Wyrok z 7 lutego 2024, sygn. V GC 464/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

K., dnia 07 marca 2024 r.

Sąd Rejonowy w Kaliszu w V Wydziale Gospodarczym w składzie:

Przewodniczący sędzia Katarzyna Górna - Szuława

Protokolant Magdalena Grzesiak

po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2024 r. w Kaliszu

na rozprawie

sprawy z powództwa(...) z siedzibą w W.

przeciwko Towarzystwu (...)Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  oddala powództwo,

2.  zasądza od powoda (...) z siedzibą w W. (...) na rzecz pozwanego Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 917,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

sędzia Katarzyna Górna - Szuława

Sygn. akt V GC 464/23

UZASADNIENIE

W dniu 19.04.2023r. (data wpływu) powódka (...)z siedzibą w W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła do Sądu Rejonowego w Kaliszu V Wydziału Gospodarczego przeciwko Towarzystwu (...)
z siedzibą w W. z pozwem o zapłatę kwoty 3.108,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 23.02.2023r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego żądania powódka wskazała, iż w dniu 10.03.2022r. w wyniku kolizji drogowej doszło do uszkodzenia należącego do (...) Sp. z o.o. pojazdu marki S. (...) nr rej. (...). Sprawca szkody w dniu zdarzenia posiadał polisę odpowiedzialności cywilnej zawartą ze stroną pozwaną. Ubezpieczyciel uznał, co do zasady, swoją odpowiedzialność za powstałą szkodę i wypłacił odszkodowanie dokonując na weryfikacji stawki. Powódka podniosła, że
w związku z uszkodzeniem swojego samochodu poszkodowana korzystała z pierwszego pojazdu zastępczego wynajętego od niej w okresie od dnia 09.05.2022r. do dnia 13.05.2022r., natomiast
z drugiego w okresie od dnia 13.05.2022r. do dnia 14.06.2022r. Wskazała, że czyniąc zadość zasadom współpracy z dłużnikiem i minimalizacji szkody ograniczyła swoje roszczenie i domaga się zapłaty jedynie za 19 dni najmu pojazdu zastępczego klasy D po stawce dobowej 250,00 zł netto. Powódka podała, że w dniu 09.09.2022r. nabyła od poszkodowanej wierzytelność obejmującą odszkodowanie za szkodę wynikającą z najmu pojazdu zastępczego. Podniosła, że w przedmiotowej sprawie domaga się dopłaty do wypłaconego już odszkodowania w wysokości dochodzonej pozwem.

W odpowiedzi na pozew z dnia 22.05.2023r. (data wpływu) pozwana spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o oddalenie powództwa w całości i obciążenie powódki kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych
i opłatą skarbową od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu podniosła, że po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego przyznała
i wypłaciła powódce kwotę 2.187,35 zł netto + 50% VAT tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Wskazała, że uznała za uzasadniony okres wynajmu w wymiarze 19 dni oraz zweryfikowała stawkę dobową za najem samochodu do stawki 103,25 zł netto. Pozwana podniosła, że przy zgłoszeniu szkody zaoferowała poszkodowanemu skorzystanie z pojazdu zastępczego w wypożyczalni partnerskiej przy stawce 127,00 zł brutto, która powinna stanowić górną granicę odpowiedzialności z tego tytułu. Propozycję tą powtórzyła po zgłoszeniu zapotrzebowania przez poszkodowanego na pojazd zastępczy. Pozwana podniosła, że poszkodowany wybrał ofertę innej wypożyczalni akceptując stawkę 250,00 zł netto za dobę, czy przyczynił się do zwiększenia rozmiarów szkody.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka (...) W. S. j.. z siedzibą w Wyrach wpisana jest wpisana do rejestru przedsiębiorców prowadzonego w ramach Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...). Pozwane Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. jest wpisane do rejestru przedsiębiorców prowadzonego w ramach Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...).

Fakty bezsporne.

Od dnia 01.06.2021r. pozwany ubezpieczyciel współpracuje z (...) Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w K. firmą świadczącą usługi w zakresie profesjonalnego wynajmu pojazdów zastępczych na terenie całej Polski. Samochody są podstawiane i odbierane zgodnie z życzeniem klienta,
a wszelkie ewentualne opłaty związane z najmem pojazdu zastępczego, w tym dodatkowe, pokrywa ubezpieczyciel.

Dowód: umowa świadczenia usług najmu pojazdów wraz z załącznikami k. 88-101.

W dniu 10.03.2022r. w K. podczas wjeżdżania na parking doszło do uszkodzenia samochodu osobowego marki S. (...) nr rej. (...). Pojazd stanowił własność (...) Sp. z o.o. Był użytkowany przez (...) Sp. z o.o. w oparciu o umowę leasingu. Kierowcą samochodu w trakcie zdarzenia był K. S.. Sprawca szkody w dniu zdarzenia posiadał polisę odpowiedzialności cywilnej zawartą ze stroną pozwaną.

Fakty bezsporne, a nadto druk zgłoszenia szkody k. 83-84.

Na skutek kolizji samochód miał zarysowany zderzak przedni, zarysowane nadkole, uszkodzone czujniki parkowania, wybrzuszenie na oponie, a z prawego przedniego koła wydobywał się szum. Po zdarzeniu pojazd nadawał się do jazdy. Szkodę ubezpieczycielowi zgłosił w dniu 21.03.2022r. kierowca pojazdu K. S.. Przy zgłaszaniu szkody ubezpieczyciel poinformował go o możliwości wynajmu samochodu zastępczego bezpośrednio od niego
w wypożyczalni partnerskiej przy stawce pojazdu z segmentu D (odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego) wynoszącej 126,00 zł brutto.

Dowód: druk zgłoszenia szkody k. 83-84, dokumenty szkodowe oraz nagranie rozmowy na płycie CD k. 102, zeznania świadka K. S. k. 144v, e-protokół rozprawy z dnia 30.11.2023r. 00:02:42-00:21:29.

Informacje o firmie powódki poszkodowany uzyskał w warsztacie naprawczym. Na podstawie pełnomocnictwa dnia 04.05.2022r. powódka działając w imieniu (...) Sp. z o.o. zwróciła się do pozwanego o przesłanie wzorów umów i regulaminów najmu pojazdu zastępczego oraz danych kontaktowych wypożyczalni współpracujących z ubezpieczycielem, udzielenie informacji jakimi kryteriami będzie się kierował przy przyznawaniu odszkodowania oraz jakie ewentualne kary i w jakiej wysokości będzie musiał ponieść poszkodowany z tytułu najmu pojazdu zastępczego. Prośba została powtórzona dnia 06.05.2022r.

Dowód: pełnomocnictwo k. 26v, korespondencja elektroniczna k. 27-27v.

W dniu 13.05.2022r. poszkodowany K. S. złożył oświadczenie, że rezygnuje
z najmu pojazdu zastępczego od pozwanej z uwagi na brak przedstawienia szczegółowej oferty. Złożył również oświadczenie o posiadanym aktualnym ubezpieczeniu wykupionym dla uszkodzonego pojazdu.

Dowód: oświadczenia k. 62-62v.

Tego samego dnia powódka otrzymała od pozwanej wymagane dane z wypożyczalni wraz
z warunkami najmu pojazdów zastępczych. Pozwana powtórzyła również propozycję najmu pojazdu zastępczego z zastosowaniem stawki 127,00 zł brutto za dobę najmu. Propozycję najmu konsultant pozwanego ubezpieczyciela ponownie złożył poszkodowanemu podczas rozmowy telefonicznej.

Dowód: korespondencja elektroniczna k. 28-29, 60-61v, oferty wraz z warunkami najmu k. 28-59v, pismo pozwanej k. 85, dokumenty szkodowe oraz nagranie rozmowy na płycie CD k. 102.

Również dnia 13.05.2022r. powódka zwróciła się do pozwanego o doprecyzowanie warunków najmu pojazdów zastępczych, w tym znoszenia przez pozwanego ewentualnie nałożonych kar. Poszkodowany K. S. złożył natomiast kolejne oświadczenie o rezygnacji z oferty najmu pojazdu zastępczego od pozwanej z uwagi na możliwość nałożenia kar związanych z najmem pojazdów u podmiotów współpracującymi z pozwaną.

Dowód: korespondencja elektroniczna k. 61, 63v, oświadczenie k. 63, 86.

Pojazd poszkodowanego znajdował się w warsztacie od dnia 31.03.2022r. do dnia 14.06.2022r.

Dowód: historia szkody k. 87.

Poszkodowany korzystał z wynajętego od powódki samochodu segmentu C marki O. (...) w okresie od dnia 09.05.2022r. do dnia 13.05.2022r., tj. przez 5 dni, a z samochodu segmentu D marki M. (...) od dnia 13.05.2022r. do dnia 14.06.2022r., tj. przez 42 dni. Stawka dobowa wynajmu wynosiła przy pojeździe marki O. (...) - 190,00 zł netto, natomiast przy pojeździe marki M. (...) - 250,00 zł netto. Koszt najmu samochodów za 19 dni najmu wyniósł 4.750,00 zł netto, tj. 5.842,50 zł brutto. W dniu 26.10.2022r. powódka wystawiła poszkodowanemu fakturę VAT nr (...) dokumentującą 19 dniowy okres najmu i ustaloną przez strony stawkę najmu za samochód segmentu D. Poszkodowany jest uprawniony do odliczenia 50% podatku VAT.

Dowód: umowy najmu samochodów k. 11-13, 13v-15, oświadczenie najemcy k. 16, upoważnienie k. 16v, faktura VAT k. 17.

W dniu 09.05.2022r. powódka nabyła od poszkodowanego wierzytelność obejmującą odszkodowanie za szkodę wynikającą z najmu pojazdu zastępczego.

Dowód: umowa cesji wierzytelności k. 17v-18.

Decyzją z dnia 10.11.2022r. pozwany ubezpieczyciel przyznał i wypłacił powódce odszkodowanie w wysokości 2.187,35 zł brutto (w tym 50% VAT). Uznał za uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego w wymiarze 19 dni i zweryfikował dobową stawkę najmu z kwoty 307,50 zł brutto do 127,00 zł brutto.

Dowód: decyzja k. 19-19v.

Pismem z dnia 01.02.2023r. powódka wezwała pozwanego ubezpieczyciela do dopłaty kwoty 3.108,90 zł tytułem reszty odszkodowania w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem skierowania sprawy na drogę procesu sądowego.

Dowód: korespondencja elektroniczna k. 20.

Pismem z dnia 22.02.2023r. pozwana podtrzymała swoją dotychczasową decyzję.

Dowód: decyzja k. 21-21v.

Sąd uznał za wiarygodne dokumenty, z których dowód przeprowadzono w toku postępowania. Ich autentyczność oraz prawdziwość stwierdzonych w nich faktów nie budziła jego wątpliwości, ani nie była kwestionowana przez strony (art. 230 kpc). W szczególności Sąd uznał za wiarygodne dołączone do sprawy akta szkody komunikacyjnej. Potwierdzają one fakt zgłoszenia szkody oraz wysokość wypłaconego poszkodowanym odszkodowania.

Za prawdziwe Sąd uznał również zeznania świadka K. S., gdyż były one spontaniczne, spójne i logiczne i znalazły potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Nadto nie zostały zakwestionowane przez strony procesu (art. 210§2 kpc i art. 230 kpc).

Na rozprawie w dniu 06.07.2023r. Sąd pominął wniosek o przesłuchanie powódki, albowiem po przeprowadzeniu postępowania dowodowego nie pozostały niewyjaśnione fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie powódka dochodziła od pozwanego ubezpieczyciela dopłaty do wypłaconego już odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego.

Pozostaje poza sporem, że w dniu 10.03.2022r. w K. podczas wjeżdżania na parking doszło do uszkodzenia samochodu osobowego marki S. (...) nr rej. (...) stanowiącego własność (...) Sp. z o.o., pozostającego w użytkowaniu (...) Sp. z o.o. Jest nadto bezsporne, iż strona pozwana była ubezpieczycielem sprawcy kolizji w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz, że przyjęła odpowiedzialność za powstałą szkodę co do zasady. Uznając za zasadny okres najmu pojazdu zastępczego w wymiarze 19 dni, zakwestionowała wysokość dobowej stawki czynszu za ten wynajem. Niekwestionowane przez pozwanego było także, iż w dniu 09.05.2022r. powódka zawarła z poszkodowanym umowę cesji wierzytelności, na podstawie której nabyła od niego wierzytelność obejmującą odszkodowanie za szkodę wynikającą z najmu pojazdu zastępczego. Tym samym wstąpiła w prawa dotychczasowego wierzyciela, tj. przysługującego wobec strony pozwanej z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego, a niewypłaconego jeszcze w tym zakresie odszkodowania, na podstawie art. 509§1 i 2 kc. Powódka może zatem skutecznie realizować uprawnienia poprzedniego wierzyciela w zakresie dochodzenia należności na drodze sądowej, czego strona pozwana nie kwestionowała. Bezsporne pomiędzy stronami było również, że w trakcie zgłaszania szkody pozwana, poinformowała poszkodowanego o możliwości wynajmu samochodu zastępczego bezpośrednio od ubezpieczyciela.

Sporna natomiast była wysokość szkody, tj. dobowej stawki najmu pojazdu samochodu osobowego marki M. (...), wynajętego przez poszkodowanego od powódki.

Stosownie do treści art. 822§1 kc przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba na rzecz której zawarta została umowa ubezpieczenia.

Warunki odpowiedzialności pozwanej jako zakładu ubezpieczeń za szkodę spowodowaną przez ubezpieczonego przez niego posiadacza pojazdu mechanicznego określa ustawa z dnia 22.05.2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym
i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz.473). W myśl art. 34 cytowanej wyżej ustawy z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym (art. 36 ww. ustawy). Przy czym jeżeli doszło do zderzenia się dwóch pojazdów mechanicznych, to podstawę odpowiedzialności stanowi art. 415 kc, bowiem jak to wynika z art. 436§2 kc obowiązek naprawienia szkody związany jest z winą sprawcy.

Zgodnie z treścią przepisu art. 361 kc statuującego zasadę pełnego odszkodowania
w granicach odpowiedzialności odszkodowawczej za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, naprawienie szkody obejmuje wszelkie poniesione straty.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, utrata możliwości korzystania z rzeczy wskutek jej zniszczenia czy uszkodzenia stanowi szkodę majątkową. Odszkodowanie, jakie zobowiązany jest w takiej sytuacji wypłacić zakład ubezpieczeń, obejmuje wszelkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione w celu przywrócenia stanu poprzedniego rzeczy. Niemożność korzystania z rzeczy, np. z samochodu, który został uszkodzony i wymaga naprawy, jest normalnym następstwem szkody, o której mowa w art. 361§1 kc, powodującym obowiązek wypłaty odszkodowania, w szczególności gdy zastąpienie rzeczy uszkodzonej w okresie jej naprawy wymagało wydatków. Co do możliwości zaliczenia kosztów najmu pojazdu zastępczego do normalnych następstw uszkodzenia samochodu Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyroku z dnia 08.09.2004r. (IV CK 672/03), w którym wskazał m.in., że postulat pełnego odszkodowania przemawia za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych, potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z niego wskutek zniszczenia. W przypadku wystąpienia wymienionych przesłanek, naprawienie szkody przez podmiot do tego zobowiązany, powinno polegać na przywróceniu w majątku poszkodowanego stanu rzeczy naruszonego zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może przewyższać jednak wysokości faktycznie poniesionej szkody. Postulat pełnego odszkodowania przemawia za przyjęciem stanowiska o potrzebie zwrotu przez ubezpieczyciela tzw. wydatków koniecznych, potrzebnych na czasowe używanie zastępczego środka komunikacji w związku z niemożliwością korzystania z niego wskutek zniszczenia albo uszkodzenia. Zaś odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu sprzed kolizji.

Skoro skutkiem wypadku komunikacyjnego z udziałem poszkodowanego jest uszkodzenie pojazdu mechanicznego uniemożliwiające poszkodowanemu korzystanie z niego, uszczerbkiem
w jego majątku są koszty najmu pojazdu zastępczego. Przy czym w praktyce sądowej przyjmuje się, że ponoszenie kosztów najmu pojazdu zastępczego pozostaje w normalnym związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym (por. wyrok SN z dnia 02.07.2004r., II CK 412/03, oraz wyrok SN z dnia 05.11.2004r., II CK 494/03).

W przedmiotowej sprawie powódka nie kwestionowała podnoszonej przez pozwanego okoliczności, iż zgłaszającemu szkodę zaproponowano najem pojazdu zastępczego w klasie odpowiadającej uszkodzonemu za kwotę 127,00 zł brutto, zaś poszkodowany odmówił. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zawierając w dniu 13.05.2022r. umowę najmu samochodu osobowego marki M. (...) poszkodowany posiadał już informacje o akceptowanej przez pozwanego ubezpieczyciela dobowej wysokości stawki najmu pojazdu klasy D, co wprost wynika
z korespondencji mailowej stron dołączonej do pozwu.

Zasadnie więc pozwany, jako dłużnik, w ramach właściwego wykonania zobowiązania wskazywał na możliwość skorzystania przez poszkodowanego ze złożonej przez niego oferty wynajmu pojazdu zastępczego, po niższej stawce dniowej. Na poparcie swoich twierdzeń ubezpieczyciel przedłożył umowę o współpracy z firmą (...) Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą
w K. świadczącą usługi w zakresie profesjonalnego wynajmu pojazdów zastępczych na terenie całej Polski. Jej samochody są podstawiane i odbierane zgodnie z życzeniem klienta,
a wszelkie ewentualne opłaty związane z najmem pojazdu zastępczego, w tym dodatkowe, pokrywa ubezpieczyciel.

Pozwana spółka wykazała tym samym, że to przyjęta przez nią stawka wynajmu pojazdu zastępczego powinna mieć zastosowanie, tym bardziej w sytuacji, gdy poszkodowany nie podjął wystarczającej aktywności, aby obnażyć nieatrakcyjność oferty. Oferta w znaczeniu art. 66§1 kc ma bowiem wyłącznie wyrażać czytelną wolę kontrahenta co do zawarcia umowy określonej treści, albo doprowadzenia do zawarcia umowy określonej treści (w przypadku pośrednictwa). Propozycja ubezpieczyciela wynajmu pojazdu zastępczego złożona poszkodowanemu w trakcie zgłaszania szkody dyspozycję tę wypełniała, gdyż wskazywała na najważniejszy element umowy w postaci stawki dziennej wynajmu pojazdu w klasie odpowiadającej uszkodzonemu wskutek kolizji samochodowi. Niewątpliwie okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny zasadności zakresu dochodzonego przez powódkę odszkodowania, szczególnie w sytuacji gdy, poszkodowana nie podjęła wystarczających działań w celu ujawnienia pozorności oferty złożonej przez stronę pozwaną.

W konsekwencji przedstawienia przedmiotowej oferty doszło do przeniesienia ciężaru dowodu na powódkę, jako wierzycielkę w zakresie wykazania, iż w realiach rozpoznawanej sprawy zastosowana przez nią stawka pomimo, iż wyższa od zaproponowanej przez pozwanego ubezpieczyciela, powinna znaleźć zastosowanie. W tym wypadku działanie powódki (poszkodowanej) miało polegać na aktywności polegającej na obowiązku bardziej ścisłego współdziałania z dłużnikiem, a tym samym obowiązku odniesienia się do złożonej oferty. Tymczasem powódka nie wykazała, że poczynione zostało wszechstronne rozeznanie, co do propozycji pozwanego. Nie zasługuje na uwzględnienie okoliczność, że poszkodowany odmówił wynajęcia samochodu od ubezpieczyciela z uwagi na konieczność poniesienia ewentualnych kosztów w postaci kar w przypadku wystąpienia szkody podczas najmu. Powódka nie wykazała, że oferta pozwanego faktycznie zawierała takie zastrzeżenie.

W tym wypadku zaniechania powódki w kwestii wykazania, a więc udowodnienia, że oferta pozwanego nie zaspokajała uzasadnionego interesu poszkodowanego jako wierzyciela spowodowało, że strona powodowa powinna liczyć się z negatywnymi konsekwencjami zaniechania współpracy z pozwanym, o której mowa w art. 354 kc (por. wyrok SO w Łodzi z dnia 28.11.2016r., sygn. akt XIII Ga 603/16).

Na podkreślenie zasługuje okoliczność, iż wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione (por. uchwała SN z dnia 24.08.2017r., III CZP 20/17). W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że nie mogą być uznane za celowe
i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego (zniszczonego) pojazdu, gdy następstwo to może być wyeliminowane – bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego – w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Jeżeli zatem ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu – we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów – skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu), zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te – w zakresie nadwyżki – będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za „celowe i ekonomicznie uzasadnione”. W tym kontekście istotne znaczenie ma nie tylko równorzędność samego pojazdu, ale także dodatkowych warunków umowy, takich jak np. czas
i miejsce udostępnienia oraz zwrotu pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji. Jeżeli istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela (we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Z uwagi na ciążący na ubezpieczycielu obowiązek szczególnej, podwyższonej staranności nie można też przypisać decydującego znaczenia czynnikowi w postaci szczególnego zaufania, jakie poszkodowany ma do kontrahenta, z którego usług chciałby skorzystać. Poniesienia wyższych kosztów nie uzasadnia również sama przez się prostota skorzystania z oferty najmu złożonej przez przedsiębiorcę prowadzącego warsztat naprawczy, w którym uszkodzony pojazd ma być naprawiany. Konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem – w praktyce zwykle telefonicznego – nie może być uznana za niedogodność, która uzasadnia poniesienie wyższych kosztów najmu. Co więcej, należy uznać, że w ramach ciążącego na poszkodowanym obowiązku minimalizacji szkody i współdziałania z dłużnikiem (ubezpieczycielem) mieści się obowiązek niezwłocznego zasięgnięcia informacji co do tego, czy ubezpieczyciel może zaproponować poszkodowanemu pojazd zastępczy równorzędny uszkodzonemu (zniszczonemu). Nie ma to nic wspólnego z koniecznością poszukiwania przez poszkodowanego najtańszej oferty rynkowej najmu, nie jest bowiem istotne to, czy propozycja ubezpieczyciela jest najtańsza, lecz to, że jest przez niego akceptowana. Sąd Najwyższy podkreślił, że proponowana wykładnia nie eliminuje ani nie ogranicza przysługującej poszkodowanemu swobody wyboru kontrahenta, od którego najmie pojazd. Sprawia jedynie - ze względu na obowiązek zapobiegania zwiększeniu rozmiarów szkody - że zawierając umowę na mniej korzystnych warunkach od proponowanych przez ubezpieczyciela, poszkodowany będzie zmuszony ponieść część związanych z tym kosztów. Przeciwko przedstawionemu stanowisku nie przemawia wystarczająco silnie przyjmowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że odpowiedzialnością ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej objęte są - jako „niezbędne
i ekonomicznie uzasadnione” - koszty naprawy pojazdu ustalone według cen, którymi posługuje się swobodnie wybrany przez poszkodowanego warsztat naprawczy dokonujący naprawy samochodu, choćby odbiegały (były wyższe) od cen przeciętnych, jeżeli tylko odpowiadają cenom stosowanym przez usługodawców na lokalnym rynku (por. zwłaszcza uchwała SN z dnia 13.06.2003r., III CZP 32/03, i postanowienie SN z dnia 24.02.2006r., III CZP 91/05). Trzeba zwrócić uwagę, że w przypadku kosztów naprawy pojazdu służących bezpośrednio wyeliminowaniu już istniejącej szkody majątkowej interes poszkodowanego podlega intensywniejszej ochronie niż
w przypadku wydatków na najem pojazdu zastępczego, które nie służą wyrównaniu szkody - utrata możliwości korzystania z rzeczy nie jest szkodą - lecz jedynie wyeliminowaniu negatywnych następstw majątkowych doznanych przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia (zniszczenia) pojazdu (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 17.11.2011r., III CZP 5/11).
W konsekwencji wymagania dotyczące pokrycia obu kategorii kosztów różnią się. O ile celowość
i ekonomiczność wydatków służących bezpośrednio restytucji (naprawie pojazdu) jest kontrolowana co do zasady tylko w wąskich granicach określonych w art. 363§1 zd. 2 kc, o tyle
w przypadku kosztów służących wyeliminowaniu negatywnych następstw majątkowych - jest samoistną, podstawową przesłanką warunkującą zakwalifikowanie tych wydatków jako szkodę (tak wyrok SO w Łodzi z dnia 30.05.2018r., XIII Ga 1126/17).

Oczywiście poszkodowany nie ma obowiązku dokonać wynajmu pojazdu zastępczego według cen najniższych, czy też nawet średnich, przeciętnych na danym rynku, bowiem trudno oczekiwać od poszkodowanego dokładnego zapoznawania się z cenami rynkowymi przed dokonaniem wynajmu pojazdu. Jednakże nie może to oznaczać akceptowania roszczeń o zwrot każdych poniesionych faktycznie kosztów najmu, w sytuacji, gdy istniała realna możliwość wynajmu po stawkach znacznie niższych. Przy czym strona powodowa nie podważyła owej realności.

Niewątpliwie decyzja o wynajmie pojazdu zastępczego podjęta została autonomicznie
i dopiero po zakończeniu najmu skierowane zostało żądanie do ubezpieczyciela o zwrot wydatków, to jednak w realiach rozpoznawanej sprawy, w ramach zgodnej współpracy z ubezpieczycielem jako dłużnikiem, swoją decyzję o odmowie najmu pojazdu zastępczego w oparciu o ofertę złożoną przez pozwaną, strona powodowa winna oprzeć na przekonaniu, że była ona dla niej mniej korzystna, tak pod względem jakości jak i ceny tej usługi niż ta, z której skorzystała poszkodowany. Tymczasem powódka nie wykazała żadnych okoliczności, którymi kierował się poszkodowany podejmując decyzję o odrzuceniu oferty pozwanej. Nie rozeznała do końca tej oferty odnośnie ponoszenia ewentualnych dodatkowych opłat, a tym samym nie wykazała, że zastosowanie wyższej stawki za faktycznie wynajęty pojazd zastępczy niż oferowany było uzasadnione.

Z powyższych względów zasadnym było ustalenie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego w stawce 127,00 zł brutto, tj. 113,90 zł netto na dobę, wykazanej przez stronę pozwaną jako uzasadniona i za okres 19 dni, który nie był sporny pomiędzy stronami. Wypłata w toku postępowania likwidacyjnego odszkodowania w kwocie 2.187,35 zł (19 dni x 127,00 zł za dzień), czyniła powództwo bezzasadnym.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc, z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

Na koszty te w rozpoznawanej sprawie złożyła się opłata sądowa od pozwu w kwocie 200,00zł obliczona zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. tj. z 2016r., poz. 623 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego powódki oraz pozwanej w kwocie po 900,00zł obliczone zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) oraz kwota po 17,00 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa wynikająca z art. 1 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 09.09.2000r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 86, poz. 960 ze zm.).

Powódka przegrała proces w całości, musiała więc w całości ponieść jego koszty. Dlatego też Sąd zasądził od niej na rzecz pozwanej kwotę 917,00zł tytułem kosztów procesu (pkt 2 sentencji wyroku).

sędzia Katarzyna Górna-Szuława