Zarządzenie z 13 marca 2023, sygn. I C 150/21

UZASADNIENIE

w postępowaniu uproszczonym

Powód Towarzystwo (...)Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. wniósł w dniu 19 marca 2021 roku (data nadania w placówce pocztowej) przeciwko P. S., J. B., E. W. (1), O. K., M. P., R. N., P. B., K. B. (1), K. B. (2) powództwo o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 10.526,90 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot:

- 554,64 zł od dnia 12 czerwca 2012 roku do dnia zapłaty,

- 593,61 zł od dnia 11 lipca 2012 roku do dnia zapłaty,

- 593,61 zł od dnia 11 sierpnia 2012 roku do dnia zapłaty,

- 593,61 zł od dnia 11 września 2012 roku do dnia zapłaty,

- 593,61 zł od dnia 11 października 2012 roku do dnia zapłaty,

- 593,61 zł od dnia 13 listopada 2012 roku do dnia zapłaty,

- 593,61 zł od dnia 11 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty,

- 591,34 zł od dnia 11 stycznia 2013 roku do dnia zapłaty,

- 589,61 zł od dnia 12 lutego 2013 roku do dnia zapłaty,

- 589,61 zł od dnia 12 marca 2013 roku do dnia zapłaty,

- 589,61 zł od dnia 11 kwietnia 2013 roku do dnia zapłaty,

- 589,61 zł od dnia 11 maja 2013 roku do dnia zapłaty,

- 589,61 zł od dnia 11 czerwca 2013 roku do dnia zapłaty,

- 585,91 zł od dnia 11 lipca 2013 roku do dnia zapłaty,

- 585,91 zł od dnia 11 września 2013 roku do dnia zapłaty,

- 585,91 zł od dnia 11 października 2013 roku do dnia zapłaty,

- 585,91 zł od dnia 11 listopada 2013 roku do dnia zapłaty,

- 585,91 zł od dnia 11 grudnia 2013 roku do dnia zapłaty,

- 580,54 zł od dnia 11 stycznia 2014 roku do dnia zapłaty,

oraz o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazał, że powód jest właścicielem lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ulicy (...). W następstwie zawartej w dniu 23 lipca 2007 roku umowy najmu pomiędzy poprzednikiem prawnym powoda - Z. (...) w Ś. - a L. W. będącym spadkodawcą, L. W. wynajmował przedmiotowy lokal. Stosunek najmu trwał między stronami do dnia 01 lutego 2014 roku, czyli do dnia śmierci najemcy. L. W. począwszy od czerwca 2012 roku do dnia śmierci pozostawał w zwłoce z płatnością należnych kwot wynikających z umowy najmu. Niniejszy pozew dotyczy zaległości czynszowych powstałych w czasie trwania umowy najmu w okresie od czerwca 2012 roku do 31 stycznia 2014 roku. Wyjaśnił, że w skład masy spadkowej po L. W. weszło nieuregulowane zadłużenie wobec powoda. Z tej przyczyny poprzednik prawny powoda, jako wierzyciel spadkodawcy, wystąpił w dniu 30 września 2014 roku do Sądu Rejonowego w Ś. z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po L. W.. Było to niezbędne w celu ustalenia kręgu spadkobierców zmarłego, a tym samym osób odpowiedzialnych za uregulowanie powstałego zadłużenia wobec powoda. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2019 roku Sąd Rejonowy w Ś. w sprawie sygn. akt I Ns 772/14 stwierdził, że spadek po L. W. nabyło na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza dziewięciu spadkobierców będących pozwanymi w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 922 § 1 kc obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców, a zgodnie z art. 1034 § 1 kc odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe do dnia działu spadku jest solidarna, stąd też pozwanymi w niniejszej sprawie są wszyscy spadkobiercy L. W., którzy nabyli po nim spadek i wskazani zostali w powyższym postanowieniu spadkowym. W kontekście przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza podkreślił, że w skład czynnej masy spadkowej po zmarłym wchodzi udział w prawie własności nieruchomości gruntowej, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...). Po uprawomocnieniu się postanowienia spadkowego, powód wzywał pozwanych do zapłaty żądanej należności, jednakże wezwania te pozostały bezskuteczne. Do L. W. jeszcze za jego życia adresowano upomnienia celem uregulowania zaległych przez niego należności, jednak nie udało się powodowi wyegzekwować zaległych należności. Wskazał, że powód jest następcą prawnym samorządowego zakładu budżetowego Gminy M. Ś. - Z. (...) w Ś..

Pozwany R. N. w odpowiedzi na pozew (karta 86) wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że roszczenie dochodzone pozwem dotyczy niezapłaconego przez L. W. czynszu za najem lokalu mieszkalnego za okres od 12 czerwca 2012 roku do 11 stycznia 2014 roku, a zatem roszczenia okresowego, które ulega przedawnieniu z upływem 3 lat zgodnie z art. 118 kc. W takiej sytuacji, na podstawie art. 117 § 2 kc pozwany uchylił się od zaspokojenia roszczenia, podnosząc zarzut przedawnienia dochodzonej przeciwko pozwanemu należności.

Pozwany J. B. w odpowiedzi na pozew (karta 88) wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że roszczenie dochodzone pozwem dotyczy niezapłaconego przez L. W. czynszu za najem lokalu mieszkalnego za okres od 12 czerwca 2012 roku do 11 stycznia 2014 roku, a zatem roszczenia okresowego, które ulega przedawnieniu z upływem 3 lat zgodnie z art. 118 kc. W takiej sytuacji, na podstawie art. 117 § 2 kc pozwany uchylił się od zaspokojenia roszczenia, podnosząc zarzut przedawnienia dochodzonej przeciwko pozwanemu należności.

Pozwana M. P. w odpowiedzi na pozew (karty 90-91) uznała powództwo.

Pozwani P. B. , K. B. (1) , K. B. (2) w odpowiedzi na pozew (karta 95) wnieśli o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska podnieśli, że roszczenie dochodzone pozwem dotyczy niezapłaconego przez L. W. czynszu za najem lokalu mieszkalnego za okres od 12 czerwca 2012 roku do 11 stycznia 2014 roku, a zatem roszczenia okresowego, które ulega przedawnieniu z upływem 3 lat zgodnie z art. 118 kc. W takiej sytuacji, na podstawie art. 117 § 2 kc pozwani uchylili się od zaspokojenia roszczenia, podnosząc zarzut przedawnienia dochodzonej przeciwko pozwanemu należności.

W piśmie procesowym z dnia 11 maja 2021 roku (karty 107-108) powódka w odpowiedzi na zarzut przedawnienia podniosła, że okoliczności sprawy i chronologia zdarzeń świadczą o tym, że bieg terminu przedawnienia dochodzonego roszczenia uległ przerwaniu na czas trwania postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po L. W., mającym na celu ustalenie kręgu jego spadkobierców, które trwało od 30 września 2014 roku do 28 września 2019 roku, zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 kc, art. 124 kc. Według powoda, złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy uznać za czynność dokonaną przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia. Powódka już we wniosku spadkowym wskazała, że taki jest cel tego działania. Do czasu ostatecznego ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłym dłużniku, obiektywnie nie miała żadnej innej możliwości dochodzenia roszczeń wobec spadkobierców, albowiem nie widziała kto nim jest. Nie mogła nawet tego przypuszczać, ponieważ jak wskazuje przebieg postępowania spadkowego, co kolejny ustalony potencjalny spadkobierca odrzucał spadek, a samo postępowanie spadkowe trwało w ten sposób 5 lat. W chwili składania wniosku spadkowego roszczenie powoda nie było przedawnione w żadnej części, stąd też bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo z chwilą zakończenia postępowania spadkowego, co miało miejsce 28 września 2019 roku (data uprawomocnienia się postanowienia spadkowego) i dopiero od tej daty należy liczyć bieg terminu przedawnienia. Skoro pozew został złożony został w dniu 23 marca 2021 roku, to dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu w żadnej części. Powód uznał, że w przypadku nie podzielenia przez Sąd powyższego stanowiska, to okoliczności tej sprawy, takie jak:

- fakt, ze powód złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku niedługo po śmierci dłużnika,

- postępowanie spadkowe trwało 5 lat, co było niezależne od powoda i powód nie miał na to wpływu,

- spadkodawca pozostawił w spadku nieruchomość przedstawiającą wartość znacznie wyższą aniżeli dochodzona kwota pieniężna,

wskazują, że podniesienie przez spadkobierców zarzutu przedawnienia byłoby nadużyciem prawa z uwagi na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, stąd też zarzut przedawnienia z uwagi na art. 5 kc nie może zostać uwzględniony. O ile podniesienie zarzutu przedawnienia co do zasady nie stanowi nadużycia prawa, to jednak w wyjątkowych okolicznościach skutki tego zarzutu mogą zostać zniweczone, a w niniejszej sprawie zaistniały takie wyjątkowe okoliczności, bowiem opóźnienie w dochodzeniu przez powoda roszczenia było spowodowane szczególnymi przesłankami uzasadniającymi to opóźnienie.

W pismach procesowych z dnia 28 czerwca 2021 roku (karta 132 i 135) pozwani J. B. i R. N. podnieśli, że wszczęcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po L. W. nie przerwało biegu terminu przedawnienia, co wynika z art. 123 kc, który wymienia podjęcie takich czynności, które są przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Do tych czynności nie zalicza się wszczęcie postepowania spadkowego, co zostało utrwalone w orzecznictwie sądów powszechnych. Za nietrafne uznali powołanie się przez powoda na art. 5 kc, bowiem pozwani dowiedzieli się, że są spadkobiercami bardzo dalekimi krewnymi dłużnika L. W. i o długu po wielu latach, znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, a odziedziczony udział w nieruchomości stanowiącej las jest wirtualny, bo Lasy Państwowe nie podejmują żadnych działań w sprawie zakupu udziałów w nieruchomości - lesie, pomimo zgłoszenia przez spadkobierców L. W. oferty sprzedaży.

Pozwana E. W. (2) w odpowiedzi na pozew (karta 197) uznała powództwo i wniosła o zastrzeżenie pozwanej prawa do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku po L. W..

Pozwani P. S. i O. K. nie wnieśli odpowiedzi na pozew, jak też nie stawili się na rozprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 23 lipca 2007 roku zawarta została pomiędzy Gminą M. Ś. reprezentowaną przez jednostkę budżetową Z. (...) w Ś. a L. W., umowa najmu lokalu mieszkalnego położonego w Ś. przy ulicy (...) - na czas nieoznaczony. L. W. zamieszkiwał w lokalu samotnie. Najemca zobowiązany był uiszczać wynajmującemu czynsz i opłaty niezależne od wynajmującego (za energię elektryczną i cieplną, gaz, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych) z góry do dnia 10-tego każdego miesiąca.

( dowód: umowa najmu z 23.07.2007r. - k. 10-12,

oświadczenie najemcy z 26.07.2007r. - k. 13 )

L. W. zmarł w dniu (...)roku w Ś.

( dowód: odpis skrócony aktu zgonu - k. 14 )

L. W. nie uregulował należności za lokal wobec wynajmującego z tytułu czynszu i opłat niezależnych od wynajmującego za okres od czerwca 2012 roku do stycznia 2014 roku.

( dowód: wykaz zaległości z 06.02.2014r. - k. 15, z 25.02.2021r. - k. 26,

zawiadomienie o wysokości opłat - k. 16-25,

wezwanie do zapłaty z 06.02.2014r. - k. 30,

upomnienie z 07.05.2013r. - k. 31 )

W dniu 30 września 2014 roku Gmina M. Ś. wniosła do Sądu Rejonowego w Ś. o stwierdzenie nabycia spadku po L. W.. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2019 roku, prawomocnym z dniem 20 lipca 2019 roku, Sąd stwierdził, że spadek po L. W. zmarłym dnia (...) roku, na podstawie ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza:

- P. S. w udziale do 3/21 części,

- J. B. w udziale do 3/21 części,

- E. W. (2) w udziale do 3/21 części,

- O. K. w udziale do 3/21 części,

- M. P. w udziale do 3/21 części,

- R. N. w udziale do 3/21 części,

- P. B. w udziale do 1/21 części,

- K. B. (1) w udziale do 1/21 części,

- K. B. (2) w udziale do 1/21 części.

( dowód: odpis wniosku o stwierdzenie nabycia spadku - k. 27,

odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z 28.06.2019r.- k. 28 )

Pismami z dnia 14 października 2019 roku wynajmujący wezwał spadkobierców L. W. do uregulowania wierzytelności w wysokości 11.572,50 zł z odsetkami za opóźnienie, w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma.

( dowód: wezwania do zapłaty z 14.10.2019r. - k. 32-49 )

L. W. jest współwłaścicielem w udziale do 1/2 części nieruchomości gruntowej, dla której Sąd Rejonowy w Ś. prowadzi księgę wieczystą numer (...).

( dowód: treść księgi wieczystej nr (...) - k. 29 )

Towarzystwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ś. jest następcą prawnym samorządowego zakładu budżetowego Gminy M. Ś. - Z. (...)w Ś..

( dowód: odpis z KRSu powoda - k. 50-54 )

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w całości na podstawie dowodów z dokumentów. Zdaniem Sądu, nie ma żadnych podstaw, aby kwestionować wiarygodność i autentyczność złożonych dokumentów, które korzystają z domniemania autentyczności oraz pochodzenia dokumentu od wystawcy oświadczenia, a żadna ze stron nie kwestionowała w myśl art. 253 kpc powyższych dokumentów.

Z uwagi na niekwestionowanie przez pozwanych kwot rozliczeń przedstawionych przez powoda, Sąd uznał pełną moc dowodową wskazanych dokumentów prywatnych i na ich podstawie ustalił, że najemca L. W. pozostawał dłużnikiem powoda w wysokości określonej w pozwie. Stan faktyczny między stronami pozostawał w niniejszej sprawie bezsporny.

Powód dochodził od pozwanych, będących spadkobiercami najemcy, zapłaty czynszu najmu i opłat niezależnych od wynajmującego za okres od czerwca 2012 roku do stycznia 2014 roku.

Podstawę prawną roszczenia stanowi § 10 ust. 1 i 2 umowy najmu z dnia 23 lipca 2007 roku, zgodnie z którym najemca zobowiązany jest do zapłaty wynajmującemu czynszu najmu oraz opłat niezależnych od wynajmującego, o ile najemca nie ma zawartej umowy bezpośrednio z dostawcą tych mediów lub usług. Obowiązek najemcy w tym zakresie wynika z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity - Dz.U. z 2022r., poz. 975).

Pozwani nie zakwestionowali obowiązku spadkodawcy L. W. uiszczania w okresie od czerwca 2012 roku do stycznia 2014 rok powyższych opłat należnych wynajmującemu w wysokości wskazanej w pozwie.

Pomimo tego, powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zasadnicza oś sporu między stronami zasadzała się na przedawnieniu roszczenia objętego pozwem.

Ugruntowany w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku nie stanowi czynności przerywającej bieg terminu przedawnienia zgodnie z art. 123 kc. Nie przerywa biegu przedawnienia wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, gdyż przedmiotem takiego postępowania jest ustalenie sukcesji generalnej prawa spadkodawcy, a nie ochrona konkretnej wierzytelności. Postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny. Wynika to wprost z norm przepisów art. 924 kc, zgodnie z którym spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy oraz art. 925 k,c według którego spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a także stanowiska judykatury (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 roku, Lex nr 1294473).

Za początek biegu terminu przedawnienia należało uznać dla każdej opłaty miesięcznej (czynsz plus opłaty niezależne od wynajmującego) z osobna dzień jej wymagalności przypadający na 10. dzień miesiąca (§ 13 ust. 1 umowy najmu).

Należności wynikające z opłat czynszowo - eksploatacyjnych, jako roszczenie okresowe, przedawniają się w terminie 3 - letnim (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 października 2008 roku, sygn. akt V CSK 133/08, Lex nr 500183). Zgodnie z art. 118 kc, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Na uwadze należy też mieć, że przed dniem 09 lipca 2018 roku koniec terminu przedawnienia nie przypadał na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw). W konsekwencji, mając na względzie treść przywołanych przepisów, roszczenia o zapłatę czynszu i opłat niezależnych od wynajmującego przedawniły się za okres od czerwca 2012 roku do stycznia 2014 roku po upływie trzech lat od dnia ich wymagalności, nie zaś z końcem roku kalendarzowego. Ostatnia należność za styczeń 2014 rok przedawniła się więc z dniem 11 stycznia 2017 roku. Pozew w niniejszej sprawie wniesiony został natomiast dopiero w dniu 19 marca 2021 roku.

Nie sposób było uznać podniesionego zarzutu przedawnienia (uwzględnienie upływu terminu przedawnienia) jako nadużycia prawa podmiotowego w świetle art. 5 kc. Sąd w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 grudnia 2011 roku w sprawie sygn. akt I CSK 238/11 (Lex nr 1129070), że uznanie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa i uwzględnienie przez sąd przedawnionego roszczenia możliwe jest jedynie wyjątkowo, gdy indywidualna ocena okoliczności w rozstrzyganej sprawie wskazuje, iż opóźnienie w dochodzeniu przedawnionego roszczenia jest spowodowane szczególnymi przesłankami uzasadniającymi to opóźnienie i nie jest ono nadmierne, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. W doktrynie i orzecznictwie sądowym podkreśla się, że cel i funkcja instytucji przedawnienia w Kodeksie cywilnym sprowadzają się do usunięcia stanu niepewności, gdy uprawniony przez bardzo długi czas nie wykonuje swoich praw podmiotowych, gdyż dłużnik nie może bezterminowo pozostawać w niepewności co do swojej sytuacji prawnej. Potencjalne zagrożenie skutkami przedawnienia ma na celu mobilizację wierzyciela, by zrealizował przysługujące mu roszczenie, doprowadzając tym samym do zgodności stanu faktycznego z obowiązującym prawem (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 13 listopada 2017 roku, sygn. I ACa 501/17, Lex nr 2678123).

Podkreślić należy, że postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku po L. W. uprawomocniło się z dniem 20 lipca 2019 roku, a nie jak wskazuje powód - 27 września 2019 roku (która to data jest dniem wydania odpisu), a dopiero w dniu 19 marca 2021 roku wniesiony został pozew w niniejszej sprawie, czyli prawie po dwóch latach. Brak jest podstaw do uznania, że istniały w tym okresie obiektywne przeszkody uniemożliwiające złożenie pozwu o zapłatę. Powód nie wyjaśnił ponadto, dlaczego nie skierował sprawy do Sądu jeszcze za życia najemcy, skoro zaległości w opłatach istniały od czerwca 2012 roku. Przez półtora roku nie podejmował działań windykacyjnych wobec najemcy. Nie można zatem przyjąć, aby w okolicznościach niniejszej sprawy uwzględnienie upływu terminu przedawnienia jawiło się jako nadużycie prawa podmiotowego.

Powód podnosił, że najemcę lokalu komunalnego nie uznaje się za konsumenta w rozumieniu art. 22 ¹ kc. Zarzut powoda, co do niemożności potraktowania najemcy jako konsumenta w relacji z powodem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zagadnienie przyznania statusu konsumenta najemcy stanowiło przedmiot rozważań Sądu Najwyższego, między innymi, w uchwale siedmiu sędziów z dnia 29 lutego 2000 roku, sygn. III CZP 26/99, OSN 2000, Nr 9, poz. 152, w której wskazano, że sprawami o ochronę konsumentów są sprawy wynikające z umowy najmu lokalu mieszkalnego, przeznaczonego do zaspokajania osobistych potrzeb mieszkaniowych najemcy i osób bliskich, pod warunkiem, że wynajmującym jest przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie najmu lokali. Sąd Najwyższy w treści podjętej uchwały zaznaczył, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma legalnej definicji pojęcia „konsument”, odnoszącej się do wszystkich stosunków prawnych. Z reguły wymienione pojęcie jest używane w związku z regulacją ochrony słabszych podmiotów określonej sfery obrotu gospodarczego i ogranicza się tylko do tej sfery. Z kolei umowa najmu w doktrynie jest powszechnie uznawana za pokrewną umowom sprzedaży, zamiany, dostawy i kontraktacji. Podkreśla się też, że umowa najmu należy do umów, które służą zaspokajaniu masowych potrzeb ludzkich i obejmuje odpłatne korzystanie z cudzej rzeczy zarówno w celach produkcyjnych, jak i konsumpcyjnych. Dotyczy to w szczególności umowy najmu lokalu mieszkalnego, przeznaczonego do zaspokajania osobistych potrzeb mieszkaniowych najemcy i osób mu bliskich.

Umowa najmu lokalu mieszkalnego zmierzająca do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych najemcy i osób bliskich jest zawsze umową zawartą w celu bezpośrednio nie związanym z działalnością gospodarczą najemcy. Okoliczność ta, pomimo że konieczna, nie jest jednakże wystarczająca do uznania każdego najemcy lokalu mieszkalnego za konsumenta. Kwalifikacja danej osoby, jako konsumenta zależy od statusu drugiej strony stosunku prawnego, którego stroną jest ta osoba.

Konsumentem jest tylko ta strona stosunku prawnego, którego drugą stroną jest podmiot profesjonalnie prowadzący działalność gospodarczą. Zatem konsumentem jest tylko taki najemca, który wynajmuje lokal mieszkalny od przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie najmu lokali. Należy jednakże zastrzec, że nie wszystkie sprawy wynikające z umowy najmu lokalu mieszkalnego przeznaczonego do zaspokajania osobistych potrzeb mieszkaniowych najemcy i osób bliskich, gdy wynajmującym jest przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie najmu lokali, będą sprawami o ochronę konsumentów. Decydującym o zakwalifikowaniu sprawy do tej kategorii jest charakter dochodzonego roszczenia i - ze względu na ten charakter - interes najemcy wyrażający się w zapewnieniu mu i osobom bliskim zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych. Sprawami o ochronę konsumentów są w szczególności sprawy o rozwiązanie stosunku najmu, o eksmisję najemcy czy o czynsz najmu.

Mając powyższe na uwadze Sąd jednoznacznie ocenił, biorąc pod uwagę dochodzone przez powoda roszczenia oraz charakter najmu, że pozwani w okolicznościach przedmiotowej sprawy bez wątpienia mają status konsumenta, albowiem powodowi (...) Spółce z o.o. w zakresie wynajmu lokali należy przypisać prowadzenie działalności, jak przedsiębiorca.

Powołując się na obszerne orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące istoty działalności gospodarczej, działalność tę wyróżniają następujące cechy: fachowość, podporządkowanie regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działanie na własny rachunek, powtarzalność działań oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 roku, sygn. akt III CZP 40/91, OSNCP 1992/2/17; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 06 grudnia 1991 roku, sygn. akt III CZP 117/91, OSNCP 1992/5/65; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1995 roku, sygn. akt III CZP 6/95, OSNC 1995/5/72). Komunalna działalność gospodarcza stanowi przykład działalności nie obliczonej na zysk. Motyw zarobkowy w przypadku tej działalności został zastąpiony motywem racjonalnego gospodarowania, rozumianym bądź, jako efektywność, bądź jako wydajność. Przy takim zaś rozumieniu komunalnej działalności gospodarczej o uznaniu za działalność gospodarczą określonych czynności faktycznych, czy też prawnych, podejmowanych w ramach gospodarki nieruchomościami, decydować będzie aktywny i dynamiczny charakter podejmowanych działań.

Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na gospodarczy charakter dochodzonych przez powoda roszczeń. Wynajmowanie lokali mieszkalnych w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców stanowi działalność prowadzoną w sposób aktywny i zorganizowany.

Umowa najmu mieszkania może mieć charakter konsumencki. Mamy z nią do czynienia także wówczas, gdy wynajmującym jest podmiot publicznoprawny. Umowa najmu, niezależnie od tego, czy dotyczy lokalu, rzeczy ruchomej, może być także umową konsumencką jak każda inna, jeśli spełnione są określone warunki. Potwierdzeniem tego jest choćby wyrok z dnia 30 maja 2013 roku w sprawie A. B., w którym Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że najem to także umowa konsumencka (C-488/11). W razie sporu prowadzonego na linii wynajmujący - najemca należy ustalić, czy mamy do czynienia z umową konsumencką: czy po jednej stronie występuje przedsiębiorca a po drugiej konsument. Istotne w tym zakresie będą normy o fundamentalnym znaczeniu dla ochrony praw konsumentów - Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 05 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Na ich podstawie (...) w sprawach C-488/11 oraz C-110/14, wskazał iż dyrektywa 93/13 określa umowy, do których ma zastosowanie, poprzez odniesienie do statusu kontrahentów, w zależności od tego, czy działają oni w ramach swojej działalności zawodowej. Z punktu widzenia polskiej praktyki rynku wynajmu lokali mieszkalnych szczególne znaczenie mają orzeczenia wydane w sprawach C-59/12, C-147/16. W nich to Trybunał kwalifikował podmioty publicznoprawne jako sprzedawcę - usługodawcę w rozumieniu w rozumieniu dyrektywy 93/13. Przekładając to na realia polskie należy przyjąć, relacja konsumencka zachodzi także wtedy, gdy wynajmującym będzie gmina bądź jakakolwiek jednostka organizacyjna Skarbu Państwa. Aby uznać dany podmiot za przedsiębiorcę (sprzedawcę - usługodawcę w rozumieniu dyr. 93/13) nie jest konieczne, by działał on dla zysku. Kwestię tę (...) przesądził w sprawie C-59/12 odnosząc ją do podmiotów publicznoprawnych.

Reasumując należało stwierdzić, że roszczenie dochodzone niniejszym powództwem jest roszczeniem majątkowym przysługującym przeciwko konsumentowi. W takiej sytuacji Sąd jest zobowiązany z urzędu na podstawie art. 117 § 21 kc wziąć pod uwagę przedawnienie dochodzonego roszczenia.

Okoliczności omówione już w rozważaniach uzasadnienia nie pozwoliły Sądowi na uznanie niniejszej sprawy za „wyjątkowy przypadek” przemawiający za nie uwzględnieniem upływu terminu przedawnienia roszczenia zgodnie z art. 117 ¹ § 1 i 2 kc.

Pozwane M. P. i reprezentowana przez kuratora E. W. (2) uznały powództwo. Zgodnie z art. 213 § 2 kpc sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Okoliczność ta ma znaczenie ze względu na uwzględnienie przez Sąd upływu terminu przedawnienia. Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, pod warunkiem, że podniesie zarzut przedawnienia, a od dnia 09 lipca 2018 roku wszedł w życie przepis, który wymóg ten zdjął z dłużników będących konsumentami. Wskutek uznania powództwa przez pozwanego, przewodniczący składu orzekającego zamyka rozprawę i wydaje wyrok, uwzględniając powództwo w zakresie uznanym przez pozwanego. Jednakże „...mimo że Sąd jest związany uznaniem powództwa, to obowiązany jest jednak dokonać oceny, czy czynność ta nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa”. Wobec tego, że Sąd uwzględnił upływ terminu przedawnienia, to uznanie powództwa jako sprzeczne z prawem nie wiąże Sądu.

Mając na uwadze powyższe rozważania, powództwo należało oddalić z uwagi na przedawnienie roszczenia, o czym Sąd orzekł w punkcie I. sentencji.

W punkcie II. sentencji Sąd orzekł o należnym kuratorowi wynagrodzeniu na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 09 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018r., poz. 536) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800). Wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie (…) nie mniej niż 60 zł. Stawka minimalna adwokacka przy wartości przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosi 3.600 zł, a zatem wynagrodzenie kuratora nie powinno przekroczyć kwoty 1.440 zł (40% z 3.600 zł). Przyznane wynagrodzenie w niniejszej sprawie w wysokości 1.400 zł nie przekracza wskazanej kwoty.

Pozwani P. S. i O. K. nie wnieśli odpowiedzi na pozew, jak też nie stawili się na rozprawie, stąd też zgodnie z art. 340 § 1 kpc wydany w stosunku do nich wyrok jest zaoczny.

SSR Agnieszka Trytek Błaszak

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

Dnia 13.03.2023r.

SSR Agnieszka Trytek Błaszak