Uzasadnienie z 5 grudnia 2023, sygn. I Ns 913/21

UZASADNIENIE

A. A. wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości, położonej w D., oznaczonej geodezyjnie, jako działka nr (...) obręb D., gm. L., o powierzchni 1,4799 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku prowadzi księgę wieczystą nr (...), poprzez podział fizyczny na dwie równe części, o powierzchni ok. 0,75 ha każda, według zgodnego projektu podziału, bez wzajemnych dopłat. W uzasadnieniu podała, że strony nabyły w.w. nieruchomość na podstawie umowy darowizny, dokonanej przez rodziców w dniu 29 kwietnia 2016r. Zgodnie z wolą darczyńców i ustnym porozumieniem strony korzystają z wyznaczonych części nieruchomości w zakresie przedstawionym w dołączonym do wniosku załączniku graficznym. Uczestniczka postawiła na użytkowanej przez siebie części szklarnię (zadaszenie pokryte plastykową folią nietrwale związane z gruntem, w której uprawiała warzywa na własny użytek, natomiast wnioskodawczyni korzystała ze „swojej” części w celach wypoczynkowych i rekreacyjnych. Od ok. 40 lat nieruchomość nie jest wykorzystywana jako gospodarstwo rolne. Budynek mieszkalny uległ degradacji, pozostały tam części zabudowań gospodarczych.

W toku postępowania biegła sądowa z zakresu geodezji J. M. wydała opinię, zawierającą dwa warianty podziału nieruchomości: I – podział zgodnie z projektem graficznym dołączonym do wniosku, pod warunkiem uzyskania przez właścicieli zgody na przekroczenie potoku D., ozn. jako działka nr (...), i wybudowaniu mostku, który zapewni dostęp nowowydzielonej działki (przeznaczonej dla uczestniczki) do drogi publicznej; II – podział na dwie części z drogą dojazdową o szer. 9 m, wchodzącą w skład jednej z działek wzdłuż potoku, bez konieczności budowania mostku.

Opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej uczestniczki - M. J., w piśmie z dnia 13.03.2022r. wskazała, że zaproponowany przez biegłą Wariant I jest korzystniejszy dla uczestniczki ze względu na zachowanie powierzchni i atrakcyjniejszy kształt działki, przy czym sprawiedliwym będzie, jeśli obie strony poniosą koszt budowy mostku, o którym mowa w opinii. Sprzeciwiła się podziałowi wg wariantu II, ze względu na ustne ustalenia wnioskodawczyni i uczestniczki co do podziału oraz z uwagi na użytkowany budynek garażu, posadowiony na zaprojektowanej przez biegłą drodze dojazdowej wzdłuż potoku. Wskazała ponadto, że wyznaczenie 9-metrowego pasa dojazdowego przełoży się niekorzystnie na kształt działki.

Na rozprawie w dniu 17 maja 2022r. wnioskodawczyni wyraziła zgodę na podział nieruchomości zgodnie z Wariantem I opinii. W piśmie z dnia 31 maja 2022r. wyraziła zgodę na partycypowanie w kosztach budowy mostu, zobowiązując się do ich pokrycia w połowie.

W piśmie z dnia 14.06.2022r. uczestniczka zarzuciła, że faktyczny koszt budowy mostu będzie znany dopiero po sporządzeniu projektu budowlanego. Wniosła o partycypowanie wnioskodawczyni w kosztach sporządzenia projektu budowlanego i w następstwie tego w rzeczywistych kosztach budowy mostu.

W piśmie z dnia 31 maja 2022r. wnioskodawczyni cofnęła wniosek o zniesienie współwłasności nieruchomości i wniosła i umorzenie postępowania, podając, iż strony nie osiągnęły porozumienia w kwestii wysokości kosztów budowy mostu. Zdaniem wnioskodawczyni nieuzasadnione jest stanowisko opiekuna prawnego uczestniczki, że budowa mostu będzie kosztowała kilkaset tysięcy złotych.

W piśmie z dnia 2.09.2022r. opiekun prawny uczestniczki sprzeciwiła się cofnięciu wniosku, z uwagi na „nierozwiązanie podziału działki”, wniosła o podział działki wg Wariantu II z wytyczeniem drogi wzdłuż rzeki.

Na rozprawie w dniu 10 listopada 2022r. wnioskodawczyni i opiekun prawny uczestniczki zgodnie wniosły o podział nieruchomości na dwie części zgodnie z Wariantem I opinii. Wobec tego, Sąd zlecił biegłej sądowej J. M. wykonanie opinii uzupełniającej, celem sporządzenia ostatecznego projektu podziału według wariantu I. W dołączonym do opinii projekcie podziału na mapie, zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami stron i sposobem korzystania, biegła wyznaczyła dwie działki: nr (...) o pow. 0,7399 ha, z budynkiem gospodarczym i szklarnią, z przeznaczeniem dla uczestniczki E. K.; nr (...), o pow. 0,7400 ha, z budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, z przeznaczeniem dla wnioskodawczyni A. A. (k.87).

Postanowieniem z dnia 23 marca 2023r. Sąd zawiesił postępowanie na zgodny wniosek stron.

W piśmie z dnia 18.09.2023r. wnioskodawczyni wniosła o podjęcie postępowania, wskazała na bezczynność i brak woli opiekuna prawnego uczestniczki w ugodowym zakończeniu sprawy. W piśmie z dnia 21.09.2023r. zarzuciła, że uczestniczka bezpodstawnie kwestionuje rodzaj zaprojektowanego mostu i jednocześnie nie przedkłada własnej propozycji dokumentacji technicznej na budowę mostu, ograniczając się do bojkotu projektów zleconych i opłaconych przez wnioskodawczynię.

Na rozprawie w dniu 28 listopada 2023r. wnioskodawczyni przedłożyła – wykonany na jej zlecenie – kosztorys inwestorski na remont generalny mostu w m. D., opracowany w dniu 5.06.2023r. przez technika budownictwa wodnego z uprawnieniami budowlanymi w specj. konstrukcyjno – inżynieryjnej w zakresie budowli hydrotechnicznych M. R., na kwotę 57549,72 zł. Uczestniczka zaprzeczyła, aby były to realne koszty remontu, twierdząc, że według jej szacunku, będą dużo wyższe, odmówiła jednocześnie złożenia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność ustalenia wysokości kosztów koniecznego remontu mostu. Wniosła natomiast o podział nieruchomości według Wariantu II opinii głównej biegłej sądowej z zakresu geodezji, co pozwoli uniknąć kosztów remontu mostu. Wnioskodawczyni nie wyraziła na to zgody, wniosła jak dotychczas o podział nieruchomości na dwie części, zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami, zgodnym sposobem korzystania, wolą rodziców wnioskodawczyni i uczestniczki - w Wariancie I opinii głównej biegłej sądowej z zakresu geodezji.

Stan faktyczny:

Wnioskodawczyni A. A. i uczestniczka E. K. są współwłaścicielkami przedmiotowej nieruchomości w udziałach po 1/2 części. Nieruchomość ma powierzchnię 1,4799 ha, położona jest w D., gm. L., oznaczona jest geodezyjnie, jako działka nr (...), która nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Dowód: odpis z księgi wieczystej (...)

Na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 4 listopada 2021r., I Ns 309/20, uczestniczka E. K. została całkowicie ubezwłasnowolniona. Opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej uczestniczki została ustanowiona córka M. J..

Dowód: odpis postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 4 listopada 2021r., I Ns (...) (k-23); zaświadczenie z dn. 13.01.2022r. (k-39)

W toku postępowania wnioskodawczyni, za zgodą opiekuna prawnego uczestniczki, wystąpiła do Państwowego Gospodarstwa (...) o udzielenie zgody na remont mostu dojazdowego do przedmiotowej nieruchomości. W piśmie z dnia 16.12.2022r. P. (...) w K. poinformowało wnioskodawczynię o uzgodnieniu wykonania remontu mostu nad korytem potoku D., z pouczeniem, że pozwolenie wodnoprawne nie jest wymagane. Decyzją z dnia 17.01.2023r., wydaną na wniosek wnioskodawczyni, Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w K. zezwolił na lokalizację zjazdu zwykłego z drogi powiatowej nr (...) (dz. 148) na działkę nr (...), poprzez działkę nr (...) – wody płynące (budowa mostu), na podanych warunkach, na czas nieokreślony, z tym zastrzeżeniem, że w przypadku niewybudowania zjazdu w ciągu 3 lat decyzja wygasa.

Dowód: pismo z dn. 16.12.2022r. (k-102); Decyzja nr (...) (k-103-104).

Sąd zważył, co następuje:

Wnioskodawczyni i uczestniczka postępowania, w imieniu której działała opiekun prawny M. J., jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, wyrazili zgodne co do zasady żądanie zniesienia współwłasności, poprzez jej fizyczny podział na dwie równe części i przyznanie każdej z nich na własność dotychczasowym współwłaścicielom zgodnie z ich ustaleniami, dotychczasowym sposobem korzystania i wolą darczyńców, która nie była kwestionowana przez uczestników postepowania. Pierwotnie złożony zgodny wniosek, znajdujący wyraz w projekcie podziału, sporządzonym przez biegłą sądową w wariancie I, wymagał ze strony współwłaścicieli poniesienia kosztów remontu mostu przebiegającego przez przyległy do nieruchomości potok D., na co uczestniczki wyraziły pierwotnie zgodę. Poza sporem było w toku postępowania, że współwłaściciele poniosą po połowie koszty remontu mostu, przez który poprowadzony będzie dostęp nowopowstałej nieruchomości, przeznaczonej dla uczestniczki, do drogi publicznej (zgodnie z art. 207 kc, współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną w stosunku do wielkości udziałów). Taki sposób podziału jest korzystny z punktu widzenia wszystkich współwłaścicieli, uwzględnia ich usprawiedliwione interesy, tworząc dwie odrębne, niezależne nieruchomości, równe co do powierzchni, zgodnie z udziałami we współwłasności, o regularnym kształcie, zgodnie z dotychczasowym zgodnym sposobem korzystania i z zachowaniem woli darczyńców – rodziców uczestniczek, która nie była kwestionowana przez żadną ze stron, z dostępem do drogi publicznej przez niezależne mosty nad korytem potoku D., przy czym obowiązek poniesienia kosztów remontu mostu, umożliwiającego dostęp do drogi publicznej działki, przeznaczonej dla uczestniczki, obciąża obie współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości po połowie, zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 207 kc.

Późniejsza zmiana stanowiska co do sposobu fizycznego podziału, zaprezentowana przez opiekuna prawnego uczestniczki na ostatniej rozprawie, po uprzednim zaakceptowaniu przez strony projektu podziału, sporządzonego przez biegłą z zakresu geodezji w wariancie I, po złożeniu ostatecznego projektu podziału w tym wariancie, a także po uzyskaniu przez wnioskodawczynię wymaganych zgód na remont mostu i lokalizację zjazdu z drogi powiatowej oraz po sporządzeniu na zlecenie wnioskodawczyni kosztorysu remontu, była nieuzasadniona i nie zasługiwała na uwzględnienie. Stanowisko opiekuna prawnego uczestniczki, jakoby koszty remontu mostu miały znacznie przekraczać kwotę, oszacowaną na zlecenie wnioskodawczyni, pozostało całkowicie gołosłowne (art. 6 kc). Opiekun prawny uczestniczki, kwestionując wysokość tych kosztów, uchyliła się od złożenia wniosku o dopuszczenie na tą okoliczność dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa i szacowania kosztów budowy, nie przedstawiając zarazem choćby dowodu z opinii prywatnej. Jednocześnie bezspornym było, że uczestniczka ma zachowane środki finansowe, zdeponowane na prowadzonym dla niej rachunku bankowym, które mogą być przeznaczone na remont mostu, zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami. W tych okolicznościach zmiana wniosku, prowadząca do podziału nieruchomości według wariantu II opinii biegłej nie zasługiwała na uwzględnienie, skoro prowadziłoby to do powstania dwóch działek o nieregularnym kształcie, powodowałoby konieczność usunięcia garażu, użytkowanego przez wnioskodawczynię na jej części, a posadowionego na terenie zaprojektowanej w tym wariancie drogi dojazdowej do działki uczestniczki, byłoby niezgodne z dotychczasowymi zgodnymi ustaleniami stron i utrwalonym sposobem korzystania z nieruchomości, a zarazem nie wynikało z usprawiedliwionych potrzeb uczestniczki, która bezpodstawnie zmierzała do uchylenia się od obowiązku partycypacji w kosztach zniesienia współwłasności, które w niniejszej sprawie sprowadzają się do poniesienia wydatków koniecznych na remont mostu nad korytem potoku D.. Zaproponowana końcowo przez opiekuna prawnego uczestniczki zamiana działek również nie była uzasadniona, jako niezgodna z dotychczasowymi ustaleniami stron oraz sposobem utrwalonego korzystania przez nie z części nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 211 kc i art. 623 kpc, dokonano zniesienia współwłasności nieruchomości na dwie równe części, zgodnie z projektem, sporządzonym przez biegłą sądową z zakresu geodezji i kartografii J. Ł. na mapie, wykonanej w dniu 13.12.2022r., stanowiącej załącznik nr 1 do opinii uzupełniającej z dnia 20.12.2022r., dołączonej do akt niniejszej sprawy jak na karcie 87 (art. 621 kpc), tj.:

a) działkę nr (...), o powierzchni 0,7399 ha, zabudowaną budynkiem gospodarczym i szklarnią, z przeznaczeniem na własność uczestniczce E. K.,

b) działkę nr (...), o powierzchni 0,7400 ha, zabudowaną budynkiem mieszkalnym i gospodarczym, z przeznaczeniem na własność wnioskodawczyni A. A..

Zgodny w tym zakresie wniosek uczestników nie wymagał wyrównania wartości poszczególnych udziałów przez dopłaty pieniężne (art. 212§1 kc).

Z/ odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć (...) M. W. i (...) M. J. z pouczeniem o apelacji;

kal. 14 dni

5.12.23r.