Wyrok z 21 września 2023, sygn. IV P 189/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 1 sierpnia 2023 r.

Sąd Rejonowy w Świdnicy , IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w osobie SSR Magdaleny Piątkowskiej

po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs ² USTAWY z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu (...)

sprawy z powództwa S. M.

przeciwko (...) sp. z o.o. we W.

o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

I powództwo oddala,

II zasądza od powoda S. M. na rzecz strony pozwanej (...) sp. z o.o. we W. kwotę 450 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

UZASADNIENIE

Powód S. M. wniósł pozew przeciwko stronie pozwanej (...) Sp. z o.o. we W. o zapłatę kwoty 15.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 28 listopada 2019 roku do dnia zapłaty - tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pismem z dnia 4 maja 2022 roku powód rozszerzył żądanie pozwu o kwotę 1827 zł. Uzasadniając żądanie pozwu powód podniósł, że w dniu 28 listopada 2019 roku otrzymał od strony pozwanej pismo z dnia 27 listopada 2019 roku o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, w tym wskazanych w art. 100§2 pkt 2-4 i 6 kp, a które zostały przedstawione bliżej w punktach 1-4 opisanego wyżej pisma, tj. polegających na:

• zaborze mienia pracodawcy w postaci znacznej ilości paliwa (oleju napędowego) w okresie (...) poprzez celowe i zaplanowane przejmowanie części paliwa pobieranego dla zapewnienia pracy obsługiwanej w ramach umowy o pracę maszyny - (...) (...) (...) (...),

• usiłowaniu zaboru mienia pracodawcy w postaci paliwa(...), uniemożliwionego przez pracodawcę w dniu (...)roku, a wynikającego z posiadania (składowania) w obsługiwanej (...)

• nieuprawnionym zainstalowaniu lub ewentualnie świadomym tolerowaniu istnienia w obsługiwanej lokomotywie, nieautoryzowanej instalacji umożliwiającej kierowanie części tankowanego paliwa do zewnętrznego, prowizorycznego zbiornika np. kanistra, co powodowało bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia nieokreślonej liczy osób znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie lokomotywy w czasie jej pracy lub tankowania, a także bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa samej lokomotywy stanowiącej należące do pracodawcy mienie znacznej wartości,

- uszkodzeniu mienia pracodawcy w postaci obsługiwanej lokomotywy poprzez samowolne zainstalowanie w niej nieautoryzowanej instalacji umożliwiającej kierowanie części tankowanego paliwa do zewnętrznego, prowizorycznego zbiornika np. kanistra.

Powód kategorycznie zaprzeczył, by dopuścił się wskazanych w piśmie naruszeń.

W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania według norm przepisanych, a w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie strona pozwana podniosła, że kwestionowane rozwiązanie umowy o pracę zostało poprzedzone odpowiednim postępowaniem wyjaśniającym. Powód brał w nim udział i miał możliwość składania wyjaśnień, zastrzeżeń i wniosków. W tym zakresie udzielił wyjaśnień niespójnych, wybiórczych i w części sprzecznych ze stwierdzonym przez stronę pozwaną stanem faktycznym. Przytoczone w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę okoliczności wskazują każdy z argumentów na rzecz zakończenia zatrudnienia powoda.

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2022r. tutejszy sąd uwzględnił powództwo w całości. Wyrokiem z dnia 6 października 2022r. Sąd Okręgowy uchylił przedmiotowy wyrok w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania wobec stwierdzenia uchybień procesowych.

Po doręczeniu pełnomocnikowi strony pozwanej pisma zawierającego rozszerzenie powództwa strona pozwana złożyła kopię orzeczeń sądowych na okoliczność, iż prawomocnym wyrokiem karnym(...) obwinionego powoda uznano winnym usiłowania kradzieży oleju napędowego z lokomotywy (...) zł. na szkodę strony pozwanej. Wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy (...)

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Strona pozwana (...) Sp. z o.o. we W. prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której zajmuje się m.in. robotami związanymi z budową dróg szynowych i kolei podziemnej, budową mostów i tuneli, transportem kolejowym towarów.

Dowód:

- odpis z KRS (...) - k. 29-30.

Powód S. M. był zatrudniony u strony pozwanej (...) Sp. z o.o. we W.. Pierwsza umowa o pracę została zawarta na czas określony, tj. od dnia (...). Powód został zatrudniony na stanowisku monter, w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem (...)zł. Strony zawierały kolejne umowy na czas określony i ostatecznie od dnia(...)roku - powód został zatrudniony na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku mechanika, z wynagrodzeniem (...) zł. Ostateczne wynagrodzenie miesięczne powoda wynosiło(...)zł.

Dowody:

• akta osobowe powoda - w załączeniu,

• zaświadczenie z dnia 6 kwietnia 2022 roku - k. 359.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2014 roku strona pozwana zmieniła postanowienia zawartej z powodem umowy o pracę w części dotyczącej stanowiska i wynagrodzenia w ten sposób, że z dniem 1 sierpnia 2014 roku wyznaczyła go na stanowisko „specjalista maszynista pojazdów trakcyjnych".

Dowód:

• porozumienie zmieniające z dnia 28 sierpnia 2014 roku - k. 62.

Na zajmowanym stanowisku powód obsługiwał lokomotywę spalinową (...) (...). Bezpośrednim zwierzchnikiem powoda w sprawach sprzętu był J. L..

Dowody:

• przesłuchanie powoda - e-protokół (...), k. 306, e-protokół (...),

• zeznania świadka J. L. - k. 165-166.

Tankowanie operatorów maszyn następowało poprzez pobór paliwa z dystrybutorów na terenie zakładu lub bezpośrednio z cystern dostawców, jeżeli lokomotywa pracowała daleko od bazy. Gospodarka paliwa u strony pozwanej prowadzona była na podstawie instrukcji dokumentacji pracy i zużycia materiałów oraz instrukcji magazynowej. Paliwo wydawano przez magazyniera na podstawie dokumentu (...), które pobierający pracownik potwierdzał własnoręcznym podpisem. Zużycie dzienne pracownik winien był zapisywać w raporcie dziennym pracy sprzętu, a następnie wystawiał dokument rozchodu wewnętrznego i przekazywał go magazynierowi.

Kontrola rozchodu paliwa była prowadzona również za pomocą systemu C., który opierał się na pomiarze ciśnienia wywieranego przez słup oleju napędowego na czujnik umieszczony tuż nad dnem zbiornika. Mierzone ciśnienie, w postaci sygnału elektrycznego, podporządkowywane było aktualnej objętości paliwa w zbiorniku. Zamontowane w zbiornikach lokomotywy elektroniczne sondy spełniały funkcję elektronicznego odczytu stanu paliwa w zbiorniku. Dane te były zbierane w nieulotnej pamięci urządzenia rejestrującego i transmitowane na serwer firmy.

W praktyce dochodziło do różnic w zakresie ewidencji paliwa zatankowanego a odczytem paliwa zarejestrowanym przez system C..

W dniu(...) roku S. K. (1), pracownik C., zwrócił się do strony pozwanej z wiadomością e-mail, wskazującą na niestabilność paliwa w dużym zbiorniku lokomotywy obsługiwanej przez powoda i wskazał na prawdopodobną przyczynę takiej sytuacji, sugerując wykonanie serwisu technicznego na pojeździe (...) (...).

Dowody:

• przesłuchanie powoda - e-protokół (...), k. 306, e-protokół (...),

• zeznania świadków:

• J. L. - k. 165-166,

• H. N. - k. 170-177, 224-227,

• W. S. - k. 179-182, 232-233,

• K. M. - k. 184-186, 236-237

• S. K. (2) - k. 190-193, 242-244,

• J. F. - k. 304-306,

• M. G. - k. 323-326,

• akta postępowania przed Sądem Rejonowym (...)- w załączeniu.

Powód tankował głównie ze zbiornika paliwa w bazie w G., gdzie zainstalowano monitoring, jedną z kamer kierując na dystrybutor. Obsługiwana przez niego lokomotywa nie posiadała wskaźnika odczytu poziomu paliwa.

Maszyna obsługiwana przez powoda, tj. lokomotywa spalinowa (...) (...), była w regularnych przeglądach.

Dowód:

• przesłuchanie powoda - e-protokół (...), k. 306, e-protokół (...).

W dniu 5 listopada 2019 roku powód rozpoczął pracę na bazie w G., następnie zatankował lokomotywę.

W tym dniu strona pozwana podjęła kontrolę lokomotywy obsługiwanej przez powoda. Po nakazaniu powodowi otworzenia pomieszczenia systemu ogrzewania lokomotywy ( W.), kontrolujący ujawnili dwa pełne pojemniki po (...), wypełnione olejem napędowym oraz(...) pustych pojemników, które nie stanowiły wyposażenia lokomotywy. Do jednego z ujawnionych pojemników wprowadzony był przewód gumowy podłączony do rozgałęźnika paliwowego w urządzeniu W. i z tego przewodu leciał olej napędowy do podstawionego pojemnika podczas pracy lokomotywy obsługiwanej przez powoda.

W sprawie karnej ustalono, iż w oparciu o znajdującą się w lokomotywie instalację ( którą powód sporządził bądź użytkował) powód paliwo przeznaczone do ogrzewania lokomotywy, w trakcie pracy lokomotywy, zlewał w podstawione pojemniki.

Prawomocnym wyrokiem karnym z dnia (...) obwinionego powoda uznano winnym usiłowania kradzieży oleju napędowego z lokomotywy w ilości (...)zł. na szkodę strony pozwanej. Wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w(...)

Dowody:

• przesłuchanie powoda - e-protokół (...), k. 306, e-protokół (...),

• zeznania świadków:

• J. L. - k. 165-166,

• H. N. - k. 170-177, 224-227,

• W. S. - k. 179-182, 232-233,

• K. M. - k. 184-186, 236-237

• S. K. (2) - k. 190-193, 242-244,

• J. F. - k. 304-306,

• M. G. - k. 323-326,

• akta postępowania przed Sądem Rejonowym (...) - w załączeniu.

• wyrok Sądu Rejonowego (...) w sprawie (...) z uzasadnieniem , wyrok Sadu Okręgowego w sprawie (...)

Pismem z dnia 27 listopada 2019 roku strona pozwana, z dniem doręczenia, w oparciu o przepis art. 52§1 pkt 1 kp, rozwiązała z powodem umowę o pracę zawartą na czas określony, bez zachowania okresu wypowiedzenia, z powodu stwierdzenia ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, w tym wskazanych w art. 100§2 pkt 2-4 i 6 kp. Ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych miało polegać na:

• zaborze mienia pracodawcy w postaci znacznej ilości paliwa (oleju napędowego) w okresie(...)poprzez celowe i zaplanowane przejmowanie części paliwa pobieranego dla zapewnienia pracy obsługiwanej w ramach umowy o pracę maszyny - lokomotywy spalinowej (...) (...),(1)

• usiłowaniu zaboru mienia pracodawcy w postaci paliwa (oleju napędowego) w ilości ponad (...), uniemożliwionego przez pracodawcę w dniu (...)roku, a wynikającego z posiadania (składowania) w obsługiwanej lokomotywie 2 sztuk kanistrów napełnionych paliwem w łącznej ilości ponadto (...)

• nieuprawnionym zainstalowaniu lub ewentualnie świadomym tolerowaniu istnienia w obsługiwanej lokomotywie, nieautoryzowanej instalacji umożliwiającej kierowanie części tankowanego paliwa do zewnętrznego, prowizorycznego zbiornika np. kanistra, co powodowało bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia nieokreślonej liczy osób znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie lokomotywy w czasie jej pracy lub tankowania, a także bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa samej lokomotywy stanowiącej należące do pracodawcy mienie znacznej wartości,(3)

• uszkodzeniu mienia pracodawcy w postaci obsługiwanej lokomotywy poprzez samowolne zainstalowanie w niej nieautoryzowanej instalacji umożliwiającej kierowanie części tankowanego paliwa do zewnętrznego, prowizorycznego zbiornika np. kanistra.(4)

Dowód:

• akta osobowe - w załączeniu.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zważył, co następuje:

Powództwo podlegało oddaleniu.

W niniejszej sprawie bezspornym były okoliczności, że strony łączyła umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony, którą powód świadczył w okresie od dnia(...) roku, jak również fakt, że przedmiotowa umowa została rozwiązana przez stronę pozwaną bez wypowiedzenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wziął pod uwagę, iż przed datą pierwotnego wyrokowania w niniejszej sprawie ( 10.06.2022r. ) tutejszy sąd wyrokował w sprawie karnej dnia 3.06.2022r. ustalając stan faktyczny, którego okoliczności potwierdziły przyczyny wskazane w oświadczeniu o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę co najmniej w zakresie przyczyny wymienionej jako druga i trzecia. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd II instancji, a zatem przyjąć należy, iż ustalenia stanu faktycznego, na podstawie których wyrokowano w sprawie karnej, były prawidłowe. Ustalenia te wykazały, iż powód zastany został na usiłowaniu kradzieży paliwa, że wcześniej stosował tę samą praktykę używając nielegalnego obejścia na instalacji. O ile sąd w sprawie cywilnej nie jest związany wyrokiem karnym dotyczącym wykroczenia, o tyle ma obowiązek respektować je na tyle, aby nie wydawać na podstawie tych samych stanów faktycznych różnych orzeczeń w sprawach cywilnych i karnych, w szczególności gdy ani w postępowaniu karnym ani cywilnym powód nie obalił skutecznie okoliczności ustalonych w toku postępowania karnego.

Podstawę prawną roszczenia powoda stanowił przepis art. 56§1 kp, zgodnie z którym pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. Rozstrzygając o zasadności dochodzonego roszczenia należało ustalić, czy pracodawca dokonując rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w oparciu o przepis art. 52§ 1 pkt 1 kp, uczynił to w sposób prawidłowy, a zatem, czy spełniało ono wymogi formalne (np. formy pisemnej, podania przyczyny wypowiedzenia), a podana przyczyna wypowiedzenia była rzeczywista i prawdziwa.

W myśl z art. 52§1 pkt 1 kp pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Cytowany przepis nie zawiera katalogu określającego, choćby przykładowo, na czym polega ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przez pracownika. Z jego treści oraz z wieloletniego doświadczenia orzeczniczego wynika jednak, że nie każde naruszenie przez pracownika obowiązków może stanowić podstawę rozwiązania z nim umowy w tym trybie - musi to być naruszenie podstawowego obowiązku, zaś powaga tego naruszenia rozumiana musi być jako znaczny stopień winy pracownika. Rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 kp, jako nadzwyczajny sposób rozwiązania stosunku pracy, powinno być stosowane przez pracodawcę wyjątkowo i z ostrożnością. Musi być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które w zakresie winy pracownika polegają na jego złej woli lub rażącym niedbalstwie (wyrok SN z dnia 2 czerwca 1997 roku, I PKN 193/97, OSNAPiUS 1998/9/269).

Z powyższego wynika, że nie każde naruszenie przez pracownika obowiązków może stanowić podstawę rozwiązania umowy w tym trybie art. 52§1 ust. 1 kp. Musi to być naruszenie podstawowych obowiązków, spowodowane przez pracownika świadomie, w sposób przez niego zawiniony oraz stwarzać zagrożenie dla interesów pracodawcy. Dlatego też przy ocenie ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych należy brać pod uwagę zarówno stopień natężenia złej woli pracownika, jak i rozmiar szkody, jaką może pociągać za sobą naruszanie obowiązków pracowniczych. Natomiast ocena, czy dane naruszenie obowiązku jest ciężkie, zależy od okoliczności indywidualnego przypadku.

Z kolei zgodnie z art. 30§4 kp w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę. Przyczyna powinna być konkretna i rzeczywista.

W niniejszej sprawie należało ocenić zatem oświadczenie złożone powodowi w trybie art. 52§1 pkt 1 kp było prawidłowe formalnie, a przy tym wskazywało przyczyny konkretne, rzeczywiste, prawdziwe i czy zachowania powoda można było zakwalifikować jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że złożone powodowi wypowiedzenie było prawidłowe pod względem formalnym: złożone zostało na piśmie, ze wskazaniem przyczyn wypowiedzenia, zawierało pouczenie o przysługującym prawie odwołania do sądu pracy.

Jeśli zaś chodzi o przyczyny wskazane w oświadczeniu, to- jak wyżej wskazano -przyczynę drugą i trzecią ( te oznaczone w opisie stanu faktycznego jako (2) i (3) ) uznać należało za rzeczywiste. Zgodnie zaś z orzecznictwem Sądu Najwyższego, którego stanowisko należy podzielić, a które wyrażone zostało choćby w sprawie INSNc 199/21- wyrok z dnia 15.12 2021r. - „kradzież mienia pracodawcy czy jej usiłowanie jest zawsze ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych, niezależnie od tego, czy ze względu na jego wartość stanowi przestępstwo czy wykroczenie.” Taki sam charakter należy nadać przyczynie nr 3 nierozerwalnie związanej z usiłowaniem kradzieży paliwa w dniu (...)

Co do przesłanek 1 i 4 sąd nie uznał ich za dostatecznie udowodnionych przez pracodawcę ani w postępowaniu karnym ani cywilnym.

Mimo tego potwierdzenie dwóch zarzutów ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych z czterech wymienionych w oświadczeniu daje podstawy do oddalenia powództwa. Zgodnie bowiem z linią orzeczniczą wystarczy, by jeden z zarzutów okazał się prawdziwy i uzasadniał rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia aby oświadczenie zgodne było z prawem( vide choćby wyrok Sądu Najwyższego wydany w sprawie IIPSKP 60/21 z dnia 12.10.2021r.)

Mając powyższe na względzie sąd oddalił powództwo.

Orzeczenie o kosztach znajduje podstawę w treści art. 98§1 kpc w zw. z §9 ust. 1 pkt 1 i §10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (punkt II sentencji wyroku).