Zarządzenie z 2 listopada 2023, sygn. I C 136/21

Sygn. akt I C 136/21

Uzasadnienie wyroku z dnia 12 października 2023 r.

Pozwem z dnia 15 lutego 2021 r. małoletnia powódka W. M. wniosła o zasądzenie od strony pozwanej Gminy J. kwoty 45.382,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od strony pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Na uzasadnienie swojego stanowiska powódka wskazała, iż w dniu 6 stycznia 2019 r. w trakcie spaceru wzdłuż ulicy (...) w J. poślizgnęła się i upadła, w wyniku czego doznała rozległego urazu kończyny dolnej. Droga, którą się poruszała była całkowicie nieodśnieżona i oblodzona. Ponadto powódka wskazała, iż w dniu wypadku nie występowały nagłe i intensywne opady śniegu, a śnieg i lód zalegały na drodze i chodniku od dłuższego czasu. W wyniku wypadku z dnia 6 stycznia 2019 r. doznała obrażeń w postaci podokostnowego spiralnego złamania obu kości lewego podudzia z przemieszczeniem wtórnym. Konsekwencją tego było leczenie szpitalne, a następnie konieczność dalszego leczenia oraz poddanie się rehabilitacji. Ponadto powódka wskazała, iż aktualnie odczuwa znaczne osłabienie ruchowe lewej kończyny, co w konsekwencji prowadzi do występowania dalszych urazów. Wypadek wpłynął także niekorzystnie na stan emocjonalny i psychiczny powódki, albowiem zmuszona jest ograniczyć całkowicie nie tylko aktywność ruchowa, ale także wszelki kontakty z dotychczasowym środowiskiem szkolnym oraz rówieśnikami. Powódka wskazała, iż pismem z dnia 30 września 2019 r. strona pozwana poinformowała ją, iż Miasto J. powierzyło obowiązek utrzymania zimowego firmie (...) z siedzibą w J. i to (...) odpowiada za wszelkie szkody wynikłe podczas wykonywania powierzonych jej przez Miasto obowiązków. Z powyższym stanowiskiem nie zgadza się powódka, albowiem w jej ocenie nie ma znaczenia w jaki sposób Gmina J. kształtuje i rozwiązuje kwestie obowiązków jakie nakłada na nią ustawodawca w zakresie realizacji zadań własnych gminy. Strona powodowa wskazała, iż na żądaną niniejszym pozwem kwotę 45.382,00 zł składa się: odszkodowanie w kwocie 382,00 zł - tytułem kosztów leczenia poniesionych do dnia wniesienia pozwu oraz 45.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznany ból, cierpienie, uraz psychiczny oraz dyskomfort fizyczny i psychiczny związany z wypadkiem i jego następstwami trwającymi do dnia dzisiejszego.

W odpowiedzi na pozew pozwana Gmina J. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów postępowania wg. norm prawem przepisanych.

Strona pozwana wskazała, iż w treści pozwu wskazano, iż podstawą prawną żądania pozwu jest art. 417 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa oraz na art. 5 ust. 1 pkt. 4 ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lody i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Strona pozwana wskazała, iż wykonywanie czynności związanych z odśnieżaniem nie pozostaje w sferze imperium, lecz w sferze dominium. Ponadto, w stanie faktycznym objętym niniejszym postępowaniem, poszukiwanie ochrony prawnej na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, pozostaje chybione, albowiem wzdłuż ul. (...) nie przebiega chodnik, a droga publiczna nie jest położona bezpośrednio przy granicy nieruchomości, lecz jest oddzielona pasem zieleni, co skutkuje tym, że właściciel nieruchomości sąsiedniej nie ma obowiązku podejmowania działań opisanych w tym przepisie. Ewentualna odpowiedzialność Miasta za szkodę poniesioną przez powódkę może wynikać co najwyżej z art. 415-416 k.c.( sfera dominium). Przy czym zgodnie z art. 429 k.c., kto powierza wykonywanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonywanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności. Strona pozwana wskazała, iż wszelkie roszczenia powódka winna zgłaszać podmiotowi trzeciemu odpowiedzialnemu za zimowe utrzymanie. W ocenie strony pozwanej żądana kwota zadośćuczynienia pozostaje w sprzeczności z treścią art. 445 k.c.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

W. M. w dniu 6 stycznia 2019 r. w trakcie spaceru z psem wzdłuż ulicy (...) w J. poślizgnęła się i upadła, w wyniku czego doznała rozległego urazu lewej kończyny dolnej. Powódka po upadku nie potrafiła wstać, w związku z czym świadkowie okryli ją kocami. Bezpośredni świadek zdarzenia wezwał pogotowie ratunkowe do powódki. Ratownicy mieli trudności z dojściem z noszami do poszkodowanej, z uwagi na duże oblodzenie drogi na której poślizgnęła się powódka. W. M. została przewieziona do (...) Szpitala (...) w R. na Szpitalny Oddział Ratunkowy. U powódki rozpoznano podokostnowe spiralne złamanie obu kości lewego podudzia w odcinku dalszym bez przemieszczenia. Została wypisana w tym samym dniu z zaleceniem stałej kontroli stanu unieruchomionej kończyny- czucia, ukrwienia, ruchomości palców. Zakazem chodzenia oraz odpoczynkiem z nogą uniesioną wyżej. Ponadto powódka otrzymała zalecenie chodzenia po mieszkaniu za potrzebą tylko o dwóch kulach łokciowych, bez stawania na lewej nodze. Następnie powódka została ponownie przyjęta do (...) Szpitala(...) w R. na Oddział (...) w dniu 21 stycznia 2019 r. z powodu podejrzenia wtórnego przemieszczenia złamania w obrębie lewego podudzia. W wykonanym TK podudzia stwierdzono przemieszczenie w kości piszczelowej nie wymagające leczenia operacyjnego. Powódka została wypisana do domu w dniu 22 stycznia 2019 r. z zaleceniami odciążenia, wyższego ułożenia kończyny oraz dalszego leczenia ambulatoryjnego. Złamana kończyna powódki początkowo była zaopatrzona w gips, następnie do lipca noga była unieruchomiona w szynie gipsowej. W czasie kiedy powódka miała nogę w gipsie, poruszała się po mieszkaniu wyłącznie na wózku inwalidzkim, tylko w sytuacji kiedy miała konieczność poruszania się. Powódka w tym czasie miała nakaz leżenia i wymagała opieki, którą nad powódką sprawowała matka wraz ze swoim ówczesnym partnerem. W tym czasie powódka była m.in. kąpana i ubierana przez matkę. W trakcie kiedy na nodze była założona szyna powódka poruszała się o kulach. Po ściągnięciu szyny nastąpiła długotrwała rehabilitacja, która zakończyła się w dniu 29 sierpnia 2019 r.

W. M. w związku ze zdarzeniem z dnia 6 stycznia 2019 r. poniosła koszty zakupu m.in. leków przeciwbólowych oraz środków opatrunkowych w łącznej kwocie 336,92 zł.

dowód: karta informacyjna leczenia szpitalnego z dn. 6.01.2019 r. k. 12; karta medycznych czynności ratunkowych k. 13, karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 22.01.2019 r. k. 14, skierowanie do poradni specjalistycznej k. 15, wyniki badania radiologicznego k. 17-18, dokumentacja medyczna powódki k. 19-62, zdjęcia 63-64, zeznania świadka T. Ś. k. 196, zeznania K. M. k. 196v-197, faktura VAT /(...) nr (...)/ (...)/P k. 65;paragony fiskalne k. 66-67; faktura VAT/ J- GAL nr (...)/ (...)/ P k. 68, faktura VAT / (...) nr (...)/ (...)/P k. 69

W dniu wypadku nie padał śnieg, był jedynie mróz. Ulica (...) w J. była nieodśnieżona i niezabezpieczona po opadach śniegu. Stan taki utrzymywał się zarówno przed wypadkiem powódki, jak również po nim. Na drodze znajdowało się zamarznięte błoto pośniegowe i zamarznięty śnieg oraz droga była oblodzona. Po wypadku powódki mieszkańcy ulicy (...) informowali pracowników Urzędu Miasta w J. o zaistniałej sytuacji, pracownicy strony pozwanej przyjęli zgłoszenie i zobowiązali się zgłosić to do firmy, która zajmowała się odśnieżaniem.

dowód: zeznania świadka T. Ś. k. 196, zdjęcia k. 63-64

Przed wypadkiem powódka była osobą bardzo aktywną i żywotną. Po wypadku stała się osobą przygnębioną, albowiem nie mogła się poruszać w takim zakresie jak przed wypadkiem. Zmuszona była również zrezygnować ze swojej aktywności społecznej m.in. w szkole i na cmentarzu. Powódka zamknęła się w sobie. W 2022 r. wskazała swojej mamie K. M., iż potrzebuje pomocy psychologa. Psycholog po dwóch wizytach wskazał, iż W. M. potrzebuje pomocy psychiatry, albowiem cierpi na depresję. Powódka boi się wychodzić z domu w okresie zimowym. Obawia się, że coś jej się stanie. Powódka po wypadku bardzo cierpiała nie tylko psychicznie, ale również fizycznie. Noga ją bardzo bolała w związku z czym zmuszona była przyjmować leki przeciwbólowe. Po ściągnięciu szyny w trakcie rehabilitacji powódka nadal odczuwała ból. Z uwagi na dolegliwości bólowe rehabilitacja była bardzo ograniczona. Powódka nadal odczuwa ból nogi, w szczególności na zmianę pogody.

W. M. zajęcia szkolne II semestru roku szkolnego 2018/2019 odbywała w ramach indywidualnego nauczenia w związku ze złamaniem kończyny lewej dolnej. Powódka była odwiedzana przez koleżanki, jednakże odczuwała w tym czasie brak kontaktu z rówieśnikami. Przez dwa miesiące od powrotu do szkoły, powódka miała zwolnienie z zajęć wychowania fizycznego. Nauczyciele dbają aby powódka nie nadwyrężała kolana. Po wypadku powódka przytyła i to wpłynęło również negatywnie na jej samopoczucie. W chwili obecnej powódka ma problemy z nauką.

dowód: decyzja nr (...) k. 70, zeznania K. M. k. 196v-197

W dniu 30 września 2019 r. powódka była konsultowana w (...), gdzie opisano podczas wizyty: złamanie lewego podudzia w miejscu poprzedniego urazu. Następnie w dniu 17 listopada 2020 r. podczas schodzenia ze schodów doszło do skręcenia kolana lewego. W grudniu 2021 r. wykonano zabieg artroskopowego usunięcia wolnego ciała chrzęstnego ze stawu kolanowego lewego. Kolejny uraz kolana lewego w miał miejsce w dniu 14 sierpnia 2022 r., podczas wstawania z łóżka. Powódce zalecono wówczas zimne okłady i ortezę.

W. M. w związku z wypadkiem z dnia 6 stycznia 2019 r. doznała stanu po złamaniu wieloodłamowym nasad dalszych kości podudzia lewego leczonego zachowawczo i wygojonego z ubytkiem ruchomości oraz niewielką szpotławością pięty. Złamanie nie objęło szpary stawu skokowego. Powyższe obrażenia skutkują powstaniem trwałego uszczerbku na zdrowiu, którego wysokości wynosi: 6%. Następstwa wypadku nie powodują ubytku funkcji kończyny w stopniu uniemożliwiającym codzienne funkcjonowanie, kontynuowanie nauki oraz uczestniczenie w praktykach zawodowych oraz szeroko pojętym życiu społecznym i towarzyskim. Nie należy spodziewać się pogorszenia stanu zdrowia mogącego skutkować zwiększeniem poziomu uszczerbku na zdrowiu. Zmiany mają charakter utrwalony. Przebyte urazy skrętne stawu kolanowego nie mają związku przyczynowo- skutkowego ze zdarzeniem z dnia 6 stycznia 2019 r.

dowód: opinia sądowo- lekarska k. 207- 208,opinia sądowo- lekarska- uzupełniająca k. 233;

Pismem z dnia 30 września 2019 r. Gmina J. poinformowała powódkę, iż obowiązek utrzymania zimowego na Osiedlu (...), w tym na ul. (...) powierzyła firmie (...) z siedzibą w J..

dowód: pismo Gminy J. z dnia 30.09.2019 r. k. 71, 170; pismo strony pozwanej z dnia 6.11.2020 r. k. 170,

Powódka pismem z dnia 25 stycznia 2021 r. wezwała Gminę J. do zapłaty kwoty 45.382,90 zł, z czego tytułem zadośćuczynienia za doznany ból, cierpienie, uraz psychiczny oraz dyskomfort fizyczny i psychiczny związane ze zdarzeniem z dnia 6 stycznia 2019 r. to kwota 45.000,00 zł, zaś tytułem odszkodowania za poniesione koszty leczenia to kwota 382,90 zł.

dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 25.01.2021 r. k. 72;

Strona pozwana ogłosiła postępowanie, które zostało prowadzone w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. Zgodnie ze Specyfikacją Istotnych Warunków Zamówienia nr GK.271.7.2016 z 19 października 2016 r. warunkiem udziału w postępowaniu, w zakresie części II- obejmującej miejsce wypadku, było spełnienie m.in. następujących warunków: posiadanie zdolności finansowej na kwotę 87.000 zł, posiadanie odpowiedniego doświadczenia- wykonywanie w okresie 3 lat przed upływem terminu składania ofert jednego zadania o charakterze podobnym do przedmiotu zamówienia związanym z utrzymaniem letnim i zimowym o powierzchni co najmniej 65.000 m ² oraz posiadanie zdolności technicznej- dysponowanie pojazdem z zamontowaną piaskarko- solarką oraz zamontowanym pługiem, czterema pojazdami z zamontowanym pługiem i rozrzutnikiem, stałego urządzenia do wytwarzania solanki oraz zamiatarki do jezdni.

dowód: Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia nr (...) z załącznikiem nr 8 k. 130- 154,

Gmina Miasto J. w dniu 22 marca 2017 r. zawarła umowę nr (...) z (...) S. M. z siedzibą w J., której przedmiotem było całoroczne- letnie i zimowe utrzymanie ulic, chodników, ścieżek rowerowych, parkingów, deptaków, schodów, przystanków komunikacji publicznej, wpustów kanalizacji deszczowej, wiat rowerowych, terenów zielonych oraz letnie utrzymanie ławek i całoroczne utrzymanie koszty na terenie miast J..

dowód: umowa nr (...) z 22.03.2017 r. k. 155-167, wydruk (...) dot. (...)k. 168

Sąd zważył co następuje

Sąd dokonał powyższych ustaleń na podstawie dokumentacji medycznej powódki, załączonych dokumentów, przesłuchania przedstawiciela ustawowego małoletniej powódki oraz świadka T. Ś.. Bezsporne jest, że na oblodzonej i ośnieżonej ulicy (...) w J. dnia 6 stycznia 2019 r. powódka poślizgnęła się i upadła doznając obrażeń kończyny dolnej lewej (stan po złamaniu wieloodłamowym nasad dalszych kości podudzia lewego leczonego zachowawczo i wygojonego z ubytkiem ruchomości oraz niewielką szpotławością pięty).

Sformułowana w treści art. 415 k.c. odpowiedzialność oparta jest na zasadzie winy ,,kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. Z przywołanego przepisu wynika, iż obowiązek naprawienia szkody powstaje w momencie takiego działania lub zaniechania osoby odpowiedzialnej, które noszą znamiona winy, czyli naruszenia obowiązków określonych w przepisach prawa. Ogólnie można przyjąć, że normy prawne wymagają przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Zgodnie natomiast z ar. 3 ust. 1 i 2 pkt 11 Ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w Gminach, strona pozwana zobowiązana była do zapewnienia czystości i porządku na swoim terenie i tworzenia warunków niezbędnych do ich utrzymania, w tym do zapobiegania zanieczyszczaniu ulic, placów i terenów otwartych, w szczególności przez zbieranie i pozbywanie się błota, śniegu, lodu. Należy to do jej zadań własnych. Przenosząc te zasady na grunt niniejszej sprawy należy przypisać Gminie J. obowiązek utrzymywania infrastruktury drogowej – w tym ul. (...) w J. w należytym stanie. Zatem przypadki zaniechań lub wadliwego wypełnienia obowiązków skutkujące szkodą mogą uzasadniać odpowiedzialność odszkodowawczą po jej stronie. Poza tym konieczne jest udowodnienie zdarzenia powodującego szkodę i związku przyczynowego pomiędzy zawinionym zachowaniem, a powstaniem szkody.

Zgodnie z art. 445 § 1 k.c. w wypadkach przewidzianych w art. 444 k.c., a więc w przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy przedstawiony do oceny w toku procesu pozwala na uznanie żądania powódki za częściowo uzasadnione.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że okoliczności zdarzenia, które powódka wskazała, jako podstawę faktyczną swego roszczenia znalazły potwierdzenie w materiale dowodowym.

Analiza zeznań świadka, który bezpośrednio udzielał po wypadku pomocy powódce, pozwala na nie budzące wątpliwości ustalenie, że w dniu zdarzenia tj. 6 stycznia 2019 r. szła na spacer z psem ul. (...) w J.., a ulica ta była nieodśnieżona, zalegało na niej zmrożone błoto pośniegowe oraz była oblodzona. W trakcie spaceru na ul. (...) na wysokości nieruchomości należącej do świadka T. Ś. powódka się poślizgnęła i wywróciła. Nie była w stanie się podnieść. Z pomocą powódce przybył świadek T. Ś.. Powódka została okryta kocem w oczekiwaniu na przyjazd pogotowia ratunkowego. Również ratownicy medyczni mieli problem z dotarciem do powódki i jej przetransportowaniem na noszach do ambulansu z uwagi na oblodzenie drogi. W wyniku poślizgnięcia się doznała poważnej kontuzji nogi. Powyższe okoliczności potwierdzają również zdjęcia dołączone do pozwu oraz zeznania przedstawiciela ustawowego małoletniej powódki. Po wypadku mieszkańcy ul. (...) w J. informowali pracowników Urzędu Miasta J., o oblodzeniu drogi oraz jej nieodśnieżeniu.

Stosownie do treści art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 260 ze zm.) organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Zarządcą dla drogi gminnej jest wójt. Art. 20 pkt 4 tej ustawi stanowi natomiast, że do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. Utrzymanie drogi to wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej (art. 4 ust. 20 ustawy).

Natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U z 2013 roku, poz. 1399 ze zm.) stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położona bezpośrednio przy granicy nieruchomości.

Zdaniem Sądu w toku procesu odpowiedzialność pozwanej Gminy J. za skutki zaniechania właściwego utrzymaniu stanu drogi gminnej, jaką jest ulica (...) w J. została wykazana. Powódka sprostała obowiązkowi wynikającemu z art. 6 k.c. i udowodniła zarówno winę pozwanej Gminy J., jak i związek pomiędzy zawinionym działaniem lub zaniechaniem a uszczerbkiem jakiego doznała. Fakt istnienia w dniu 6 stycznia 2019 roku oblodzonej i nieodśnieżonej nawierzchni ulicy (...) w J. został należycie wykazany. Nie sposób więc uznać - w świetle wskazanych powyżej dowodów - że w dacie wypadku jezdnia, którą zarządzała strona pozwana nie była śliska, a czynności porządkowe pozwana Gmina J. wykonała z należytą starannością. W ocenie sądu powierzenie przez pozwaną obowiązków utrzymania drogi na podstawie zawartej umowy innemu podmiotowi, nie zwalniało Gminy J. z odpowiedzialności w świetle art.429 KC, albowiem przyjmując, że usługa zimowego oczyszczania miasta obejmowała też miejsce zdarzenia, to nie jest wykluczona odpowiedzialności powierzającego za szkodę wyrządzoną jego własnym zaniedbaniem. Jako właściciel Gmina miała obowiązek kontrolować stan drogi i sprawdzać czy przedsiębiorstwo, z którym ewentualnie zawarła umowę o zimowe oczyszczanie wykonuje swe obowiązki i czy nie występuje na tej drodze tzw. śliskość zimowa. Jednak pozwana nie wykazała, że takie działania w ogóle podejmowała (patrz pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 kwietnia 2003 r. II CKN 1466/00).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż Gmina J. jako organ władzy publicznej odpowiada odszkodowawczo na podstawie art. 417 k.c. i fakt powierzenia wykonania zadania innemu podmiotowi nie zwalnia pozwanej z odpowiedzialności na podstawie tego przepisu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2014 r. III CSK 211/13).

Z punktu widzenia odpowiedzialności cywilnej każdy stopień winy (nawet najlżejszy) uzasadnia nałożenie na sprawcę szkody obowiązku jej naprawienia. Mając to na względzie, należało przyjąć odpowiedzialność co do zasady pozwanej gminy. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2017 r. sygn. akt III CZP 38/17 Gmina ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikającą z nieuprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości w razie nienależytego sprawowania nadzoru nad wykonaniem przez właściciela obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Na okoliczność ustalenia rozmiaru uszczerbku, jakiego doznała powódka w wyniku urazu z dnia 6 stycznia 2019 roku opinie przedstawił biegły z zakresu ortopedii i traumatologii, który na podstawie złożonej do akt dokumentacji medycznej i badania powódki ustalił, że małoletnia powódka w wyniku zdarzenia z dnia 6 stycznia 2019 roku doznała stanu po złamaniu wieloodłamowym nasad dalszych kości podudzia lewego leczonego zachowawczo i wygojonego z ubytkiem ruchomości oraz niewielką szpotławością pięty. Złamanie nie objęło szpary stawu skokowego. Powyższe obrażenia w ocenie biegłego sądowego skutkują powstaniem trwałego uszczerbku na zdrowiu, którego wysokości wynosi: 6%. Następstwa wypadku nie powodują ubytku funkcji kończyny w stopniu uniemożliwiającym codzienne funkcjonowanie, kontynuowanie nauki oraz uczestniczenie w praktykach zawodowych oraz szeroko pojętym życiu społecznym i towarzyskim. Nie należy spodziewać się pogorszenia stanu zdrowia mogącego skutkować zwiększeniem poziomu uszczerbku na zdrowiu. Zmiany mają charakter utrwalony. Przebyte urazy skrętne stawu kolanowego nie mają związku przyczynowo- skutkowego ze zdarzeniem z dnia 6 stycznia 2019 r.

Zarówno opinia zasadnicza, jak również opinia uzupełniająca zostały sporządzone rzetelnie, profesjonalnie, a wnioski zostały szeroko i logicznie uzasadnione. Opinie stanowiły cenny dowód, na podstawie którego Sąd orzekał w niniejszej sprawie.

Krzywda, jakiej kompensatą jest zadośćuczynienie stanowi niemajątkowy skutek naruszenia dóbr osobistych, w szczególności zdrowia, a także nieprzyjemnych dla pokrzywdzonego doznań związanych z tym podstawowym naruszeniem polegających na znoszeniu dolegliwości fizycznych i psychicznych, ale również dalszych następstw w postaci dyskomfortu związanego ze zmianami wyglądu, trudnościami w dotychczasowej mobilności, a nawet poczuciem osamotnienia, nieprzydatności społecznej bądź izolacji. Ochrona udzielana w ramach przepisu art. 445 § 1 k.c. ma charakter kompensacyjny i majątkowy, a zatem służyć ma ona zrównoważeniu przykrych doznań wywołanych szkodą nie tylko w drodze satysfakcji moralnej w postaci uznania krzywdy wyrokiem sądu, ale też poprzez uzyskanie przez tego, komu wyrządzono krzywdę, odczuwalnych świadczeń finansowych, umożliwiających odpowiednie zaspokojenie jego potrzeb.

Cytowany wcześniej przepis art. 445 § 1 k.c. oddaje pod ocenę sądu kwestię wysokości zadośćuczynienia. Nie oznacza to jednakże, że sąd może dowolnie ustalić wysokość należnego poszkodowanemu świadczenia. Wprawdzie ustawodawca posługuje się nieostrym pojęciem „odpowiedniej sumy”, jednakże orzecznictwo wypracowało szereg kryteriów, które sąd powinien wziąć pod uwagę przy zasądzaniu zadośćuczynienia. W wyroku z dnia 29 września 2004 roku Sąd Najwyższy stwierdził (II CK 531/03), że zadośćuczynienie należne osobie pokrzywdzonej deliktem ma na celu złagodzenie doznanych cierpień fizycznych i moralnych. Wysokość zadośćuczynienia musi, zatem pozostawać w zależności od intensywności tych cierpień, czasu ich trwania, ujemnych skutków zdrowotnych, jakie osoba poszkodowana będzie zmuszona znosić w przyszłości. Ponadto Sąd Najwyższy wskazał, że określenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w razie uszkodzenia ciała powinno się opierać na obiektywnych i sprawdzalnych kryteriach, kierować się jego celami i charakterem, przy uwzględnieniu jednak indywidualnej sytuacji stron. Istotnym elementem indywidualizującym jest wiek poszkodowanego. Intensywność cierpień z powodu kalectwa jest większa u człowieka młodego, skazanego na rezygnację z radości życia, jaką daje zdrowie, możność pracy i osobistego rozwoju (wyrok z 12 września 2002 roku, IV CKN 1266/00).

Na podstawie bogatego dorobku judykatury i nauki prawa cywilnego można przyjąć, że przy określaniu wielkości wyrządzonej krzywdy za konieczne uważa się uwzględnienie: rodzaju naruszonego dobra, zakresu (natężenie i czas trwania) naruszenia, trwałości skutków naruszenia i stopnia ich uciążliwości, a także stopnia winy sprawcy i jego zachowania po dokonaniu naruszenia (por. wyroki Sadu Najwyższego: z dnia 20 kwietnia 2006 roku w sprawie IV CSK 99/05; z dnia 1 kwietnia 2004 roku w sprawie II CK 131/03; z dnia 19 stycznia 1980 roku w sprawie IV CR 283/80, OSN 1981, Nr 5, poz. 81). Ustalając wysokość zadośćuczynienia za krzywdę sąd winien też brać pod uwagę zarówno cierpienia fizyczne, jak i cierpienia moralne związane z zaburzeniami w funkcjonowaniu organizmu, ich długotrwałość i uciążliwość, utratę możliwości korzystania z rozrywek (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1969 roku w sprawie I PR 178/69, OSNCP 1970, nr 4, poz. 71).

Warto w tym miejscu powołać się na pogląd Sądu Najwyższego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2011 roku wydanego w sprawie sygn. akt II CSK 682/11, który stanowi chyba najbardziej kompleksowe ujęcie elementów, które winien mieć na uwadze Sąd orzekający o zadośćuczynieniu. Otóż Sąd Najwyższy wskazał, że określenie sumy odpowiedniej powinno być dokonane przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, a zwłaszcza rodzaju i rozmiaru doznanych obrażeń, czasokresu, uciążliwości procesu leczenia i dostosowawczej rehabilitacji, długotrwałości nasilenia dolegliwości bólowych, konieczności korzystania z opieki i wsparcia innych osób oraz jej zakresu, trwałych następstw tych obrażeń w sferze fizycznej i psychicznej oraz ograniczeń, jakie wywołują w dotychczasowym życiu, w tym potrzeby stałej rehabilitacji, zażywania środków farmakologicznych, zmiany charakteru zatrudnienia, trybu życia, przyzwyczajeń, czy też sposobu spędzania wolnego czasu. Sąd, ważąc odpowiedniość zadośćuczynienia, musi mieć na względzie, że życie, zdrowie i integralność cielesna człowieka są dobrami najcenniejszymi Podnosi się, że wysokość zadośćuczynienia odpowiadająca doznanej krzywdzie powinna być odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne.

Z drugiej strony Sąd Najwyższy zauważał, że chociaż celem zadośćuczynienia powinno być naprawienie krzywdy i złagodzenie doznanych przez poszkodowanego cierpień, to jednak jego wysokość nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach (wyroki: z dnia 26 lutego 1962 roku w sprawie 4 CR 902/61, OSNCP 1963, nr 5, poz. 107; z dnia 24 czerwca 1965 roku w sprawie I PR 203/65, OSPiKA 1966, poz. 92). Odpowiedniość sumy zadośćuczynienia, o której stanowi art. 445 § 1 kc ma służyć złagodzeniu negatywnych doznań, ale nie może być jednocześnie źródłem wzbogacenia. Zadośćuczynienie powinno mieć przede wszystkim kompensacyjny charakter, musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia trafnie łączy jego wysokość z poziomem stopy życiowej społeczeństwa, ale nadto musi być realna i odpowiednia. Zasada ta ma jednak uzupełniający charakter w stosunku do kwestii zasadniczych, jakimi są rozmiar szkody niemajątkowej i kompensacyjna rola zadośćuczynienia (tak SN w wyroku z dnia 4 listopada 2010 roku w sprawie IV CSK 126/10, niepubl.).

Oceniając krzywdę jakiej doznała powódka Sąd brał również pod uwagę zeznania przedstawiciela ustawowego małoletniej powódki- matki, która zeznała, iż konsekwencją urazu lewej dolnej kończyny było ograniczenie praktycznie do minimum poruszania się powódki do jeżdżenia na wózku inwalidzkim po mieszkaniu w czasie kiedy noga była w gipsie i konieczność korzystania w trakcie czynności higienicznych z pomocy mamy oraz jej ówczesnego partnera. Następnie powódka w związku z zaopatrzeniem nogi w szynę poruszała się o kulach. Kontakty powódki z rówieśnikami były ograniczone do minimum. Powódka nie chodziła w tym czasie do szkoły i realizowała obowiązek szkolny w ramach indywidualnej nauki. Ponadto powódka odczuwała duży ból fizyczny po wypadku i zmuszona była zażywać leki przeciwbólowe. Następnie w trakcie rehabilitacji powódka nadal odczuwała ból, w związku z czym rehabilitacja odbywała się w ograniczonym zakresie.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, że kryterium odpowiedniości spełnia kwota 20 000 zł. Suma ta stanowi należytą kompensatę krzywdy, jakiej doznała powódka. Dolegliwości bólowe, jakich powódka doznawała w czasie leczenia i rehabilitacji, utrudnienia w życiu codziennym wywołane urazem, rozmiar trwałego uszczerbku na zdrowiu oraz to, że nadal powódka może odczuwać dolegliwości bólowe w pełni uzasadniają przyjęcie tej kwoty jako odpowiedniej. Z jednej bowiem strony powódka doznała znacznego trwałego uszczerbku na zdrowiu, a proces leczenia związany był ze znacznymi dolegliwościami bólowymi, ponadto zdarzenie miało wpływ na zakres osobistego rozwoju małoletniej. Powódka w wyniku wypadku utraciła możliwość kontaktu z rówieśnikami, które w przypadku małoletnich dzieci mają bardzo duże znaczenie w budowaniu zarówno prawidłowych relacji z rówieśnikami, jak również w sferze budowania własnej samooceny. Przyznanie zadośćuczynienia w wyższym rozmiarze było rażąco wygórowane.

Zatem kierując się dyrektywami dotyczącymi ustalania wysokości odpowiedniej sumy o jakiej mowa w art. 445 § 1 k.c., Sąd zasądził od pozwanej Gminy J. na rzecz powódki W. M. kwotę 20 000 zł z odsetkami ustawowymi od daty wytoczenia powództwa do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo jako wygórowane podlegało oddaleniu.

Ponadto Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 336,92 zł tytułem odszkodowania za koszty leczenia. Roszczenie powyżej kwoty 336,92 zł podlegało oddaleniu w związku niewykazaniem związku pomiędzy szkodą a zdarzeniem ją wywołującym.

O kosztach postanowiono przy zastosowaniu zasady stosunkowego ich rozdzielenia (art. 100 k.p.c.), mając na uwadze, że strony uległy w swych żądaniach w ok. 50 % (powódka utrzymała się w 45 % ). Wobec faktu, że obie strony poniosły porównywalne koszty zastępstwa procesowego, stąd też rozstrzygnięcie o zniesieniu kosztów zastępstwa procesowego jest uzasadnione.

Strona powodowa została zwolniona z kosztów sądowych w całości. Na niepokryte koszty postępowania składały się: opłata od pozwu oraz koszty opinii sądowych. Sąd odstąpił od obciążania małoletniej powódki kosztami postępowania oraz dalszymi nieuiszczonymi wydatkami obciążył Skarb Państwa, biorąc pod uwagę okoliczności które legły u podstaw postanowienia o zwolnieniu powódki od kosztów sądowych.

Sąd nakazał pobrać od strony pozwanej kwotę 1.076,97 zł tytułem nieuiszczonych wydatków sądowych (2.393,27 zł- koszty wynagrodzenia biegłego sądowego pokryte w całości ze Skarbu Państwa x 45%= 1076,97 zł).

Sędzia Joanna Schreiber

(...) (...) (...) (...)