Wyrok z 13 lutego 2024, sygn. I C 230/23

• (1) Ideą przyświecającą przesłuchaniu bezpośredniemu jest kontakt wzrokowy organu przesłuchującego (w tym przypadku Sądu) z przesłuchiwanym – oceniając wartość dowodową zeznań organ winien brać pod uwagę m.in. sposób składania zeznań przez daną osobę, jej mimikę, gestykulacje etc.

• (2) Zgodnie z art. 462 § 1 k.c. dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania; stosownie zaś to do treści art. 463 k.c., jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego. W niniejszej sprawie pozwany nie przedstawił pokwitowania spełnienia świadczenia (spłaty pożyczki); nie wskazywał on równocześnie, że świadczenie spełnił, lecz wierzyciel (pożyczkodawca) odmówił mu wystawienia stosownego pokwitowania. Jeśli zatem pozwany faktycznie – czemu Sąd nie dał wiary – spłacił całość zadłużenia względem powoda, to winien był zwrócić się do niego o wydanie stosownego pokwitowania (tj. w niniejszej sprawie bądź to przy płatności poszczególnych rat, bądź to po rzekomym spłaceniu całości). Okoliczność nieposiadania stosownych pokwitowań w perspektywie procesowej przekłada się, co do zasady, na faktyczną niemożność podołania ciężarowi dowodu w zakresie spłaty pożyczki; co prawda możliwe jest skuteczne wykazanie spłaty także za pomocą innych środków dowodowych, w tym dowodów o charakterze poszlakowym, jednakże w takim przypadku konieczne jest zbudowanie i przedstawienie swoistego zbioru dowodów, które jako całość tworzą komplementarną całość i nie budzą wątpliwości w zakresie swojej wartości – przykładowo, gdyby pozwany przedstawił nie tylko swój notes, ale również np. pochodzące od operatora zestawienie połączeń, które wskazywałoby, że w każdej z dat wskazanych w notesie kontaktował się z powodem (alternatywnie: SMSy z tych dat etc.), to wartość dowodowa takich dowodów – jako całości – zyskiwałaby na wartości, gdyż zgodne z zasadami doświadczenia życiowego jest bowiem, że chcąc się z kimś spotkać, np. aby oddać pieniądze, umawia się wcześniej z tą osobą. O zgromadzanie tego typu dowodów zadbać musi, zgodnie z zasadą ciężaru dowodu, zainteresowana strona. Powyższe prowadzi do następującej konstatacji: jeśli dana strona nie dba należycie o swój szeroko rozumiany interes, o odpowiednie zabezpieczanie swoich praw, to strona ta powinna godzić się, że w przypadku ewentualnych wątpliwości co do danych okoliczności ochrona prawna może nie zostać jej udzielona; reguła w doktrynie prawa kontynentalnego znana jest już od czasów rzymskich; znana jest również w systemie common law.., jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego. W niniejszej sprawie pozwany nie przedstawił pokwitowania spełnienia świadczenia (spłaty pożyczki); nie wskazywał on równocześnie, że świadczenie spełnił, lecz wierzyciel (pożyczkodawca) odmówił mu wystawienia stosownego pokwitowania. Jeśli zatem pozwany faktycznie – czemu Sąd nie dał wiary – spłacił całość zadłużenia względem powoda, to winien był zwrócić się do niego o wydanie stosownego pokwitowania (tj. w niniejszej sprawie bądź to przy płatności poszczególnych rat, bądź to po rzekomym spłaceniu całości). Okoliczność nieposiadania stosownych pokwitowań w perspektywie procesowej przekłada się, co do zasady, na faktyczną niemożność podołania ciężarowi dowodu w zakresie spłaty pożyczki; co prawda możliwe jest skuteczne wykazanie spłaty także za pomocą innych środków dowodowych, w tym dowodów o charakterze poszlakowym, jednakże w takim przypadku konieczne jest zbudowanie i przedstawienie swoistego zbioru dowodów, które jako całość tworzą komplementarną całość i nie budzą wątpliwości w zakresie swojej wartości – przykładowo, gdyby pozwany przedstawił nie tylko swój notes, ale również np. pochodzące od operatora zestawienie połączeń, które wskazywałoby, że w każdej z dat wskazanych w notesie kontaktował się z powodem (alternatywnie: SMSy z tych dat etc.), to wartość dowodowa takich dowodów – jako całości – zyskiwałaby na wartości, gdyż zgodne z zasadami doświadczenia życiowego jest bowiem, że chcąc się z kimś spotkać, np. aby oddać pieniądze, umawia się wcześniej z tą osobą. O zgromadzanie tego typu dowodów zadbać musi, zgodnie z zasadą ciężaru dowodu, zainteresowana strona. Powyższe prowadzi do następującej konstatacji: jeśli dana strona nie dba należycie o swój szeroko rozumiany interes, o odpowiednie zabezpieczanie swoich praw, to strona ta powinna godzić się, że w przypadku ewentualnych wątpliwości co do danych okoliczności ochrona prawna może nie zostać jej udzielona; reguła w doktrynie prawa kontynentalnego znana jest już od czasów rzymskich; znana jest również w systemie common law.