Wyrok z 18 października 2023, sygn. I C 99/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 października 2023 roku

Sąd Rejonowy w Mrągowie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Krzysztof Połomski
Protokolant:	sekretarz sądowy Milena Ziętak

po rozpoznaniu w dniu 13 września 2023 roku w Mrągowie

na rozprawie

sprawy z powództwa Skarbu Państwa – Starosty (...)

przeciwko B. J.

o zapłatę

zasądza od pozwanej B. J. na rzecz powoda Skarbu Państwa – Starosty (...) kwotę 8.906,88 zł (osiem tysięcy dziewięćset sześć złotych i osiemdziesiąt osiem groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty,

zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu,

nakazuje ściągnięcie od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Mrągowie kwoty 500 zł (pięćset złotych) tytułem opłaty sądowej od pozwu, od której obowiązku uiszczenia powód był zwolniony
z mocy ustawy.

ZARZĄDZENIE

odnotować,

za 7 dni lub z wnioskiem o uzasadnienie,

po uprawomocnieniu się wyroku akta spraw I C 271/21 i I C 349/21 przedłożyć sędziom referentom celem rozważenia podjęcia postępowania.

M., dnia 18 października 2023r.

Sygn. akt I C 99/23

UZASADNIENIE

Powód Skarb Państwa – Starosta (...) domagał się zasądzenia od pozwanej B. J. na jego rzecz kwoty 8.906,88 złotych z odsetkami ustawowymi
za opóźnienie liczonymi od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty. Nadto wniósł
o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że pozwana jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w gminie M., dla których Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział
Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste (...)
oraz (...) i zalega z zapłatą opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste powyższych gruntów, o której mowa w art. 71 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku
o gospodarce nieruchomościami za 2022 rok.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 29 grudnia 2022 roku Referendarz Sądowy Sądu Rejonowego w Mrągowie uwzględnił żądanie pozwu w całości.

Pozwana w terminie złożyła sprzeciw i wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 18 marca 2022 roku uregulowała opłatę roczną,
o której mowa w pozwie. Przyznała przy tym, że w tytule przelewu omyłkowo wskazała,
że dokonana wpłata dotyczy opłaty za 2021 rok, jednak przedmiotową omyłkę wyjaśniła
w piśmie z dnia 12 maja 2021 roku i wniosła o zaliczenie dokonanej w dniu 18 marca
2022 roku wpłaty na poczet opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu za 2022 rok. Poza tym pozwana – powołując się na treść postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia
6 września 2021 roku w sprawie o sygn. akt VIII GR 19/21, na mocy którego wobec B. J. otwarte zostało postępowanie sanacyjne i wyznaczony został zarządca K. G. – podniosła, że z formalnoprawnego punktu widzenia nie posiada ona legitymacji biernej w sprawie.

Sąd ustalił, co następuje:

B. J. jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości stanowiących działki gruntu o numerach ewidencyjnych (...), dla których Sąd Rejonowy
w M. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...), nieruchomości stanowiących działki gruntu o numerach ewidencyjnych (...), dla których Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...) oraz nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym (...), dla której Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą (...). Właścicielem przedmiotowych nieruchomości jest Skarb Państwa.

(bezsporne, a nadto dowód: wydruk KW (...) – k. 8-13v, wydruk
KW (...) – k. 14-19v, wydruk KW (...) – k. 20-25)

Należność obciążająca B. J. z tytułu użytkowania wieczystego w/w nieruchomości za 2021 rok wynosi 8.906,88 złotych.

(bezsporne, a nadto dowód: pisma i zawiadomienia – k. 6-7)

W dniu 8 marca 2022 roku B. J. dokonała przelewu środków pieniężnych opiewających na kwotę 8.906,88 złotych na rzecz Starostwa Powiatowego
w M.. W tytule przelewu wskazano „FN. (...).47.2021 wieczyste użytkowanie”.

(dowód: wydruk przelewu – k. 33)

Pismem z dnia 5 maja 2022 roku Starosta (...) wezwał B. J. do zapłaty zaległości z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu
za 2022 rok w kwocie 8 990,83 złotych (należność główna w kwocie 8.906,88 złotych powiększona o odsetki ustawowe za opóźnienie) w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Przedmiotową korespondencję B. J. odebrała w dniu 9 maja 2022 roku.

(dowód: pismo z dnia 5 maja 2022r. – k. 5, potwierdzenie odbioru – k. 5v)

Ustosunkowując się do wezwania do zapłaty B. J. wskazała,
że w dniu 18 marca 2022 roku uregulowała opłatę roczną za użytkowanie wieczyste
za 2022 rok. Wyjaśniła przy tym, że w przedmiotowym przelewie omyłkowo wskazała,
że zapłata dotyczy opłaty rocznej za 2021 roku i wniosła o zaliczenie tej wpłaty na poczet opłaty za 2022 rok.

(dowód: pismo z dnia 12 maja 2022 roku – k. 34-36v)

W dniu 25 maja 2023 roku B. J. dokonała przelewu środków pieniężnych opiewających na kwotę 8.906,88 złotych na rzecz Starostwa Powiatowego
w M.. W tytule przelewu wskazano „FN. (...).65.2023 wieczyste użytkowanie gruntu za 2023 rok”.

(dowód: wydruk przelewu – k. 49)

Postanowieniem z dnia 6 września 2021 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku
w sprawie o sygn. akt VIII GR 19/21 otworzył postanowienie sanacyjne dłużniczki B. J. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) (pkt I) oraz odebrał jej zarząd własny i wyznaczył zarządcę w osobie K. G. (pkt II). Jednocześnie zezwolił dłużniczce na wykonywanie zarządu nad całością przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zwykłego zarządu (pkt III postanowienia).

(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 6 września 2021 roku sygn. akt VIII GR 19/21 – k. 31-31v, dokumentacja – k. 32-32v)

Przed Sądem Rejonowym w Mrągowie toczy się postępowanie o zapłatę z powództwa Skarbu Państwa przeciwko B. J. dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu za 2020 rok.

(dowód: akta sprawy I C 271/21)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo było zasadne i jako takie zasługiwało na uwzględnienie.

W okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym pozostawało, iż pozwana jako użytkownik wieczysty nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste (...)
i (...) zobowiązana była do corocznego uiszczania – stosownie do treści art. 71
ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami za 2022 rok ( tekst jednolity: Dz. U. z 2023r. poz. 344) opłaty za użytkowanie wieczyste w/w gruntów.

Powód domagał się zapłaty przez pozwaną opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu za 2021 rok w kwocie 8.906,88 złotych. Pozwana wskazywała zaś, że w dniu 18 marca 2022 roku uregulowała przedmiotowe zobowiązanie. Zaznaczyła przy tym jednak,
że dokonując w/w przelewu omyłkowo podała, że dokonana wpłata dotyczy opłaty
za użytkowanie wieczyste za 2021 rok, przy czym przedmiotową omyłkę wyjaśniła w piśmie z dnia 12 maja 2021 roku, wnosząc o zaliczenie dokonanej przez nią w dniu 18 marca
2022 roku wpłaty na poczet opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu za 2022 rok. W ocenie pozwanej złożone przez nią po dokonaniu przelewu z dnia 18 marca 2022 roku wyjaśnienie
i oświadczenie w przedmiocie zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet opłaty za 2022 rok powinno zostać uwzględnione przez powoda. W konsekwencji zaś należałoby uznać,
że dochodzone pozwem roszczenie zostało spłacone.

Zgodnie z treścią art. 451 § 1 kc dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. W sytuacji zaś, gdy dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie
na poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu (art. 451 § 2 kc). Natomiast w braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych - na poczet najdawniej wymagalnego (art. 451 § 3 kc).

Przepis art. 451 § 1 zdanie 1 kc wskazuje zatem na moment, w którym dłużnik powinien wskazać kategorię długu, który chce zaspokoić. Jest to chwila spełniania świadczenia. Nie wydaje się zasadne rozciąganie w czasie decyzji dłużnika w tym zakresie
aż do chwili sporządzenia pokwitowania przede wszystkim z uwagi na to, że dłużnik może takowego w ogóle nie oczekiwać. Reguły tej nie zmienia nawet bierność wierzyciela
w kwestii zarachowania długu. Dłużnik lub ten, kto za niego płaci ma w zasadzie jedynie uzewnętrznić swoją wolę przy spełnianiu świadczenia ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego
we W. sygn. akt I AGa 177/22, publ. LEX nr 3456212). Z kolei zapłata dokonana
ze wskazaniem przez dłużnika, jaki dług płaci, wiąże wierzyciela ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2017 roku sygn. akt V CSK 475/16, publ. LEX nr 2390746).

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, iż pozwana dokonując w dniu 18 marca 2022 roku przelewu opiewającego na kwotę 8.906,88 złotych wskazała kategorię długu, który chce zaspokoić. W treści przelewu z dnia 18 marca 2022 roku znajdującego się
na k. 33 akt sprawy jednoznacznie uzewnętrzniła bowiem swoją wolę wskazując, iż przelew środków dotyczy opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu za 2021 rok. Uwzględniając zatem powyższe ustalenia oraz zapatrywania prawne Sąd uznał, że powód prawidłowo – będąc związany dyspozycją przelewu z dnia 18 marca 2022 roku – zaliczył dokonaną wpłatę
na poczet zaległości z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste za 2021 rok. Wtedy też doszło do wygaśnięcia zobowiązania z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu za 2021 rok.

W dalszej kolejności wskazać należy, że Sąd podzielił wątpliwości powoda
co do twierdzeń pozwanej na okoliczność dokonania omyłki w tytule przelewu, a więc
i błędnego wskazania kategorii długu, który chciała zaspokoić. Wątpliwości budzi przede wszystkim fakt, iż w chwili dokonania przelewu z dnia 18 marca 2022 roku zobowiązanie pozwanej z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste za 2022 rok nie było jeszcze wymagalne. Termin płatności przedmiotowego zobowiązania upływał bowiem dopiero dnia 31 marca
2022 roku. W ocenie Sądu powyższe okoliczności, jak i fakt, że adnotacja o popełnionej omyłce została dokonana na wezwaniu do zapłaty opłaty za 2020 rok, która opatrzona była adnotacją „koszty” dowodzą, iż w rzeczywistości dokonany w dniu 18 marca 2022 roku przelew dotyczył opłaty za 2021 rok, z którą to płatnością pozwana pozostawała w zwłoce
i w związku z tym była zobowiązana do zapłaty także dodatkowych kosztów z tego tytułu.

Odnosząc się zaś do podniesionej przez pozwaną kwestii wszczęcia wobec jej osoby postępowania sanacyjnego i związanej z tą okolicznością braku legitymacji biernej po stronie pozwanej wskazać należy, że przepis art. 310 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne ( tekst jednolity: Dz. U. z 2022r. poz. 2309) stanowi, iż otwarcie postępowania sanacyjnego nie wyłącza możliwości wszczęcia przez wierzyciela postępowań sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi w celu dochodzenia wierzytelności podlegających umieszczeniu w spisie wierzytelności. Koszty postępowania obciążają wszczynającego postępowanie, jeżeli nie było przeszkód
do umieszczenia wierzytelności w całości w spisie wierzytelności. Art. 311 przywoływanej ustawy konkretyzuje zaś, że postępowania sądowe dotyczące masy sanacyjnej mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę albo przeciwko niemu. Postępowania
te zarządca prowadzi w imieniu własnym na rzecz dłużnika.

Z powyższych regulacji prawnych wynika, iż postępowanie prowadzone w celu dochodzenia wierzytelności podlegającej umieszczeniu w spisie wierzytelności z założenia dotyczy masy sanacyjnej, a więc może być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez zarządcę lub przeciwko niemu. Przepisy ustawy z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne nie odnoszą się jednak do wierzytelności, które powstały po otwarciu postępowania sanacyjnego. Ustawodawca nie ograniczył zatem dopuszczalności wszczęcia postępowań sądowych przeciwko dłużnikowi, których przedmiotem jest wierzytelność nie podlegająca umieszczeniu w spisie wierzytelności. Taka sytuacja ma in concreto miejsce w niniejszym przypadku. Dochodzone niniejszym pozwem roszczenie powstało i stało się wymagalne
po dniu otwarcia postępowania sanacyjnego wobec pozwanej B. J..
Z tego też względu stwierdzić należało, że powód posiadał prawo wszczęcia postepowania sądowego o zapłatę opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu za 2022 rok przeciwko pozwanej, na której ciążył obowiązek bieżącego regulowania wszelkich zobowiązań powstałych po dniu otwarcia postępowania sanacyjnego, tj. od dnia 6 września 2021 roku. Zauważyć przy tym należy, że okoliczność ta została zasygnalizowana pozwanej przez zarządcę w punktach V-VI zawiadomienia o otwarciu postępowania sanacyjnego z dnia
7 września 2021 roku, które znajduje się na k. 32-32v akt sprawy.

Pozwana nietrafnie powoływała się na art. 252 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego
i wyrażony w nim zakaz spełniania przez dłużnika lub zarządcę świadczeń wynikających
z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem, który dotyczy wyłącznie przyspieszonego postępowania układowego. Mając na względzie fakt, iż wobec pozwanej otwarto postępowanie sanacyjne, a nie przyspieszone postępowanie układowe, stwierdzić należy, że w/w przepis nie znajdował w niniejszej sprawie zastosowania. Podkreślić bowiem należy, że zakaz regulowania zobowiązań objętych z mocy prawa układem dotyczy jedynie tych zobowiązań, które powstały przed dniem otwarcia postępowania (w niniejszej sprawie zobowiązań powstałych jedynie do dnia 5 września 2021 roku).

Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 71 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami – orzeczono jak w punkcie I wyroku.

O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc, aprobując datę wymagalności roszczenia wskazaną w pozwie.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie II wyroku – stosownie do jego wyniku –
na podstawie art. 98 § 1, § 1 ¹ i § 4 kpc w zw. z § 2 pkt 4 i § 15 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.), zasądzając od pozwanej
na rzecz powoda kwotę 1.800 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W punkcie III wyroku – na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( tekst jednolity: Dz. U. z 2023r. poz. 1144)
na pozwaną nałożono obowiązek uiszczenia kwoty 500 złotych tytułem nieuiszczonych dotychczas kosztów sądowych. Kwota ta stanowi nieuiszczoną opłatę sądową od pozwu, której nie miała obowiązku uiścić strona powodowa.

/-/ sędzia Krzysztof Połomski