Postanowienie SN z 22 października 2010, sygn. III CZ 44/10
Data orzeczenia
22 października 2010
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Grzegorz Misiurek
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 22 października 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)
SSN Józef Frąckowiak
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku J. T.
przy uczestnictwie Gminy Miejskiej K.
o wpis własności,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 października 2010
r.,
zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 lipca 2010 r.,
sygn. akt II Ca (…),
1) uchyla zaskarżone postanowienie w zakresie oddalającym w pozostałej
części wniosek uczestniczki Gminy Miejskiej K. o zasądzenie kosztów i
zasądza od wnioskodawcy J. T. na rzecz uczestniczki kwotę 60
(sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym;
2) zasądza od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kwotę 150 (sto
pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego przed
Sądem Najwyższym.
2
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w K., uzupełniając postanowienie z
dnia 17 czerwca 2010 r., zasądził na rzecz uczestniczki Gminy Miejskiej K. kwotę 60 zł
tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego i oddalił dalej idący jej wniosek.
Na uzasadnienie podał, że odpowiedź na apelację wnioskodawcy J. T. złożona
została w terminie wskazanym w art. 372 k.p.c., aczkolwiek po wydaniu postanowienia z
dnia 17 czerwca 2010 r. oddalającego apelację, co uzasadniało uzupełnienie tego
postanowienia. Koszty postępowania apelacyjnego ponosi wnioskodawca na podstawie
art. 520 § 3 k.p.c. W odniesieniu do kosztów postępowania zażaleniowego brak było
podstaw do odstąpienia od zasady ponoszenia przez każdego z uczestników
postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Rozstrzygnięcie w tym
względzie miało formalny charakter i zapadło niezależnie od stanowiska uczestników, a
zatem nieuzasadnione było obciążenie wnioskodawcy kosztami postępowania
zażaleniowego poniesionymi przez uczestniczkę.
W zażaleniu Gmina Miejska K. domagała się uchylenia postanowienia Sądu
Okręgowego w K. w części oddalającej jej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania
zażaleniowego i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, przy
uwzględnieniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Podniosła
zarzut zastosowania niewłaściwej podstawy orzekania o kosztach postępowania
nieprocesowego o jakiej traktuje art. 520 § 1 k.p.c, ponieważ w istocie interesy
uczestników tego postępowania były sprzeczne, a odrzucenie zażalenia, które na
gruncie art. 520 § 3 k.p.c. należy interpretować jako wniosek, wskazywało, że właściwe
być powinno obciążenie kosztami wnioskodawcy. Nie ma znaczenia w odniesieniu do
odpowiedzialności związanej z ponoszeniem kosztów postępowania to, czy
rozstrzygnięcie o zażaleniu wnioskodawcy oparte było na formalnych, czy też
merytorycznych przesłankach.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut naruszenia art. 520 § 1 i art. 520 § 3 w związku z art. 391 § 2 i art. 397 § 2
k.p.c. oraz 13 § 2 k.p.c. uznać należało za uzasadniony. Trafnie stwierdził Sąd
Okręgowy, że w postępowaniu nieprocesowym podstawową zasadą orzekania o
kosztach procesu jest przewidziana art. 520 § 1 k.p.c. zasada ponoszenia przez
każdego z uczestników wyłożonych przez niego kosztów, której odpowiednikiem w
3
postępowaniu procesowym jest zasada wzajemnego zniesienia kosztów (art. 100 i art.
104 k.p.c.). Kolejne dwa paragrafy art. 520 k.p.c. wskazują, że w sytuacjach w nich
przewidzianych istnieje możliwość zastosowania wyjątków od zasady ogólnej, przez
stosunkowe rozdzielenie kosztów pomiędzy uczestnikami, w razie różnego stopnia
zainteresowania wynikiem postępowania albo włożenie obowiązku ponoszenia
wszystkich kosztów na „przegrywającego” uczestnika, jeśli interesy uczestników są
sprzeczne, jak też obciążenie go kosztami, których poniesienie zostało przez niego
zawinione. Przedmiotem rozstrzygnięcia są poniesione przez uczestników postępowania
koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 i 3 w
związku z art. 13 § 2 k.p.c.).
Nie było podstaw do kwestionowania stanowiska skarżącej, że interesy
uczestników postępowania w rozpoznawanej sprawie były sprzeczne, a nadto tak
wniosek o dokonanie wpisu, zażalenie jak i apelacja wnioskodawcy zostały oddalone.
Zgodnie z zasadami unifikacji i koncentracji kosztów postępowania, których wyrazem
jest art. 108 § 1 k.p.c., w orzeczeniu końcowym sąd orzeka o wszystkich kosztach przy
zastosowaniu adekwatnej do wyniku postępowania zasady. Konsekwencją tego jest
objęcie tą zasadą wszystkich elementów kosztów. Zastosowanie do niektórych
poniesionych przez uczestników składników kosztów innej zasady, niż przyjęta w
odniesieniu do wyniku postępowania, mogłoby mieć miejsce jedynie w odniesieniu do
tych kosztów, które nie mają charakteru kosztów celowych albo których powstanie było
wywołane niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem jednego z
uczestników, czy też częściowego obciążenia uczestnika kosztami, podyktowanego
względami słuszności. Powołane przepisy nie przewidują natomiast możliwości
uzależniania uwzględnienia wniosku o zwrot kosztów od oceny przedmiotu zażalenia
jako „formalnego”, które podlega ocenie sądu „niezależnie od stanowisk uczestników".
Rację ma skarżąca, że w odniesieniu do żądania zawieszenia postępowania w sprawie
do czasu zakończenia postępowania administracyjnego stanowiska uczestników były
sprzeczne. Podejmując obronę swojego stanowiska uczestniczka postępowania miała
prawo złożyć odpowiedź na zażalenie na postanowienie odmawiające zawieszenia
postępowania i przedstawić własne argumenty, a związane z tym koszty ocenić należało
jako koszty celowe. Nie było zatem podstaw do zastosowania w stosunku do tych
kosztów innej zasady, niż objęta art. 520 § 3 k.p.c.
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić na
podstawie art. 39816
w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c. i zasądzić w oparciu o art. 520 § 3
4
w związku z art. 391 § 1 i art. 397 § 2 k.p.c. od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki
koszty związane z postępowaniem zażaleniowym przed Sądem Okręgowym.
Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym
oparte zostało na podstawie art. 520 § 3 w związku z art. 39821
i art. 3941
§ 3 k.p.c.