Uzasadnienie z 16 lutego 2017, sygn. V RC 442/15

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 16 czerwca 2015 roku (data prezentaty) M. K., działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o ustanowienie rozdzielności majątkowej z J. K., wynikającej z zawartego przez nich w dniu 05 listopada 2005 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w K. małżeństwa – z dniem wniesienia pozwu (pozew – k. 1-3, stanowisko na rozprawie k. 70).

Pismem z dnia 04 listopada 2015 r. (data wpływu) pozwany J. K., działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odpowiedź na pozew w której wniósł o oddalenie powództwa w całości (odpowiedź na pozew – k. 54-57).

Prokurator zgłosił swój udział w sprawie (zawiadomienie z dnia 25 listopada 2015 r. – k. 79). Pismem z dnia 16 czerwca 2016 r. (data prezentaty) Prokurator odstąpił od udziału w sprawie (pismo z dnia 16 czerwca 2016 r. – k. 184).

Do zakończenia rozprawy stanowiska stron pozostały bez zmian (protokół rozprawy z dnia 23 stycznia 2017 r. – k. 248-249).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

M. K. i J. K. pozostają od dnia 05 listopada 2005 r. małżeństwem. Ze związku tego posiadają dwójkę dzieci (skrócony odpis aktu małżeństwa – k. 4; zeznania M. K. z dnia 19 listopada 2015 r. – k. 72).

Przed Sądem Okręgowym w Warszawie toczy się, pod sygn. akt III C 530/15, postępowanie rozwodowe z powództwa M. K. (zeznania M. K. z dnia 19 listopada 2015 r. – k. 72; kopia pozwu rozwodowego wraz z prezentatą Sądu Okręgowego w Warszawie – k. 89-95; kopia odpowiedzi na pozew – k. 96-111; zeznania J. K. z dnia 23 stycznia 2017 r. – k. 246).

Postanowieniem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 02 marca 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III C 530/15, udzielono zabezpieczenia kontaktów pozwanego J. K. z małoletnimi dziećmi przez 2,5 godziny, raz w tygodniu, w obecności kuratora. Koszty kuratora pokrywa J. K. (oświadczenie M. K. złożone w dniu 17 marca 2016 r. – k. 162).

Przeciwko J. K. prowadzona była przez Prokuraturę Rejonową W. M. sprawa o czyn z art. 207 § 1 k.k., pod sygn. 1 Ds. 379/15/V. Postanowieniem Prokuratora nakazano pozwanemu opuszczenie, na czas trwania przedmiotowego postępowania, zajmowanego wraz z powódką mieszkania. W związku z powyższym postanowieniem, pozwany od dnia 07 maja 2015 r. nie zamieszkuje w należącym do stron lokalu. Pozwany wyprowadził się do swojego mieszkania w P.. Pozwany miał zakaz kontaktowania się z powódką (zeznania M. K. z dnia 19 listopada 2015 r. – k. 72; zeznania S. K. z dnia 17 marca 2016 r. – k. 163; zeznania M. K. z dnia 15 listopada 2016 r. – k. 240). W sierpniu 2015 r. umorzono postępowanie w sprawie o nękanie powódki M. K., zaś w dniu 06 marca 2016 r. ustał prokuratorski nakaz opuszczenia mieszkania (bezsporne: wyjaśnienia J. K. i M. K. z dnia 17 marca 2016 r. – k. 166-167). Postanowienia o umorzeniu postępowania były skarżone przez M. K. (zażalenie na postanowienie o umorzeniu dochodzenia – k. 204-209). Strony pozostają nadal w silnym konflikcie ( bezsporne, opinia (...) k. 219-238).

Do majątku wspólnego stron należy: mieszkanie położone przy ul. (...) w W. o powierzchni 123 m ², które obciążone jest kredytem hipotecznym, zaciągniętym przez pozwanego jeszcze przed zawarciem małżeństwa – do spłaty pozostała kwota 350 000 zł. Poza powyższym mieszkaniem do majątku osobistego stron wchodzi również miejsce parkingowe. Kredyt spłaca J. K., jednakże M. K. jako współwłaściciel obciążonego hipoteką mieszkania bywała proszona o wyrażenie zgody na zawieszenie spłaty rat. J. K. zwracał się do M. K. o zapewnienie mu środków na spłatę kredytu, powołując się na swą trudną sytuację finansową, grożąc w przeciwnym wypadku koniecznością przeprowadzenia egzekucji z omawianego mieszkania i w związku z tym wyprowadzki M. K. i dzieci, oferując pobyt w swoim mieszkaniu w P. ( pismo k. 84). M. i J. K. nie posiadają wspólnego konta bankowego. Nie rozliczali się również wspólnie z Urzędem Skarbowym (zeznania M. K. z dnia 19 listopada 2015 r. – k. 72; zeznania A. K. z dnia 19 listopada 2015 r. – k. 74-75; oświadczenie (...) z dnia 19 listopada 2008 r. – k. 85; oświadczenie o ustanowieniu hipoteki – k. 85a; zeznania S. K. z dnia 17 marca 2016 r. – k. 163; zeznania M. K. z dnia 15 listopada 2016 r. – k. 240; zeznania J. K. z dnia 23 stycznia 2017 r. – k. 246-247). Poza mieszkaniem, w rodzinnych strona powódki znajduje się dom jednorodzinny o wartości około 200-300 tys. zł, sfinansowany ze wspólnego majątku stron postępowania (oświadczenie J. K. z dnia 17 marca 2016 r. – k. 166; zeznania J. K. z dnia 23 stycznia 2017 r. – k. 246-247).

Powódka M. K. zamieszkuje obecnie we wspólnym mieszkaniu stron przy ulicy (...) w W.. Zajmuje się małoletnimi dziećmi stron. Powódka zarabia średnio 20 tys. złotych netto miesięcznie (zeznania M. K. z dnia 15 listopada 2016 r. – k. 242).

Pozwany J. K. mieszka w P.. Od dnia 01 lutego 2016 r. pracuje w firmie (...) jako Kierownik Analityki z wynagrodzeniem wynoszącym 15 tys. zł brutto miesięcznie (oświadczenie J. K. z dnia 17 marca 2016 r. – k. 166; zeznania J. K. z dnia 23 stycznia 2017 r. – k. 248). Nie łoży na utrzymanie małoletnich (zeznania M. K. z dnia 15 listopada 2016 r. – k. 240). Pozwany przed 1 lutego 2016 r. często zmieniał miejsca pracy. We wspólnym mieszkaniu na długo przed rozstaniem stron zamontował i urządził duże akwarium i zakupił do niego egzotyczne ryby, urządził też w loggii „ogród zimowy” z egzotycznymi roślinami, które tanio nabył ( zeznania M. K. z dnia 15 listopada 2016 r. – k. 240-241, zeznania J. K. k. 248).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz zeznań świadków: A. K. (k. 74-75), A. C. (k. 162-163), S. K. (k. 163-164), K. S. (k. 197) oraz przesłuchania stron: powódki M. K. (240-243) i pozwanego J. K. (k. 246-248). Należy jednak zauważyć, że świadkowie zeznający w sprawie mieli marginalną wiedzę o sytuacji życiowej i majątkowej stron, zaś do zeznań świadków A. K. i S. K., do Sąd podszedł do nich z dużą ostrożnością, jako że świadkowie ci są krewnymi stron, nadto wiedzę swą czerpali przede wszystkim od stron. Sąd uznał za wiarygodne wszystkie dowody z dokumentów, w zakresie zaś, w jakim na istnienie dokumentu wskazywały tylko kserokopie, Sąd uznał okoliczności ujęte w tych materiałach za bezsporne między stronami, a tym samym za ustalone.

Oceniając dowód z przesłuchania stron, należało mieć na względzie, że strony pozostają silnie skonfliktowane, nadto swą pozytywną wiedzę w zakresie, w jakim wypowiadały się o okolicznościach, których były bezpośrednimi świadkami, mieszały z przypuszczeniami co do pozostałych okoliczności. Dlatego też Sąd nie dał wiary powódce w zakresie, w jakim podawała ona, że urządzenie akwarium i „ogrodu zimowego” było wydatkiem niewspółmiernie kosztownym. Pozwany bowiem, który bezpośrednio dokonał zakupów, złożył na ten temat bardziej precyzyjne i wiarygodne zeznania. Z podobnych względów Sąd nie dał wiary pozwanemu, gdy zeznał, że w skład majątku wspólnego wchodzą będące rzekomo w dyspozycji powódki polisy, fundusze, oszczędności. Pozwany powołał się w tym zakresie jedynie na swą ogólną wiedzę oraz na bliżej nieokreślone dokumenty, w których posiadaniu jest (których jednak nie przedłożył Sądowi) – tymczasem strona powodowa nie tylko nie potwierdziła powyższego, ale przeciwnie, zażądała odebrania przyrzeczenia od pozwanego wprost twierdząc, że nie mówi on prawdy.

Wnioski dowodowe pełnomocnika pozwanego złożone na rozprawie dnia 23 stycznia 2017 roku podlegały oddaleniu, albowiem, przede wszystkim, według rozsądnej oceny nie mogły przyczynić się do ustalenia istotnych okoliczności w sprawie. Pozwany nie wyjaśnił, dlaczego darowizny dla powódki od jej rodziców miałyby wpływać chociażby na stan majątku wspólnego (nie wspominając o innych okolicznościach istotnych w sprawie) ani też, by było prawdopodobne, że od darowizn dla powódki od rodziców był odprowadzany podatek (czemu doświadczenie życiowe przeczy, albowiem zazwyczaj darowizny takie zgłaszane są przez obdarowanych w terminie pozwalającym na ich zwolnienie od podatku). W istocie, mając nadto na uwadze, że jako przyczynę złożenia wniosku pełnomocnik wskazał przebieg rozprawy dnia 15 listopada 2016 roku a wniosek dowodowy złożył ponad dwa miesiące później, wniosek w oczywisty sposób zmierzał do przedłużenia postępowania.

Sąd zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 52 § 1 k.r.i.o., z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach, Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu (art. 52 § 2 k.r.i.o.).

Ustanowienie rozdzielności majątkowej, na zasadzie wyrażonej w art. 52 k.r.i.o., uzależnione jest od istnienia tzw. „ważnych powodów”. Jest to pojęcie niedookreślone. Zarówno doktryna oraz orzecznictwo wskazują przez to przede wszystkim względy natury majątkowej, takie jak np. powodowanie uszczerbku w majątku wspólnym, trwonienie majątku wspólnego, alkoholizm, narkomania, hazard, rażąca niegospodarność czy też uporczywy brak przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny lub uporczywe dokonywanie szczególnie ryzykownych operacji finansowych, stwarzających zagrożenie dla materialnych podstaw bytu rodziny. Są to zatem wszystkie okoliczności, powodujące naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków, albo rodziny. Bardzo często wskazuje się także na fakt faktycznej separacji małżonków, która utrudniałaby im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym, stwarzając zarazem zagrożenie interesów majątkowych obojga lub jednego z małżonków. Przy jednoczesnym braku okoliczności wskazujących na to, by utrzymywanie wspólności majątkowej służyło dobru rodziny. Nie ma przy tym znaczenia, czy doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Nie ulega wątpliwości, że pomiędzy stronami istnieje separacja faktyczna, o charakterze trwałym. Powstrzymując się od oceny, czy stan taki miał miejsce w okresie wytoczenia powództwa wskazać należy, że obecnie, po niemal dwóch latach, jego istnienie jest oczywiste. Strony nie powróciły do siebie, nawet wtedy, gdy na pozwanym przestał ciążyć nakaz opuszczenia mieszkania zajmowanego wspólnie z powódką. Strony prowadzą zatem odrębne gospodarstwa domowe.

Separacja faktyczna jest sama w sobie znaczącym utrudnieniem w zarządzie majątkiem wspólnym, nie przesądza jednak o istnieniu ważnych powodów do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Jednakże strony pozostają do tego w silnym konflikcie osobistym, prowadząc spór na kilku płaszczyznach, nie tylko w związku z warunkami, na jakich może dojść do rozwiązania małżeństwa, ale także w związku z zarzutami natury prawnokarnej. Skala konfliktu, zobrazowana również w toku rozprawy przed tutejszym Sądem, czyni iluzoryczną możliwość podjęcia przez strony zgodnego zarządu majątkiem wspólnym, podejmowania wspólnych decyzji. Określone status quo akceptowane przez strony w zakresie podziału kosztów utrzymania majątku wspólnego – a i to nie zawsze zgodnie – należy wiązać jedynie z ich dążeniem do zachowania nieuszczuplonej substancji środków trwałych, zabezpieczenia ich przed zniszczeniem, czy zminimalizowania ryzyka powstawania długów związanych z eksploatacją majątku wspólnego, a zatem długów wspólnych dla obu stron. Wyraźnie widać to w szczególności na przykładzie wsparcia powódki w spłacie kredytu przez pozwanego – pozwany wszak jednoznacznie oświadczył powódce, że brak tej współpracy będzie wiązał się z ryzykiem utraty wspólnego mieszkania, zajmowanego obecnie przez powódkę i dzieci. Brak przy tym jakichkolwiek przesłanek by uznać, by którakolwiek ze stron brała pod uwagę zdanie drugiej strony w zarządzie tak niebagatelnym składnikiem majątku wspólnego, jakim jest miesięczne wynagrodzenie. Brak też przesłanek by stwierdzić, że którakolwiek ze stron wykazuje aktywność w dążeniu do przywrócenia zgodnego i skutecznego zarządu całym majątkiem wspólnym.

Nie ulega wątpliwości, że strony postępowania, dysponując własnymi dochodami, żyją oddzielnie oraz nie prowadzą wspólnego gospodarstwa. Mając na uwadze również konflikt, jaki w chwili obecnej istnieje pomiędzy nimi, wyklucza to – w ocenie tutejszego Sądu – jakiekolwiek możliwości ich dalszej współpracy w zakresie finansowym oraz w zakresie dbania o dotychczasowy majątek wspólny. Utrzymywanie zatem wspólności majątkowej małżeńskiej stron nie będzie zatem korzystne ani dla powódki, M. K., ani dla pozwanego J. K., ani też dla ich małoletnich dzieci, ani wreszcie dla potencjalnych wierzycieli stron. Dlatego też, mimo że materiał dowodowy nie potwierdził, by pozwany trwonił majątek wspólny bądź nie przyczyniał się w należyty sposób do jego pomnożenia przed powstaniem separacji faktycznej, z chwilą zaistnienia separacji, która się ostatecznie utrwaliła, i wobec silnego konfliktu między stronami, istnieją ważne powody do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Jako że żądanie obejmowało ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wniesienia pozwu a pozew został wniesiony już w okolicznościach separacji faktycznej, ponad miesiąc po jej powstaniu, powództwo należało uwzględnić w całości.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 52 § 1 i 2 k.r.i.o., orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Stosownie do treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 27 pkt. 6 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. 2016 poz. 623), od pozwu o ustanowienie przez Sąd rozdzielności majątkowej pobiera się opłatę stałą w kwocie 200 zł. Strona powodowa uiściła powyższą kwotę.

Z kolei, stosownie do treści § 4 ust. 1 pkt. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800), stawka minimalna w sprawach o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami wynosi 720 zł.

Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd zasądził od pozwanego J. K. na rzecz powódki M. K. kwotę 920 zł, stanowiącej sumę uiszczonej opłaty od pozwu w wysokości 200 zł i minimalnej stawki adwokackiej w tego typu sprawach w wysokości 720 zł.

Reasumując, o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 27 pkt. 6 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z § 4 ust. 1 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.