Postanowienie SN z 23 czerwca 2010, sygn. II CZ 7/10
Data orzeczenia
23 czerwca 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Henryk Pietrzkowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 23 czerwca 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Iwona Koper
SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa R. D., L. K. i H. D.
przeciwko R. D. i M. D.
o ustalenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 czerwca 2010 r.,
zażalenia pozwanych
na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I ACa (…),
1) odrzuca zażalenie w części zaskarżającej rozstrzygnięcie co do kosztów
procesu w postępowaniu pierwszoinstancyjnym [pkt I. 2 wyroku Sądu
Apelacyjnego z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I ACa (…)],
2) oddala zażalenie w części zaskarżającej rozstrzygnięcie co do kosztów
procesu w postępowaniu apelacyjnym [pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego z
dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt I ACa (…)].
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu
Okręgowego z dnia 11 lutego 2009 r. i oddalił powództwo oraz zasądził od powodów
solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt I.2).
2
Ponadto zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 20 400 zł tytułem
zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego (pkt II).
Pozwani wnieśli zażalenie na zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego
postanowienie co do kosztów zarówno postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i
kosztów postępowania apelacyjnego. Zarzucili naruszenie art. 98 k.p.c. przez
niezasądzenie na ich rzecz wszystkich niezbędnych kosztów procesu. Zażądali zmiany
zaskarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenia solidarnie od powodów na ich rzecz ponad
zasądzoną już tytułem kosztów postępowania pierwszoinstacyjnego kwotę 7 200 zł
sumy 10 200 zł (łącznie 17 400 zł) oraz ponad zasądzoną już kwotę 20 400 zł tytułem
kosztów postępowania apelacyjnego sumy 7 200 zł (łącznie 27 600 zł). W uzasadnieniu
wskazali, że Sąd Apelacyjny pominął, iż przed Sądem Okręgowym każdy z pozwanych
był reprezentowany przez innego pełnomocnika, zaś przed Sądem Apelacyjnym
pozwanego reprezentował inny pełnomocnik niż przed Sądem Okręgowym. Zaznaczyli,
że okoliczności sprawy uzasadniały korzystanie przez każdego z pozwanych z własnego
pełnomocnika procesowego. Ponadto charakter sprawy i jej zawiłość uzasadniały
zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego pozwanego przed Sądem Apelacyjnym w
wysokości 100% stawki minimalnej. Oprócz tego, Sąd Apelacyjny nie uwzględnił opłaty
w wysokości 3 000 zł od zażalenia na postanowienie o zabezpieczeniu wniesionego w
toku postępowania przed Sądem Okręgowym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3941
§1 pkt 2 k.p.c., ustanowionym w następstwie wyroku
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 2007 r., SK 3/05 (OTK-A 2007, nr 3, poz.
32), zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej
instancji co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu
pierwszej instancji.
Zażalenie pozwanych w zakresie, w którym zaskarża rozstrzygnięcie co do
kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem Okręgowym, nie dotyczy kosztów
objętych hipotezą przytoczonego przepisu. W przepisie tym chodzi o koszty
postępowania apelacyjnego oraz koszty postępowania kasacyjnego w przypadkach, w
których Sąd Najwyższy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi drugiej
instancji, pozostawił mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. O
kosztach tych sąd drugiej instancji orzeka, jak to ujął Trybunał Konstytucyjny w
powołanym wyroku, „po raz pierwszy”. Nie dotyczy natomiast przepis ten kosztów
postępowania przed sądem pierwszej instancji będących przedmiotem rozstrzygnięcia
3
sądu drugiej instancji. Koszty te były bowiem już przedmiotem rozstrzygnięcia sądu
pierwszej instancji. Nie da się więc zasadnie powiedzieć, że sąd drugiej instancji orzekał
o nich – jak to ujął Trybunał Konstytucyjny – „po raz pierwszy”. Bez znaczenia – rzecz
jasna – z punktu widzenia powyższej oceny jest to, że rozstrzygnięcie sądu drugiej
instancji co do kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji różni się od
zapadłego w tym względzie rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Możliwość
odmiennych rozstrzygnięć w toku instancji jest oczywistym założeniem kontroli
instancyjnej orzeczeń.
W konsekwencji – zażalenie pozwanych w zakresie, w którym zaskarża
rozstrzygnięcie co do kosztów procesu w postępowaniu przed Sądem Okręgowym,
należało jako niedopuszczalne odrzucić.
W pozostałej części zażalenie pozwanych, choć w świetle art. 3941
§1 pkt 2 k.p.c.
dopuszczalne, okazało się bezzasadne. Zasądzenie przez Sąd Apelacyjny na rzecz
pozwanych kwoty 5 400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu
apelacyjnym było trafne. Apelację w imieniu obojga pozwanych wniosła adwokat Joanna
Jędrzejak i ona też reprezentowała ich na rozprawie apelacyjnej. Pozwani nie wykazali,
aby uzasadnione było zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oddzielnie co do
każdego z nich. Poza tym w sytuacji, w której adwokat Joanna Jędrzejak
reprezentowała pozwaną już przed sądem pierwszej instancji, należało zasądzić koszty
zastępstwa procesowego pozwanych w postępowaniu apelacyjnym w wysokości
odpowiadającej 75% odpowiedniej stawki (§ 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), tj. w kwocie 5 400 zł. Sprawa w części
dotyczącej pozwanego była co do istoty tożsama ze sprawą pozwanej.
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji (art. 373 w związku z
art. 39821
§3 oraz art. 39814
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.).