Postanowienie z 28 marca 2023, sygn. I Ns 418/19
Sygnatura akt I Ns 418/19
POSTANOWIENIE
Dnia 28 marca 2023 r.
Sąd Rejonowy w Zakopanem I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: sędzia Jerzy Wróbel
Protokolant: Beata Jarosz
po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. w Zakopanem na rozprawie
sprawy z wniosku M. G. (1), K. W., S. B.
przy udziale W. B., N. B., M. M. (1)
o ustanowienie drogi koniecznej
postanawia
I. ustanowić służebność drogi koniecznej przejazdu, przechodu, przegonu oraz poprowadzenia mediów na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającej się z działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z., pasem oznaczonymi punktami 601-602-603-604-605-606-607-608- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...) (...) po nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) składającej się działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z. zgodnie z wariantem nr 3 sporządzonym przez biegłego M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 roku ;
II. ustanowić służebność drogi koniecznej przejazdu, przechodu, przegonu oraz poprowadzenia mediów na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, dla której Sad Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającej się między innymi z działek ewidencyjnych (...) pasem oznaczonymi punktami 601-602-603-604-605-606-607-608- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...) (...)po nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) składającej się działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z. oraz pasem oznaczonymi punktami(...) (...)- (...)- (...)- (...) (...) po nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) składającej się z działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z. zgodnie z wariantem nr 3 sporządzonym przez biegłego M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 roku;
III. zasądzić od M. G. (1) na rzecz W. B. i N. B. kwotę 16 858 zł (szesnaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności;
IV. zasądzić od S. B. i K. W. na rzecz W. B. i N. B. kwotę 16 858 zł (szesnaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności;
V. nakazać pobrać od K. W., S. B. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zakopanem kwotę 8 187,45 zł (osiem tysięcy sto osiemdziesiąt siedem złotych czterdzieści pięć groszy) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa;
VI. nakazać pobrać od M. G. (1) na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zakopanem 8 187,45 zł (osiem tysięcy sto osiemdziesiąt siedem złotych czterdzieści pięć groszy) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa;
VII. stwierdzić, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
sędzia Jerzy Wróbel
Sygn. akt I Ns 418/19
Uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem
z dnia 28 marca 2023 r.
Wnioskodawczynie M. G. (1), K. W. i S. B. w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu wniosły o ustanowienie za wynagrodzeniem drogi koniecznej:
⚫na rzecz każdoczesnych właścicieli działki ewid. nr (...). KW nr (...) tut. Sądu, zgodnie z wariantem III opinii biegłego geodety mgr inż. M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r., biegnącym po południowej części działek ewid. nr (...) i (...), oznaczonym kolorem niebieskim,
⚫na rzecz każdoczesnych właścicieli działek ewid. nr (...) i (...) obj. KW nr (...) tut. Sądu, zgodnie z wariantem III opinii biegłego geodety mgr inż. M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r., biegnącym po południowej części działek ewid. nr (...) i (...), oznaczonym kolorem niebieskim, a dalej zgodnie z wariantem II opinii biegłego geodety mgr inż. M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r., po południowej części działki ewid. nr (...) (należącej do wnioskodawczyni M. G. (1)), oznaczonej kolorem pomarańczowym.
Uczestnicy W. B. i N. B., będący właścicielami działek ewid. nr (...) i (...) zaproponowali ustanowienie służebności zgodnie z wariantem II opinii biegłego geodety mgr inż. M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r., który biegnie po działkach ewid. nr (...) i (...), a dalej południową częścią działki ewid. nr (...).
Uczestniczka M. M. (1), jako właścicielka działek ewid. nr (...) i (...) ostatecznie poparła przebieg szlaku drożnego zaproponowany przez wnioskodawczynie, a który omijał przeprowadzenie służebności po należącej do niej nieruchomości.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawczyni M. G. (1) jest właścicielką nieruchomości położonej w Z., stanowiącej działkę ewid. nr (...) objętej KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Zakopanem.
Dowód: wydruk z KW nr (...) tut. Sądu (k. 144e-144h)
Wnioskodawczynie K. W. i S. B. są współwłaścicielkami po 1/2 części nieruchomości położonej w Z., stanowiącej działki ewid. nr (...) i (...), objętej KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Zakopanem.
Dowód: wydruk z KW nr (...) tut. Sądu (k. 144i-144m)
W toku postępowania zaproponowano następujące warianty przebiegu szlaku służebnego.
Według wariantu I, szlak służebny biegnie po działce ewid nr (...), pasem terenu oznaczonym na mapie kolorem czerwonym i symbolami (...) o powierzchni (...) ( ), dalej po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym na mapie kolorem czerwonym i symbolami (...) o powierzchni (...) Obie działki objęte są KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Zakopanem i stanowią własność W. B. i N. B. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. W dalszej części szlak służebny prowadziłby po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym na mapie kolorem czerwonym i symbolami (...) (...)- (...) (...) o powierzchni (...).
Projektowany pas służebności o szerokości 3 m przebiega wzdłuż północnej granicy działek ewid. nr (...), (...), (...), na całej długości, istniejącym ziemnym szlakiem drożnym, użytkowanym w okresie letnim. Projektowany pas służebności biegnący po działce ewid. nr (...) usytuowany jest pomiędzy budynkiem mieszkalnym usytuowanym na działce ewid. nr (...), a budynkiem gospodarczym usytuowanym na działce ewid. nr (...), w bezpośrednim sąsiedztwie. Projektowany pas służebności po działkach ewid. nr. (...) i (...) usytuowany jest w obrębie istniejącego trwałego ogrodzenia. Na działce ewid. nr ewid. (...) w pasie objętym służebnością usytuowana jest brama wjazdowa, przy wschodniej granicy działki. Na działce ewid. nr (...) w pasie objętym służebnością usytuowana jest brama, przy zachodniej granicy działki.
Wartość wynagrodzenia za ustanowienie służebności według tego wariantu wynosi 41 582 złotych.
Dowód: wydruk z KW nr (...) tut. Sądu (k. 28-32);
protokół z oględzin z dnia 21 lipca 2020 r. (k. 75-76);
wydruki fotografii (k. 96-102), projekt służebności gruntowej sporządzony przez biegłego geodetę mgr inż. M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r. (k. 129);
opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości mgr inż. M. M. (3) z dnia 28 listopada 2022 r. (k. 148-179)
Według wariantu II szlak służebny biegnie po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym na mapie kolorem pomarańczowym i symbolami (...)o powierzchni (...)i dalej po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym kolorem pomarańczowym i symbolami (...) o powierzchni (...)oraz po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym kolorem pomarańczowym i symbolami (...)o powierzchni (...) Wszystkie trzy działki objęte są KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Zakopanem i stanowią własność uczestniczki M. M. (1). W dalszej części szlak służebny prowadziłby po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym na mapie kolorem pomarańczowym i symbolami (...) (...)- (...)- (...)- (...) (...) o powierzchni (...) .
Projektowany pas służebności o szerokości (...) przebiega przez działki ewid nr (...) na całej długości, istniejącym ziemnym szlakiem drożnym. Dalej przez północny fragment działki ewid. nr (...) i wzdłuż południowej granicy, na całej długości działki ewid. nr (...), wzdłuż ogrodzenia. Na działce ewid. nr (...) w pasie objętym służebnością usytuowana jest brama wjazdowa, przy wschodniej granicy działki.
Wartość wynagrodzenia za ustanowienie służebności według tego wariantu wynosi 46 551 złotych.
Dowód: wydruk z KW nr (...) (k. 41);
protokół z oględzin z dnia 21 lipca 2020 r. (k. 75-76);
wydruki fotografii (k. 96-102);
projekt służebności gruntowej sporządzony przez biegłego geodetę mgr inż. M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r. (k. 129);
opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości mgr inż. M. M. (3) z dnia 28 listopada 2022 r. (k. 148-179).
Wariant III przewiduje przebieg szlaku drożnego po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym kolorem niebieskim i symbolami (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...) (...) (...)- (...) o powierzchni (...) ( ), a dalej po działce ewid. nr (...), pasem terenu oznaczonym kolorem niebieskim i symbolami (...)- (...) (...) o powierzchni (...) .
Projektowany pas służebności o szerokości (...) przebiega wzdłuż południowej granicy działek ewid. nr (...), (...), na całej długości, w obrębie istniejącego trwałego ogrodzenia. Na działce ewid. nr (...) w pasie objętym służebnością usytuowana jest brama wjazdowa, przy wschodniej granicy działki. Część pasa utwardzona jest tłuczniem i pełni funkcję drogi wjazdowej do garażu. Część usytuowana na działce ewid. nr (...) jest niezagospodarowana.
Wartość wynagrodzenia za ustanowienie służebności według tego wariantu wynosi 33 715 złotych.
Dowód: protokół z oględzin z dnia 21 lipca 2020 r. (k. 75-76);
wydruki fotografii (k. 96-102);
projekt służebności gruntowej sporządzony przez biegłego geodetę mgr inż. M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r. (k. 129);
opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości mgr inż. M. M. (3) z dnia 28 listopada 2022 r. (k. 148-179).
Działki ewid. nr (...), (...) i (...) powstały z p. bud. l. kat. (...) i p. gr. l. kat. (...), (...) i (...) opisanych w (...). kat. Z., który to (...) utraciła moc prawną.
Właścicielami byli L. ze S. S. w 6/24 częściach, S. S. (2) w 3/24 częściach, F. S. w 3/24 częściach, J. S. w 3/24 częściach, W. S. w 3/24 częściach, B. S. w 3/24 częściach oraz M. ze S. B. w 3/24 częściach.
Dowód: informacja biegłego geodetę mgr inż. M. M. (2) dotycząca badania hipoteki - z dnia 14 września 2020 r. (k. 94).
Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o zebrane w sprawie i wskazane wyżej dowody z dokumentów, jak również oględziny przedmiotu wniosku dokonane w obecności biegłego geodety mgr inż. M. M. (2), opinię biegłego geodety mgr inż. M. M. (2) na okoliczność przebiegu proponowanych przez strony szlaków drożnych oraz opinię biegłego zakresu wyceny nieruchomości mgr inż. M. M. (3) na okoliczność ustalenia wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności.
Sporządzone w sprawie opinie Sąd ocenił jako logiczne i rzetelne. Żadnej z powyższych opinii strony postępowania nie kwestionowały.
Pozostałym dowodom z dokumentów Sąd dał wiarę, gdyż brak było podstaw do kwestionowania ich prawdziwości.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 145 k.c. jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między zainteresowanymi nie dojdzie do porozumienia, Sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno nadto uwzględniać interes społeczno - gospodarczy.
W niniejszej sprawie nieruchomości wnioskodawczyń nie posiadają prawnie zagwarantowanego dostępu do drogi publicznej, dlatego też ich wniosek co do zasady należało uwzględnić.
Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu, przeprowadzenie drogi koniecznej powinno nastąpić w miarę możliwości przez grunty, które były przedmiotem podziału. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 11 marca 1970 r. sygn. III CRN 36/70, (LEX nr 1093) wyraził stanowisko, że w takim wypadku drogę przeprowadza się przez wspomniane tam grunty choćby przeprowadzenie drogi przez inne działki powodowało dla tego gruntu mniejszy uszczerbek niż dla gruntu, który był przedmiotem czynności prawnej. Poprowadzenie drogi przez takie grunty nie może jednak naruszać interesu społeczno - gospodarczego (art. 145 § 3 k.c.).
Opisanym wyżej kryteriom odpowiadał jedynie wariant nr III. Uwzględnia on bowiem fakt, iż niegdyś zarówno działka ewid. nr (...) należąca do wnioskodawczyni M. G. (2), jak i działki ewid. nr (...) i (...) należące do uczestników W. B. i N. B. stanowiły jedną całość.
Wariant nr II, pomimo iż wymaga najmniejszego wkładu w przygotowanie szlaku do wykonywania służebności, ponieważ prowadziłby po działkach ewid. nr (...) i (...), w miejscu gdzie teren jest ogrodzony z dwóch stron, to przebiegałby jednak po działkach, które nie były przedmiotem podziału, a także przewiduje najwyższe wynagrodzenie za ustanowienie służebności.
W ocenie Sądu ze względów bezpieczeństwa należało całkowicie zdyskredytować wariant I. W budynku usytuowanym na działce ewid. nr (...), w kierunku północnym, na wysokości 2,4 m znajduje się wystająca płyta. Opisana służebność przebiega częściowo pod wystającym elementem budynku.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd w punkcie I sentencji orzeczenia ustanowił służebność drogi koniecznej przejazdu, przechodu, przegonu oraz poprowadzenia mediów na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającej się z działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z., pasem oznaczonymi punktami (...) (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...) (...) po nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) składającej się działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z. zgodnie z wariantem nr III sporządzonym przez biegłego M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r.
Natomiast w punkcie II sentencji orzeczenia Sąd ustanowił służebność drogi koniecznej przejazdu, przechodu, przegonu oraz poprowadzenia mediów na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, dla której Sad Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...), składającej się między innymi z działek ewidencyjnych (...) pasem oznaczonymi punktami (...) (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...)- (...) (...) po nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) składającej się działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z. oraz pasem oznaczonymi punktami (...) (...)- (...)- (...)- (...) (...) po nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zakopanem prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) składającej się z działki ewidencyjnej (...), obręb (...) Z. zgodnie z wariantem nr III sporządzonym przez biegłego M. M. (2) z dnia 5 maja 2022 r.
W oparciu o opinię biegłego mgr inż. M. M. (3) Sąd zasądził od wnioskodawczyni M. G. (1) na rzecz W. B. i N. B. kwotę 16 858 złotych oraz od wnioskodawczyń S. B. i K. W. na rzecz W. B. i N. B. kwotę 16 858 złotych tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności [punkty III i IV sentencji orzeczenia].
W toku postępowania Skarb Państwa poniósł tymczasowo wydatki na wynagrodzenie biegłych, w łącznej wysokości 16 372,90 złotych. W tym miejscu należy podnieść, że ustanowienie przedmiotowej drogi koniecznej leżało wyłącznie w interesie wnioskodawczyń. Obciążenie uczestników W. B. i N. B. kosztami postępowania w sytuacji, gdy stanowiąca ich własność nieruchomość zostaje obciążona ograniczonym prawem rzeczowym, jest co najmniej niewłaściwe i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dlatego też w ostatecznym rozrachunku to wnioskodawczynię M. G. (1) oraz wnioskodawczynie S. B. i K. W. kosztami tymi obciążono po połowie (art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 520 § 1 k.p.c.) [punkty V i VI sentencji orzeczenia].
O pozostałych kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. [punkt VII sentencji orzeczenia].