Wyrok z 13 grudnia 2023, sygn. I C 639/23

WYROK ZAOCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 grudnia 2023 r.

Sąd Rejonowy w Jastrzębiu-Zdroju Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. w J.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) S.A. w W.

przeciwko T. L.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego T. L. na rzecz powoda (...) S.A. w W. kwotę 7.265 zł ( siedem tysięcy dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 czerwca 2023r.;

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

3.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.077,65 zł (dwa tysiące siedemdziesiąt siedem złotych sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia;

4.  nadaje wyrokowi w pkt 1 i 3 rygor natychmiastowej wykonalności.

Przewodnicząca:

(...) (...) (...)

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

(...)

(...)

3.  (...)

(...)

Sygnatura akt I C 639/23

UZASADNIENIE

wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju

z dnia 13 grudnia 2023 roku

Powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego T. L. kwoty 16.014,89 zł z umownymi odsetkami za opóźnienie równymi dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 23.03.2023 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu wg. norm przepisanych, w tym kosztami zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Na uzasadnienie swojego stanowiska strona powodowa wskazała, iż pozwany podpisał w dniu 18.08.2022 roku weksel, na mocy którego zobowiązał się do zapłaty żądanej kwoty w wysokości wskazanej na wekslu w dniu 28.03.2023 roku. Weksel został wystawiony na zabezpieczenie zadłużenia z tytułu umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 18.08.2022 roku. Na dochodzoną kwotę składa się suma pozostałych do zapłaty rat pożyczki oraz należne maksymalne odsetki za opóźnienie liczone zgodnie z przepisem art. 481 § 2 ¹ kodeksu cywilnego.

Pozwany w toku postępowania nie wdał się w spór, nie złożył odpowiedzi na pozew oraz nie złożył wniosku o odroczenie rozprawy bądź przeprowadzenie pod jego nieobecność.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany T. L. w dniu 17.08.2022 roku zawarł z (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Zgodnie z umową całkowita kwota pożyczki wynosiła 6.500,00 zł, natomiast całkowita kwota do zapłaty 17.424,00 zł. Całkowity koszt pożyczki wynosił 10.942 zł i na tę kwotę składały się: kwota udzielonej pożyczki 6500,00 zł, pokrycie kosztu prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt wynagrodzeń pracowników 982zł, pokrycie kosztu prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt działań marketingowych 239 zł, pokrycie kosztu prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt utrzymania obsługi i systemów 50 zł, pokrycie kosztu prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt operacji bankowych 65 zł, pokrycie kosztu prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na koszt zużycia materiałów i energii, artykułów biurowych w kwocie 148 zł, pokrycie kosztu prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy w części przypadającej na podatki, daniny publiczne 74 zł, podatek dochodowy od osób prawnych odprowadzony przez pożyczkodawcę liczony od dochodu podatkowego 584, marża pożyczkodawcy w wysokości 3670 zł kwota 340 zł opłaty przygotowawczej oraz kwota 348 zł prowizji pośrednika. Łączne koszty pożyczki wyniosły 10.924 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania 118,54 %. Pożyczka miała zostać spłacona w 36 miesięcznych ratach w wysokości 484,00 zł. Pożyczka miała zostać wypłacona na numer rachunku bankowego pozwanej wskazany w umowie.

dowód:

- umowa pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 17.08.2022 roku, k. 3-5;

-harmonogram spłat k. 6;

Pozwany podpisał weksel in blanco oraz deklarację wekslową. W deklaracji wekslowej upoważniła (...) S.A. do wypełnienia weksla stanowiącego zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej przez (...) S.A. na podstawie umowy pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 17.08.2022 roku.

dowód: weksel - k. 8, deklaracja wekslowa k. 10

Pismem z dnia 27.02.2023 roku strona powodowa wypowiedziała pozwanej umowę pożyczki z zachowaniem trzydziestodniowego terminu i zawiadomiła o wypełnieniu weksla in blanco wystawionego przez pozwaną na zabezpieczenie spłaty pożyczki. Wysokość zadłużenia wyniosła łącznie 16.014,89 zł. Do pozwu nie załączono dowodu doręczenia pozwanej pisma zawierającego oświadczenie o wypowiedzeniu umowy.

dowód: wypowiedzenie umowy pożyczki wraz z wezwaniem do wykupu weksla k. 9;

Całkowita kwota spłaty wynosiła 17.424,00 zł, natomiast kwota wystawiona na wekslu – 16014,89 zł natomiast kwota wskazana przez powoda tytułem niespłaconej pożyczki w wypowiedzeniu umowy wynosiła 15.972,00 zł.

Poczynione ustalenia faktyczne Sąd oparł na dokumentach powołanych w treści uzasadnienia, których prawdziwość nie została zakwestionowana przez strony. Ustaleń stanu faktycznego na podstawie kserokopii dokumentów dokonano w oparciu przepis art. 308 kodeksu postępowania cywilnego.

Sąd zważył co następuje:

Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o wyżej wymienione dokumenty przedłożone przez stronę powodową, którym dał wiarę. Zgodnie z art. 243 ² k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Pozwana w wyznaczonym terminie nie złożyła odpowiedzi na pozew, nie stawiła się na rozprawie i nie żądała przeprowadzenia rozprawy pod swą nieobecność, więc na podstawie przepisu art. 340 § 1 k.p.c. Sąd wydał wyrok zaoczny. Zgodnie z treścią art. 339 § 2 k.p.c. w takiej sytuacji, twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, przyjmuje się za prawdziwe, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Oznacza to, że sąd – o ile tylko nie ma uzasadnionych wątpliwości – zobligowany jest do uznania podanej przez powoda podstawy faktycznej (zatem twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych) za zgodną z prawdą bez potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego.

Sąd przyjął za prawdziwe twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie, bowiem nie wzbudziły one żadnych wątpliwości co do ich zgodności z prawdziwym stanem rzeczy.

Należy przy tym zaznaczyć, że przewidziane w art. 339 § 2 k.p.c. domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Domniemanie to zastępuje jedynie postępowanie dowodowe i to tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 31 marca 1999 r., I CKU 176/97, LEX nr 37430, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 r., I CKU 87/97, LEX nr 30397). Sąd zawsze jest zatem zobowiązany rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego, twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu, w zakresie tym bowiem nie obowiązuje domniemanie z art. 339 § 2 k.p.c., negatywny zaś wynik takich rozważań powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 września 2013 r., I ACa 494/13, LEX nr 1378705).

Powód dochodził roszczenia z tytułu umowy pożyczki nr (...) zawartej z pozwanego T. L. w dniu 17.08.2022 r. Powyższa umowa pożyczki była zabezpieczona wekslem in blanco. Jak wynika z treści umowy pożyczki na całkowitą kwotę do zapłaty składały się: kwota pożyczki wynosząca 6.500 zł, opłata przygotowawcza w wysokości 340,00 zł, prowizja pośrednika 348,00 zł, prowizja pożyczkodawcy w kwocie 5.812,00 zł oraz odsetki 4.424,00 zł.

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w sprawach przeciwko konsumentom, w przypadku gdy zabezpieczenie spłaty pożyczki zostało oparte na wekslu, weksel ten nie może stanowić samodzielnej podstawy, na której opiera się roszczenie o zapłatę z tytułu pożyczki, a Sąd jest obowiązany badać łączący strony stosunek podstawowy. Zawarta przez strony umowa pożyczki jest umową kredytu konsumenckiego określoną w art. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (zwanej dalej „u.k.k.”). Zgodnie z treścią tego przepisu przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę, na mocy której przedsiębiorca w zakresie swojej działalności, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, przy czym taką umową jest również pożyczka spełniająca warunki z art. 720 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Art. 36a u.k.k. określający sposób obliczenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu według przedstawionego w tym przepisie wzoru, przewiduje, że pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Zgodnie z art. 5 pkt 6a u.k.k. do pozaodsetkowych kosztów kredytu (pożyczki) nie wlicza się odsetek. Przez całkowitą kwotę kredytu, zgodnie z art. 5 pkt 7 u.k.k. rozumie się natomiast maksymalną kwotę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, sumę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.

Sąd powziął wątpliwości co do kwoty dochodzonej niniejszym pozwem. Sąd uznał za fakt dostatecznie udowodniony udzielenie pożyczki przez powoda stronie pozwanej, jednakże zastrzeżenia Sądu budziła kwota owej pożyczki dochodzona obecnie wraz z innymi kosztami i opłatami wynikającymi z zawartej umowy.

Jakkolwiek prowizja z udzielenie pożyczki w niniejszej sprawie nie przekracza kosztów kredytu określonych w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, to jednak w ocenie Sądu prowizja ta została ustalona na rażąco wysokim poziomie. Niewątpliwie podkreślić należy, że wszelkie dodatkowe koszty związane z udzieleniem pożyczki winny mieć uzasadnienie ekonomiczne i nie mogą być ustalane dowolnie, w sposób całkowicie oderwany od głównego celu umowy – jakim jest przecież pożyczenie pieniędzy. Tymczasem brak uzasadnienia – w okolicznościach sprawy – dla wysokości tych opłat. Wysokość dochodzonej przez powoda prowizji oraz opłaty przygotowawczej świadczy o braku ekwiwalentności względem wartości usług świadczonych przez powoda w ramach tych opłat. Podkreślić także należy, że umowa pożyczki zawarta pomiędzy stronami jest typową umową zawieraną przez powoda w zakresie prowadzonej działalności, stąd wniosek, że nie wymaga ona szczególnego nakładu pracy ze strony powoda, który argumentowałby naliczenie tak wysokiej prowizji. Sąd uznał zatem, że w niniejszej sprawie, w zakresie naliczenia przez powoda prowizji, doszło z całą pewnością do naruszenia zasad współżycia społecznego. Tak ustalona przez powoda opłata jednoznacznie jawi się jako nienależna próba nałożenia na konsumenta dodatkowych obciążeń przy pożyczkach, co z kolei nie jest dozwolone w świetle ustawy o kredycie konsumenckim i narusza właśnie wspomniane wyżej zasady współżycia społecznego oraz stoi w sprzeczności z art. 5 kodeksu cywilnego. Ustalanie dodatkowych opłat, jako czystego wynagrodzenia pożyczkodawcy, prowadzi do obejścia powołanego przepisu. Stąd zarówno prowizja, jak też inne opłaty obciążające pożyczkobiorcę powinny znajdować odzwierciedlenie w rzeczywiście ponoszonych przez pożyczkodawcę kosztach, związanych z zawarciem konkretnej umowy lub stanowić ekwiwalent dodatkowych świadczeń pożyczkodawcy. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na pożyczkodawcy. W przypadku, gdy ekwiwalentność prowizji lub innych opłat nie zostanie wykazana, uznać należy, że postanowienia jej dotyczące kształtują obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ( tak Sąd Okręgowy w Toruniu w wyrokach z 20 lutego 2019 r., sygn. akt VIII Ca 107/19 i z 20 marca 2019r., sygn. akt VIII Ca 72/19 ). Wobec powyższego Sąd uznał również za nieudowodnione koszty w postaci opłaty przygotowawczej. Jak bowiem wskazano powyżej powód w niniejszym postępowaniu nie wykazał ekwiwalentności świadczenia z tytułu prowizji oraz kosztów przygotowawczych a co za tym idzie nie zostały ona zasądzone na jego rzecz.

Sąd nie uwzględnił także w całości kwoty żądanej przez powoda tytułem odsetek. Z uwagi na uznanie, iż żądana przez powoda kwota jest słuszna jedynie w części - co do kwoty udzielonej pożyczki - Sąd proporcjonalnie odjął kwotę żądanych przez powoda odsetek a więc ustalił, iż winna ona wynosić połowę żądanych przez powoda odsetek i oddalił powództwo w pozostałym zakresie jako wygórowane i nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Obliczając kwotę niespłaconej przez powoda pożyczki - Sąd ustalił, iż różnica pomiędzy całkowitą kwotą do zapłaty wynikającą z treści umowy tj. 17 424,00 zł a wskazaną przez powoda kwotą niespłaconej pożyczki (wynikająca z wypowiedzenia umowy z dnia 27.02.2023 roku) wynosi 1452 zł. W tym zakresie Sad przyjął, iż pozwany spłacił pożyczkę w tak ustalonej kwocie, albowiem tylko spłata mogła uzasadniać żądanie przez powoda obniżonej kwoty pożyczki. Po odjęciu tak ustalonej spłaty od udzielonej do faktycznego dysponowania kwoty pożyczki w wysokości 6.500 zł – Sad ustali, iż pozwany winien jeszcze spłacić 5.048,00 zł. Po doliczeniu należnych odsetek, Sąd w punkcie 1 wyroku zasądził na rzecz powoda od pozwanego T. L. 7.265,00 zł.

O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 100 kodeksu postępowania cywilnego. Łączna kwota poniesionych przez powoda kosztów to 4617,00 zł (opłata od pozwu 1000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 3.600zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł). Roszczenie powoda zostało uwzględnione w 45%, zatem należne mu koszty wynoszą 2.077,65 zł i taką kwotę pozwana jest winna zwrócić powodowi.

Wyrokowi w punkcie 4 – jako orzeczeniu zaocznemu – Sąd nadał klauzulę natychmiastowej wykonalności w punktach 1 i 3.

J., dnia 25.01.2024 roku Sędzia Joanna Schreiber

(...)

ZARZĄDZENIE

1)  (...)

2)  (...)

3)  (...)

(...) (...)