Wyrok z 29 września 2023, sygn. IV P 307/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 18 sierpnia 2023 r.

Sąd Rejonowy w Świdnicy , IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : sędzia Magdalena Piątkowska

po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs ² USTAWY z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu (...)

sprawy z powództwa T. B.

przeciwko A. B. (1) prowadzącemu działalność gospodarczą: AB A. B. (1) w W.

o ustalenie, ekwiwalent za urlop, odszkodowanie za okres wypowiedzenia

uchyla w całości wyrok zaoczny z dnia 17 grudnia 2021r. i powództwo oddala,

zasądza od powoda T. B. na rzecz pozwanego A. B. (1) kwotę 3.600 zł. tytułem kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

ustala i przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w (...)na rzecz radcy prawnego P. S. kwotę (...) ( w tym VAT 552 zł. ) tytułem pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

UZASADNIENIE

Powód T. B. wniósł pozew przeciwko A. B. (1) prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą AB A. B. (1) w Ś. domagając się ustalenia istnienia stosunku pracy łączącego strony na podstawie ustnej umowy na czas nieokreślony z dnia 22.02.2020r., zasądzenia 4.000 zł. tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy , 2.000 zł. tytułem wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W replice do odpowiedzi na pozew (k. 67) nastąpiła zmiana powództwa na kwotę 8.000 brutto zł. tytułem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i odszkodowania za okres wypowiedzenia- zgodnie z zaświadczeniem o zarobkach.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż w dniu 22.02.2020r. doszło do zawarcia pomiędzy stronami umowy o pracę na czas nieokreślony, przedstawienia rozkładu czasu pracy i zakresu obowiązków. Przedmiotem umowy miało być wykonywanie przez powoda czynności związanych z prowadzeniem stacjonarnego sklepu zoologicznego (...) i internetowego pod adresem www.egady.pl. , zaś wynagrodzenie ustalono na stawkę minimalną. Powód nie przeszedł szkolenia bhp. Powód zaznaczył, iż już wcześniej tj. od dnia 6.12.2019r. pomagał w prowadzeniu sklepu około 2 godzin dziennie. Pozwany przekazał wtedy powodowi, że zatrudni go na pełny etat. Powód podniósł i wskazywał na okoliczności, które jego zdaniem odpowiadały definicji stosunku pracy zawartej w art. 22 kp. Wskazał, iż obsługiwał klientów, informował o ofercie firmy. Zdaniem powoda w dniu 5.07.2021r. doszło do rozwiązania z nim umowy o pracę, co pracodawca uzasadnił likwidacją sklepu stacjonarnego. W okresie wypowiedzenia powód nie otrzymał wynagrodzenia, mimo gotowości do pracy. Ponadto w okresie zatrudnienia nie korzystał z urlopu wypoczynkowego. Pozwany unikał kontaktu z powodem. Powód powziął informacje, iż pozwany nie zlikwidował sklepu, a na miejsce powoda zatrudnił inną osobę.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwany zaprzeczył, aby strony w spornym okresie łączył stosunek pracy. Strony znały się, pozwany uważał powoda za „ speca od zwierząt ” . Pozwany wskazał, iż powód był jego pracownikiem w okresie 1.12.2018r. do 15.05.2019r. , po czym zrezygnował z pracy u pozwanego, zarejestrował się jako bezrobotny i podjął staż w warsztacie samochodowym. Po zakończeniu stażu powód nie podjął pracy w warsztacie, zaczął przychodzić do pozwanego w poszukiwaniu pieniędzy. Pozwany nie szukał pracownika, ale znając sytuację powoda zlecał mu prace dorywcze. W zamian powód otrzymywał drobne kwoty, zwierzęta albo pokarm dla swoich zwierząt. Pozwany zabierał też powoda jako miłośnika zwierząt na targi. Od około września 2020r. powód dysponował kluczami od sklepu- mieszkał blisko i mógł np. odczytywać liczniki. Pozwany poprosił powoda o zwrot kluczy i nie przychodzenie do lokalu , gdy zauważył brak zbyt dużej ilości drogich zwierząt.

W dniu 17 grudnia 2021r. sąd wydał wyrok zaoczny wobec braku wiedzy, iż w dniu 16 grudnia 2021r. do sądu wpłynęła odpowiedź na pozew.

Strona pozwana wniosła sprzeciw od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i oddalenia powództwa w całości; na wniosek pozwanego zawieszono rygor natychmiastowej wykonalności nadany wyrokowi zaocznemu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód T. B. był pracownikiem w sklepie pozwanego w okresie od 1.12.2018r. do 15.05.2019r.; umowa została rozwiązana za porozumieniem stron na prośbę powoda. Następnie powód po około 9 miesiącach ponownie zaczął odwiedzać pozwanego, przebywać u niego w sklepie, pomagać, jednakże w spornym okresie stron nie łączyła żadna stała umowa. Współpracowały ze sobą przy sprzedaży zwierząt posiadanych w większej skali przez pozwanego, w mniejszej przez powoda. Oprócz tego powód na zasadzie dobrowolności pomagał pozwanemu w sklepie, w tym sprzedając towar i doradzając klientom, przyjmując dostawy. Pomoc w sklepie nie była stała, a jeśli miała miejsce była 2,3,4 godzinna albo w przypadku dostaw- powód odbierał je o określonej godzinie. Został zaopatrzony w klucze od sklepu, gdyż blisko mieszkał- dokonywał odczytu liczników, mógł szybko interweniować w razie awarii prądu, odbierać dostawy itp. Powód znał sklep, zasady pracy, asortyment albowiem wcześniej był w nim zatrudniony. Pozwany korzystał też z wiedzy powoda w zakresie zwierząt, ich sprzedaży, pozwalał powodowi w tym zakresie na samodzielność. Czasem powód pomagał przy dostawach, montażach u klientów. W zamian za powyższe powód otrzymywał drobne kwoty, pokarm dla swoich zwierząt ( powód miał własną hodowlę rybek, gadów i owadów ) bądź jakieś zwierzę. Wiadomości dotyczące rozliczenia pojawiały się po zrealizowaniu zadania, sprzedaży zwierząt, wykonania u klientów projektów. Używane w licznych wiadomościach tekstowych stron zwroty ”praca”, „ wynagrodzenie” miały znaczenie kolokwialne. Strony zaprzestały współpracy, gdy pozwany nabrał przekonania, iż powód odpowiedzialny jest za znikanie zwierząt znacznej wartości należących do pozwanego.

Dowód: wiadomość watsup k.69-73

wiadomości na pendrive k.9

wiadomości k. 127-157

zeznania świadka A. B. (2) k. 102, e-protokół (...)

zeznania świadka D. B. k. 101, e-protokół (...)

zeznania świadków K. U., N. K. k. 101v. e-protokół k. 107

zeznania stron( częściowo) k. 103-106, e-protokół (...)

Ustaleń stanu faktycznego sąd dokonał przede wszystkim w oparciu o szeroki materiał wiadomości tekstowych nie tylko tych wydrukowanych, ale także tych, które stosując metodę „ stopklatki ” , udało się odczytać na załączonym przez powoda pendrivie. Wiadomości te dają pełne rozeznanie co do wzajemnych relacji stron, stopnia zażyłości, zasad ich współpracy, braku podporządkowania i dobrowolności w wykonywaniu prac na rzecz pozwanego przez powoda. Analiza ta świadczyła bardziej o wspólnym prowadzeniu sprzedaży przy wykorzystaniu formalnej firmy pozwanego i doświadczenia powoda, jego znajomości zasad hodowli różnych gatunków i rynku zoologicznego. Znamienne jest, że w żadnych wiadomościach nie pojawiają się treści typowe dla stosunku pracy jak ewentualne usprawiedliwianie nieobecności, kwestie urlopu, dni wolnych, spóźnień, świadczeń z ubezpieczeń społecznych związanych z zatrudnieniem, wynagrodzenia w kontekście wskazującym na stosunek pracy itp., zaś świadkowie ( 1 + para) zeznali jedynie odnośnie tego samego bardzo krótkiego okresu, w jakim mieli kontakt z powodem w sklepie pozwanego. Trudno też jest przyjąć stosunek podporządkowania, gdy „pracownik” jest pytany czy chce przyjść do pracy i sam decyduje, o której ją zakończy ( np. „po 15 spadam”, „Chcesz przychodzić do pracy w przyszłym tygodniu?” ) .

Z całą pewnością wiadomości te ani inne dowody przeprowadzone w sprawie, nie potwierdzają daty rozpoczęcia przez powoda stałej pracy w ramach stosunku pracy, ustaleń warunków rzekomej umowy o pracę co do daty jej rozpoczęcia, wysokości wynagrodzenia z takiej umowy czy służbowego podporządkowania. Co do zeznań świadków sąd podzielił stanowisko strony pozwanej zawarte w piśmie k. 109 akt. Zeznania świadków były niespójne, trudno było bez wątpliwości ustalić, jakiego dotyczą okresu. Wnioski o przeprowadzenie dowodu z dalszych świadków z pisma z dnia 15.02.23 sąd oddalił po pierwsze – jako spóźnione, po drugie pozwany nie zaprzeczał, iż powód bywał w sklepie i w nim pomagał nawet obsługując klientów, doradzając im, swobodnie poruszając się po sklepie. Przeczył jedynie, iż odbywało się to w ramach umowy o pracę. Dla tej okoliczności zeznania świadków okazały się nieprzydatne.

Analizując materiał dowodowy sąd doszedł do przekonania, iż powód zbudował pozew w oparciu o pojedyncze, wyrwane z kontekstu wiadomości z watsupa, że strony prowadziły współpracę, łączyła je zażyłość, która z powodu znanego tylko stronom, ustała. Zeznaniom stron sąd dał wiarę w niewielkim zakresie, a to takim, jaki potwierdzała prowadzona przez strony szeroka korespondencja wiadomości tekstowych. Strony w zeznaniach nie były spontaniczne, zeznania były niespójne wewnętrznie – odnosiło się wrażenie, że strony pomijają w zeznaniach szereg istotnych faktów, co odbierało ich zeznaniom charakter logicznej, spójnej całości.

Przy tak ustalonym stanie faktycznym sąd zważył:

Powództwo podlegało oddaleniu.

Zgodnie z art. 22 § kp przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zgodnie z art. 86§ 2 wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej; częściowe spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy.

Z powyższego przepisu i licznych orzeczeń wydanych na jego kanwie wynika, iż praca w ramach stosunku pracy wykonywana jest w sposób ciągły, w warunkach podporządkowania , przy stałej dyspozycyjności pracownika i wynagradzana jest zasadniczo w pieniądzu w wysokości z góry umówionej, wypłacanej w stałych odstępach czasu co najmniej raz w miesiącu.

W niniejszym postępowaniu powód nie wykazał, aby strony łączył stosunek pracy posiadający wskazane wyżej cechy. Jak wynika z materiału dowodowego powód nie był pracownikiem pozwanego, a raczej współpracował z nim w sprzedaży zwierząt, służył mu radą i pomocą oraz okazjonalnie pomagał w sklepie pozwanego, bądź przy innych czynnościach ( odebranie dostaw, odczyt liczników itp. ) , które godził się wykonywać z racji bliskości miejsca zamieszkania od sklepu. Strony dokonywały rozliczeń albo w pieniądzu albo w pokarmie czy zwierzętach. Następowało to po finalizacji projektów, zadań które powód otrzymał do wykonania; nie były to stałe kwoty wypłacane regularnie. Powód nie miał też obowiązku świadczenia pracy, sam decydował o której opuści sklep, nie był osobą podległą wykonującą polecenia służbowe pod kierownictwem pozwanego. Powództwo zatem oddalono w całości albowiem wobec oddalenia żądania ustalenia stosunku pracy należało oddalić roszczenia pochodne temu żądaniu mające źródło właśnie w stosunku pracy.

Wobec faktu, iż w sprawie wydano wyrok zaoczny , sąd na podstawie art. 347 kpc uchylił wydany w sprawie wyrok zaoczny i powództwo oddalił.

W punkcie II wyroku na podstawie art. 98 kpc w zw.z § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądzono od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł. tytułem kosztów zastępstwa prawnego wraz z odsetkami .

Dla pełnomocnika powoda ustalono i przyznano ze Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w(...) kwotę (...) ( w tym VAT ) tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji pełnomocnika z urzędu opierając się w tym zakresie na rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.