniać funkcję indywidualno-prewencyjną, albowiem wpłynie na zmianę postawy oskarżonego na przyszłość, pozwoli mu na przemyślenie swojego zachowania, zaś groźba zarządzenia wykonania kary bezwzględnej spełni funkcje wychowawcze. Zdaniem Sądu wobec młodego wieku i wyrażonej skruchy zachodzą podstawy do przyjęcia pozytywnej prognozy względem oskarżonego i dania mu szansy na poprawę.

Ponadto, celem należytej weryfikacji postawionej wobec D. G. prognozy kryminologicznej, Sąd na podstawie art. 73 § 1 k.k. oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora.

Sąd nie orzekał wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody, bowiem pokrzywdzona nie składała takiego wniosku, ponadto oświadczyła, iż otrzymała stosowne odszkodowanie od portalu Allegro. Z kolei, wobec aktualnej sytuacji majątkowej oskarżonego, Sąd nie orzekał wobec niego akcesoryjnej kary grzywny.

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. Sąd zwolnił D. G. od ponoszenia kosztów sądowych, uznając, że ich uiszczenie byłoby zbytnią uciążliwością ze względu na jego obecną sytuację materialną i zarobkową, gdyż w rzeczywistości stanowiłoby obciążenie finansowe wyłącznie dla utrzymujących go rodziców.

Podnosząc powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.