Uzasadnienie z 19 kwietnia 2024, sygn. I Ns 1252/18

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie

z 8 lutego 2024 roku

Wnioskiem z 25 września 2018 r. małżonkowie I. P. i S. P. wnieśli o stwierdzenie na swoją rzecz nabycia w drodze zasiedzenia z dniem 13 sierpnia 2017 r. współwłasności 1/3 nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) obr. 2 w K. przy ul. (...), objętej księgą wieczystą nr (...) oraz nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) obr. 2 w K. przy ul. (...), objętej księgą wieczystą nr (...). Wnioskodawcy wnieśli także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na uzasadnienie swego wniosku I. P. i S. P. podali, że na mocy aktu notarialnego z 12 sierpnia 1997 r. nabyli własność nieruchomości stanowiącej samodzielny lokal mieszkalny nr (...) położony w budynku nr (...) przy ul. (...) w K., który objęty jest księgą wieczystą nr (...). Z własnością lokalu związany jest udział 1/3 części w nieruchomości wspólnej, tj. we współwłasności budynku, z którego lokal został wydzielony oraz działki nr (...) w obrębie 7, objętej księgą wieczystą nr (...). Wnioskodawcy kupując ww. nieruchomość przyjmowali, że wraz z własnością lokalu związana jest współwłasność działki nr (...), której granica przebiegać miała zgodnie z ogrodzeniem. W chwili zawierania umowy z treści wypisu z księgi wieczystej wynikało, że działka nr (...) ma powierzchnię 393 m2, a powierzchnia ta odpowiadała tej widzianej podczas oględzin dokonanych przez wnioskodawców. Sprzedający S. K. oświadczył wnioskodawcom, że ze zbywanym udziałem we współwłasności nieruchomości wspólnej związane jest prawo użytkowania z wyłączeniem innych osób garażu blaszanego usytuowanego w północnej części działki. Wnioskodawcy nieprzerwanie od 1997 r. korzystają z miejsca, na którym stał określony garaż. Pozostałą część działki wszyscy współwłaściciele ciągle wykorzystują w celach rekreacyjnych. W lutym 2018 r. wnioskodawcy powzięli wiedzę, że działka nr (...) nie istnieje, a budynek nr (...) przy ul. (...) w K. posadowiony jest na działkach nr (...), a ogród położony jest zaś na działce nr (...). Działki nr (...) stanowią własność Gminy Miejskiej K..

Gmina Miejska K. w odpowiedzi na wniosek z 26 kwietnia 2019 r. wniosła o oddalenie wniosku w całości oraz o zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestnika kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści uzasadnienia swego stanowiska Gmina Miejska K. podniosła, że wnioskodawcy nie poczuwali się właścicielami czy też współwłaścicielami nieruchomości będących obecnie przedmiotem wniosku, albowiem rozważano możliwość oddania przedmiotowych działek, tj. działki nr (...) i część działki nr (...) w dzierżawę na cele parkingowe mieszkańców budynku przy ul. (...), a wnioskodawcy zwrócili się do Wydziału Skarbu Miasta z zapytaniem w przedmiocie kosztów dzierżawy nieruchomości. Ostatecznie zaprzeczono także, aby wnioskodawcy pozostawali w dobrej wierze, jednocześnie wskazując, że w przedmiotowej sprawie to nie wypis księgi wieczystej obrazował aktualne oznaczenie danej nieruchomości, a jedynie obowiązująca ewidencja gruntów i to tam należało poszukiwać właściwych i miarodajnych informacji w zakresie oznaczenia nieruchomości. Gmina Miejska K. podniosła także, że istota konstrukcji współwłasności zawiera w sobie co do zasady uprawnienie współwłaścicieli do współposiadania przedmiotu. Wnioskodawcy pozostają współwłaścicielami w niewielkim udziale, zatem ich wniosek odnosi się w istocie do udziałów pozostałych współwłaścicieli. Do czasu zniesienia współwłasności nie można wskazać, która część fizycznie przysługuje poszczególnym współwłaścicielom. Wnioskodawcy nie wyszli poza granice zwykłego posiadania.

Na rozprawie w dniu 17 listopada 2020 roku uczestnicy K. K. (1) i R. K. (1) zakwestionowali wniosek.

Uczestnik Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. w odpowiedzi na wniosek z 29 grudnia 2021 r. w całości przychylił się do stanowiska Gminy Miejskiej K..

Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu P. K. w treści odpowiedzi na wniosek z 17 sierpnia 2022 r. wniósł o oddalenie wniosku, powołując się na treść postanowienia Sądu Najwyższego z 19 lutego 2010 r. wydanego w sprawie o sygn. akt IV CSK 437/09. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz kuratora wynagrodzenia według norm przepisanych.

Uczestnicy M. i R. K. (2) w treści odpowiedzi na wniosek z 22 lutego 2023 r. wnieśli o oddalenie wniosku, względnie wskazując, że ewentualne stwierdzenie zasiedzenia udziału we własności nieruchomości w przypadku wnioskodawców mogłoby dotyczyć wyłącznie południowej części działki nr (...), tj. w części do pierwszego ogrodzenia z metalowej siatki. Wniesiono także o zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestników kosztów postępowania według norm przepisanych. Uczestnicy podnieśli także z daleko posuniętej ostrożności zarzut zasiedzenia przez siebie części nieruchomości składającej się z działki nr (...) w północnej jej części, stanowiącej przygraniczny pas gruntu z działką nr (...), a wyznaczonej ogrodzeniem z metalowej siatki, które powstało w latach 70. ubiegłego wieku i odgradza nieruchomość stanowiącą własność uczestników M. K. i R. K. (2).

Uczestnicy E. M. i P. M. w odpowiedzi na wniosek z 19 grudnia 2023 r. poparli w całości stanowisko przedstawione przez swoich poprzedników prawnych, tj. uczestników M. i R. K. (2) oraz podnieśli analogiczny zarzut zasiedzenia przez siebie części nieruchomości składającej się z działki nr (...) w północnej jej części, stanowiącej przygraniczny pas gruntu z działką nr (...), a wyznaczonej ogrodzeniem z metalowej siatki, które powstało w latach 70. ubiegłego wieku i odgradza nieruchomość stanowiącą własność uczestników. Wniesiono także o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

Uczestnicy K. J. i T. J. nie zajęli stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Umową z 12 sierpnia 1997 r., zawartą w formie aktu notarialnego sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w K. przy ul. (...) przez notariusza T. K. za Rep. A nr 4685/1997, S. K. sprzedał I. i S. małżonkom P. nieruchomość stanowiącą samodzielny lokal mieszkalny nr (...), położony w budynku nr (...) przy ul. (...) w K., objęty księgą wieczystą nr (...) z własnością którego związany jest udział wynoszący 1/3 części we współwłasności budynku, z którego lokal ten został wydzielony oraz taki sam udział w działce nr (...) w obrębie 7, objętej księgą wieczystą nr (...). S. K. w treści omawianego aktu notarialnego oświadczył, że w ramach swego udziału w nieruchomości wspólnej, z wyłączeniem innych osób, użytkuje piwnicę, pomieszczenie gospodarcze w części północno-wschodniej budynku oraz garaż blaszany usytuowany w północnej części działki. Kupujący oświadczyli, że przedmiot umowy został im już wydany w posiadanie, w zakresie odpowiadającym dotychczasowemu zakresowi posiadania S. K..

Dowód: wypis aktu notarialnego z 12 sierpnia 1997 r. Rep. A nr 4685/1997, k. 6-9;

Przy zawieraniu przedmiotowej umowy sprzedaży I. i S. P. skorzystali z pomocy biura (...).S. (...) s.c. z siedzibą w K. przy ul. (...). Wnioskodawcom na etapie rozmów z pośrednikiem, a także zbywcą i w kancelarii notarialnej podczas sporządzania i podpisywania aktu notarialnego nie okazano map obrazujących położenie nieruchomości, a swoją wiedzę w tym zakresie czerpali jedynie z oględzin dokonanych w terenie oraz zapewnień S. K. i pośrednika nieruchomości, że granica nieruchomości zgodnie z istniejącym ogrodzeniem.

Dowód: rachunek nr (...), k. 29;

przesłuchanie wnioskodawczyni I. P., k. 77v-78;

przesłuchanie wnioskodawcy S. P., k. 78-78v.

Działka nr (...) obr. 2 (mały) B., zarządzeniem Nr 29 Naczelnika Dzielnicy K. z dnia 26 listopada 1976 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego B.-Północ i jego podziału na działki budowlane. Zgodnie z ww. zarządzeniem, przeznaczono pod budownictwo jednorodzinne teren osiedla (...) położony w dzielnicy K., ograniczony od wschodu ul. (...) i terenem specjalnym, od północy torami kolejowymi, od zachodu ul. (...) i od południa ul. (...). Zarządzenie weszło w życie z dniem 1 marca 1977 г. Na podstawie rejestru stanu starego z dnia 19 stycznia 1977 r. nr K-683/77, ks. (...) z dnia 10.12.1976 r., działka nr (...) obr. 2 (mały) B., stanowiąca własność W. P., E. P. i S. K., uległa podziałowi na działki: nr (...) nr 159/2 i nr 159/3, położone w obr. 2 jedn. ewid. K. m. K.. Działka nr (...) o pow. 260 m2 znajdowała się pod budynkiem mieszkalnym dwurodzinnym, działka nr (...) o powierzchni 83m2 została włączona do terenu osiedla (...) w K. z przeznaczeniem pod drogę wewnątrzosiedlową, a działka nr (...) o pow. 171 m2 przeznaczona została na poszerzenie istniejącej działki nr (...). Działka nr (...) pozostała własnością dotychczasowych właścicieli; zaś za działki (...) otrzymali oni odszkodowanie.

Dowód: decyzja z dnia 13 maja 2021 r., znak GN.II. (...).1.17.2018.JM - akta sprawy

GN.II. (...).1.17.2018.JM;

decyzja z 30 maja 1977 r., znak (...)-1/29/77 w sprawie

odszkodowania – akta sprawy: GN.II. (...).1.17.2018.JM;

przesłuchanie uczestniczki M. K., k. 309v-310v;

przesłuchanie uczestnika R. K. (2), k. 310v-311.

Działka nr (...) obręb mały (...) B., opisana w akcie notarialnym - umowie sprzedaży z 12 sierpnia 1997 r., w obecnej Ewidencji Gruntów i Budynków, założonej w 1974 roku nie istnieje. Działka nr (...) przestała istnieć w latach 70. XX wieku, w dniu zawarcia aktu notarialnego z 12 sierpnia 1997 r. istniały już działki nr (...). Działka nr (...) uległa kolejno podziałom na: 45/1 i 45/2, oraz 45/1 na 45/3, 45/4, 45/5 oraz zmianie - działki (...) utworzyły działkę (...). Działka (...), w wyniku założenia ewidencji w 1974 (przejście z małych obrębów) utworzyła działkę (...). Działka (...) obr. (...) B. utworzyła działkę (...). Następnie działka (...) podzieliła się w 1977 roku na działki (...). Działki (...) powstały w wyniku regulacji stanu prawnego opracowaniem (...)- (...). Zgodnie z wykazami synchronizacyjnymi działka (...) odpowiada dawnej działce (...) a działka (...) odpowiada dawnej działce (...). Działka (...) powstała z dawnej działki (...), a działki (...) i159/3 powstały z części dawnej działki (...). Granica pomiędzy dawnymi działkami (...) w różnych opracowaniach jest przesunięta (jak wynika z map i szkicu pomiarowego biegła po ogrodzeniu między tymi działkami), a powinna być umiejscowiona w okolicy punktu 2743 wskazanego na mapie opracowanej przez biegłego sądowego.

Dowód: opinia z 25 maja 2021 r. wraz z załącznikami, k. 162-170;

decyzja nr (...) z 30 czerwca 2017 r., k. 133-148;

wykazy synchronizacyjne z 8 lipca 2015 r., k. 149-152;

ustna opinia uzupełniająca z 25 maja 2022 r., k. 196v;

mapa do celów projektowych, k. 295.

O tym, że teren ogrodzony nie stanowi już działki nr (...) I. i S. P. dowiedzieli się z pisma Urzędu Miasta K. - Wydziału Skarbu Miasta z 7 lutego 2018 r., z którego wynikało, że część działki nr (...) jest ogrodzona wraz z działką nr (...), a budynek nr (...) przy ul. (...) w K. posadowiony jest na działce nr (...) objętej księgą wieczystą nr (...) oraz częściowo na działce nr (...) objętej księgą wieczystą nr (...). Z kolei miejsce, gdzie znajduje się ogród stanowi w większości działkę nr (...), która to objęta jest księgą wieczystą nr (...). Działka nr (...) stanowi własność Gminy Miejskiej K.. W piśmie z 7 lutego 2018 r. Urząd Miasta K. - Wydział Skarbu Miasta zwrócił się do współwłaścicieli działki nr (...) z propozycją sprzedaży lub dzierżawy zajmowanych przez nich działek.

Dowód: pismo z dnia 7.02.2018 r., k. 27-28;

uproszczone wypisy z rejestru gruntów, k. 10-11;

mapa ewidencyjna, k. 12;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 13-14v;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 15-16v;

wydruki mapy z systemu (...), k. 47-49;

przesłuchanie wnioskodawczyni I. P., k. 77v-78;

przesłuchanie wnioskodawcy S. P., k. 78-78v.

Na mocy decyzji nr (...) z 26 marca 2018 r. dokonano aktualizacji danych ewidencyjnych dla obr. 2 jednostka ewidencyjna K. w ten sposób, że ujawniono w miejsce dotychczasowego użytku gruntowego dr (drogi) użytek gruntowy B (tereny mieszkaniowe) dla działki nr (...) o powierzchni 0,0083 ha.

Dowód: decyzja nr (...) z 26 marca 2018 r., k. 42-43v.

Jeden ze współwłaścicieli budynku nr (...) przy ul. (...) w K. - T. J. - pismem z 27 czerwca 2017 r. zwrócił się do Urzędu Miasta K. - Wydziału Skarbu Miasta o możliwość dzierżawy działki nr (...) na cele parkingowe.

Dowód: pismo z 27 czerwca 2017 r., k. 45;

przesłuchanie wnioskodawczyni I. P., k. 77v-78;

przesłuchanie wnioskodawcy S. P., k. 78-78v.

W odpowiedzi na pismo z 7 lutego 2018 r. I. i S. P. skierowali do Urzędu Miasta K. - Wydziału Skarbu Miasta pismo z 23 lutego 2018 r., w którym wskazali, iż nieruchomość nabyli jako ogrodzoną całość (działkę nr (...)) i ciągle użytkują ją od 1997 r. Odpowiadając na powyższe stanowisko Urząd Miasta K. - Wydział Skarbu Miasta wskazał (w piśmie z 30 kwietnia 2018 r.), że w jego ocenie konieczne jest uregulowanie przez współwłaścicieli działki nr (...) prawa do korzystania z działki nr (...) i części działki (...). Dopiero w reakcji na to stanowisko - w piśmie skierowanym do Urzędu Miasta K. - Wydziału Skarbu Miasta z 18 maja 2018 r. - I. i S. P. wyrazili zainteresowanie uregulowaniem kwestii korzystania z działek nr (...) i zwrócili się o udzielenie informacji o istniejących możliwościach, zaznaczając że chcą ją uzyskać przed podjęciem decyzji o wyborze sposobu regulacji. Wnioskodawcy zwrócili się także o podanie warunków dzierżawy lub wykupu nieruchomości. Po przedstawieniu przez Urząd Miasta K. - Wydział Skarbu Miasta w piśmie z 5 września 2018 r. możliwych rozwiązań w tym zakresie, I. i S. P. w piśmie z 25 września 2018 r. poinformowali o skierowaniu sprawy na drogę sądową.

Dowód: pismo z 23 lutego 2018 r., k. 62-63;

pismo z 30 kwietnia 2018 r., k. 64-65;

pismo z 18 maja 2018 r., k. 66-67;

pismo z 5 września 2018 r., k. 68-70;

pismo z 25 września 2018 r., k. 71;

przesłuchanie wnioskodawczyni I. P., k. 77v-78;

przesłuchanie wnioskodawcy S. P., k. 78-78v.

Wydział Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. prowadził postępowanie z wniosku K. Ł. (1) w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr (...) położonych w obrębie 2, jednostka ewidencyjna K. miasto K.. Postępowanie to zakończyło się decyzją Starosty (...) z 13 maja 2021 r. o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz K. Ł. (2). Decyzja stała się ostateczna z dniem 16 czerwca 2021 r.

Dowody: zawiadomienie z 30 września 2019 r., k. 90;

pismo z 8 marca 2018 r., k. 91;

wniosek z 4 września 2018 r., k. 93;

pismo z 30 grudnia 2021 r., k. 200;

decyzja z dnia 13 maja 2021 r., akta sprawy GN.II. (...).1.17.2018.JM.

I. i S. P. nieprzerwanie od dnia 12 sierpnia 1997 r. korzystają z miejsca, na którym posadowiony był blaszany garaż usytuowany w północnej części działki (o którym mowa była w treści aktu notarialnego z 12 sierpnia 1997 r.) oraz z terenu go okalającego do granicy pierwszego ogrodzenia, który to zakres posiadania pokrywa się z działką nr (...) oraz działką nr (...), oznaczoną na mapie z projektem podziału nieruchomości z 15 kwietnia 2023 r., przyjętą do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 2 maja 2023 r. za nr P. (...).2023. (...). Wnioskodawcy dokonali rozbiórki garażu i wykonali na własny koszt w tym miejscu betonowy podjazd służący jako miejsce postojowe dla samochodu oraz dokonali wymiany bramy wjazdowej prowadzącej na ten podjazd. Między współwłaścicielami budynku przy ul. (...) powstał nieformalny podział do używania nieruchomości otaczającej budynek w ten sposób, że małżonkowie J. korzystać mieli z nieruchomości od strony ul. (...), a I. i S. P. od strony ul. (...) i z nieruchomości od strony domu do pierwszego ogrodzenia. Z kolei część działki, na której jest urządzony ogród, która to działka znajduje się za pierwszym ogrodzeniem i miała stanowić drogę (oznaczona na ww. mapie z projektem podziału jako działki nr (...)) użytkowana była do 2017 r. wyłącznie przez P. K., który m.in. kosił tam trawę. Gdy około 2012/2013 r. R. K. (2) chciał przyciąć gałęzie przechodzące z jego gruntu na tę działkę - prosił o zgodę właśnie P. K.. W 2017 r. P. K. przeprowadził się za granicę, a ww. działka pozostawała zaniedbana, jedynie S. P. sporadycznie kosił tam trawę. Ogrodzenie oddzielające działkę położoną najbliżej budynku przy ul. (...) od działki, która przeznaczona była pod drogę od lat 70. ubiegłego wieku nie było wymieniane ani remontowane. Pomiędzy ww. działkami w ogrodzeniu jest zainstalowana furtka umożliwiająca przejście.

Dowód: wypis aktu notarialnego z 12 sierpnia 1997 r. Rep. A nr 4685/1997, k. 6-9;

pismo z 4 września 2003 r., k. 23;

pismo z 22 maja 2003 r., k. 24;

mapa z projektem podziału nieruchomości z 15 kwietnia 2023 r., k. 305;

dowód z przesłuchania wnioskodawczyni I. P., k. 77v-78;

dowód z przesłuchania wnioskodawcy S. P., k. 78-78v, 311-311v;

dowód z przesłuchania uczestniczki M. K., k. 309v-310v;

dowód z przesłuchania uczestnika R. K. (2), k. 310v-311.

M. K. i R. K. (2) byli właścicielami na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej dwóch lokali mieszkalnych położonych w K. przy ul. (...), tj. lokalu nr (...) (objętego księgą wieczystą nr (...)) i lokalu nr (...) (objętego księgą wieczystą nr (...))/ Lokale te znajdują się w budynku mieszkalnym położonym na nieruchomości składającej się z działki nr (...) o powierzchni 0,026 ha (dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie, IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...)).

Dowód: treść księgi wieczystej nr (...), k. 258-263;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 264-269;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 270-275;

wypis z rejestru gruntów, k. 289.

M. K. i R. K. (2) przed zakupem przedmiotowych nieruchomości uzyskali wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej, które potwierdziły spójność oznaczenia nieruchomości i jej powierzchni z treścią księgi wieczystej. Małżonkowie przyjęli, że granice działek pokrywają się z posadowionym ogrodzeniem, co do którego uzyskali informację od zbywcy, że powstało w latach 70-tych XX w.

Dowód: wypis z rejestru gruntów, k.289;

wyrys z mapy ewidencyjnej, k. 290;

przesłuchanie uczestniczki M. K., k. 309v-310v;

przesłuchanie uczestnika R. K. (2), k. 310v-311v.

M. K. i R. K. (2) w 2018 r. uzyskali informacje, że ogrodzenie położone od południowej strony nieruchomości, tj. najbliżej ul. (...) znajduje się w części działki nr (...) (która to część pokrywa się z działką nr (...) oznaczoną na mapie z projektem podziału nieruchomości z 15 kwietnia 2023 r.). I. i S. P. w żaden sposób nie korzystali i nie użytkowali części działki nr (...), która wychodzi poza przedmiotowe ogrodzenie od strony budynku przy ul. (...), oznaczonej przez biegłego jako działka nr (...). Tak określoną część działki posiadali M. K. i R. K. (2) oraz ich poprzednicy prawni - rodzina P., którzy traktowali ją jako całość gospodarczą z działką nr (...) - kosili ją i utrzymywali. Obecnie ww. część działki posiadają aktualni właściciele lokali nr (...) położonych w budynku przy ul. (...) w K., tj. E. M. i P. M..

Dowód: mapa z projektem podziału nieruchomości z 15 kwietnia 2023 r., k. 305;

przesłuchanie uczestniczki M. K., k. 309v-310v;

przesłuchanie uczestnika R. K. (2), k. 310v-311v;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 348-352;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 353-357.

W dniu 17 października 2023 r. E. M. i P. M. nabyli od M. i R. K. (2) własność lokali nr (...), wyodrębnionych w ramach budynku mieszkalnego położonego przy ul. (...) w K..

Dowód: treść księgi wieczystej nr (...), k. 258-263, 348-352v;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 264-269, 353-357v;

treść księgi wieczystej nr (...), k. 270-275.

Umową z dnia 17 września 1970 r. S. i H. K. sprzedali W. P. i E. P. udział wynoszący połowę nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...), a utworzonej z działki nr (...). W pkt XIV ww. aktu notarialnego strony zawarły porozumienie odnośnie korzystania z nieruchomości w ten sposób, że z części działki zabudowanej o powierzchni 2 a 88 m2 to jest o długości 24 m a szerokości 12 m od strony północnej korzystać będą obaj kupujący, zaś z reszty nieruchomości od strony południowej korzystać będą nadal dotychczasowi właściciele.

Dowód: wypis aktu notarialnego z 17 września 1970 r. Rep. A.II. (...), k. 291-293.

W piśmie z 25 marca 1977 r. do (...) Dzielnicowego K. Dzielnicowy Zarząd (...) strony uprzednio opisanego aktu notarialnego złożyły oświadczenie, że celem sprzedających i kupujących nie była sprzedaż udziału w działce nr (...), lecz dokonanie jej takiego podziału, aby W. P. i E. P. stali się właścicielami części działki nr (...) o pow. 288 m2. Wskazano, że taką koncepcje aktu przyjęto tylko z powodu projektowanego objęcia działki zarządzeniem w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego B.-Północ. Podano także, że odmówiono im podziału działki nr (...) (poprzednio nr 82) odraczając decyzje do czasu opracowania dla całego terenu szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ostatecznie więc wniesiono o zarządzenie wyłączenia dz. 159/1 spod działania zarządzenia o ustaleniu terenu budowlanego celem umożliwienia stronom uregulowania własności na rzecz małżonków P. oraz o wydanie decyzji, że małżonkowie S. K. i H. K. zachowali własność działek nr (...).

Dowód: pismo z 25 marca 1977 r., k. 294-294v.

I. i S. P. nie przejęli od S. K. posiadania części działki nr (...) oznaczonej przez biegłego jako działka nr (...) oraz części działki nr (...) oznaczonej przez biegłego jako działka nr (...), czyli ogrodzonej drugiej części nieruchomości, na której znajduje się ogród i stary orzech, ponieważ nieruchomością tą władał i gospodarował wyłącznie P. K.. Wnioskodawcy objęli opisaną część nieruchomości w posiadanie dopiero w 2017 r., kiedy P. K. wyjechał za granicę.

Dowód: przesłuchania wnioskodawcy S. P., k.78-78v;

niezaprzeczone oświadczenie wnioskodawcy S. P., k. 311-311v;

przesłuchanie uczestniczki M. K., k. 309v-310v;

przesłuchanie uczestnika R. K. (2), k. 310v-311.

Powyższy stan fatyczny Sąd ustalił na podstawie przywołanych wyżej dowodów.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentów Sąd w całości uznał za wiarygodny. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie zostały przez żadną ze stron zakwestionowane co do ich treści i autentyczności, a wątpliwości takich nie powziął także Sąd.

Kolejno Sąd oparł się w swoich ustaleniach na opiniach biegłego sądowego z 25 maja 2021 r. i z 7 maja 2023 r. oraz na ustnej opinii uzupełniającej z 25 stycznia 2022 r. Opinie te Sąd ocenił jako stanowcze, logiczne, mające należyte oparcie teoretyczne oraz przedstawiające w sposób jasny i niebudzący wątpliwości tok rozumowania biegłego, który doprowadził go do przyjętych wniosków. Uczestnicy postępowania także ww. opinii nie kwestionowali, o czym świadczy fakt, że po sporządzeniu opinii uzupełniającej nie wniesiono zarzutów. Jedyną kwestią sporną były granice dawnej działki nr (...), które w ocenie Sądu biegły przedstawił na mapie w sposób prawidłowy i rzetelny, a twierdzenie, jakoby pismo z 25 marca 1977 r. miało na te granice jakikolwiek wpływ jest w ocenie sądu bezzasadne, albowiem pismo to nie ma doniosłego znaczenia dla granic działki, a jedynie przedstawia intencje jakie przyświecały stronom zawartego w dniu 17 września 1970 r. aktu notarialnego.

Dowody osobowe - z przesłuchania wnioskodawców I. P. i S. P. oraz dowód z przesłuchania uczestników M. i R. K. (2), okazały się w przeważającej części wiarygodne, a to z uwagi na ich jasny, logiczny, konsekwentny i spójny charakter. Dowody te znalazły także potwierdzenie w pozostałych dowodach zgromadzonych w sprawie. Zeznania uprzednio wymienionych osób nie przeczyły sobie nawzajem, a wręcz przeciwnie – uzupełniały się i pokrywały, tworząc razem spójny obraz wydarzeń. Brak było więc okoliczności podważających wiarygodność omawianych dowodów, a zatem stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych poczynionych w przedmiotowej sprawie.

Jedynie w zakresie dowodu z przesłuchania wnioskodawczyni I. P. Sąd nie dał wiary stwierdzeniu, że wszyscy mieszkańcy budynku położonego przy ul. (...) korzystali nieruchomości znajdującej się za pierwszym ogrodzeniem (nieruchomości, którą strony oddzieliły na potrzeby urządzenia drogi). Powyższe sprzeczne jest z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a to w postaci dowodu z przesłuchania R. i M. K., którzy wskazali, że do 2017 r. terenem tym władał wyłącznie P. K., a dopiero potem objęli ją w posiadanie wnioskodawcy. Taki stan rzeczy potwierdził także wnioskodawca S. P., przyznając, że do wyjazdu P. K. nie zajmował się w żaden sposób przedmiotową częścią działki.

Z powyższych względów Sąd poczynił w sprawie ustalenia faktyczne na podstawie wyżej wymienionych dowodów. Sąd ocenił wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału (art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Postanowieniem z dnia 16 maja 2023 r. (wydanym na rozprawie) sąd pominął dowód z przesłuchania K. J., T. J., R. K. (1) wobec ich nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oraz z przesłuchania przedstawiciela Gminy Miejskiej K. i Skarbu Państwa wobec oświadczenia ich pełnomocników o tym, że nie będą wskazywać żadnej osoby, która mogłaby zostać przesłuchana w ich imieniu.

W toku tej samej rozprawy sąd oddalił wniosek o zobowiązanie biegłego do ustosunkowania się do pisma z 25 marca 1977 r., albowiem pismo to nie ma doniosłego znaczenia dla granic działki, a jedynie przedstawia intencje jakie przyświecały stronom zawartego w dniu 17 września 1970 r. aktu notarialnego.

Postanowieniem z 11 stycznia 2024 r. sąd pominął dowód z przesłuchania K. Ł. (2) wobec jej nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oraz z przesłuchania E. M. i P. M. wobec oświadczenia ich pełnomocnika o nieposiadaniu przez ww. wiedzy na temat okoliczności niniejszej sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek okazał się jedynie częściowo zasadny.

Zgodnie z treścią art. 172 k.c. posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (art. 336 k.c.).

Wnioskodawcy w niniejszej sprawie wnieśli o stwierdzenie na swoją rzecz nabycia przez zasiedzenie udziału w wysokości 1/3 części w prawie własności nieruchomości składającej się z działek nr (...) w całości. Przeprowadzone postępowanie dowodowe i poczynione ustalenia faktyczne pozwalają na wniosek, że I. i S. P. w dniu nabycia własności lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku przy ul. (...) w K. pozostawali w usprawiedliwionym przekonaniu, że nieruchomość wspólna związana z własnością nieruchomości lokalowej obejmuje działkę nr (...), która sięgać miała na północ do pierwszego ogrodzenia. Tak sytuację przedstawił im sprzedający lokal S. K. oraz pośrednik w sprzedaży podczas oględzin nieruchomości. Wnioskodawcy w tym zakresie poczynili wszelkie niezbędne starania, albowiem zweryfikowali treść księgi wieczystej, a ponadto działali w zaufaniu do funkcjonariusza państwowego, jakim jest notariusz sporządzający akt notarialny - umowę sprzedaży nieruchomości. Nieracjonalnym zdaje się więc, aby wymagać od kupujących, żeby poza dokonaniem ww. czynności weryfikowali nadto granice działki, co w sposób oczywisty wiązałoby się z uzyskaniem informacji z urzędu miasta - wydziału geodezji oraz skorzystaniem z usług geodety, który wyznaczyłby te granice w terenie. W ocenie sądu więc wnioskodawcy w dobrej wierze w dniu 12 sierpnia 1997 r. (data nabycia i objęcia w posiadanie nieruchomości lokalowej wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej) objęli w posiadanie samoistne nieruchomość, która w ich ocenie ówcześnie miała stanowić działkę nr (...) w ramach istniejącego ogrodzenia. Obecne oznaczenia nieruchomości objętej w posiadanie przez wnioskodawców to działka nr (...) i działka nr (...).

Nieuzasadnione jest żądanie wnioskodawców co do terenów wykraczających poza istniejące od lat 70. XX wieku ogrodzenie. Brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów na objęcie tych terenów w posiadanie samoistne przez I. i S. P.. Bez wątpienia wnioskodawcy nigdy nie władali działką nr (...), która to działka z kolei ogrodzona jest razem z działką nr (...) i pozostaje ona nieprzerwanie od wielu lat w posiadaniu samoistnym E. M., P. M. i ich poprzedników prawnych (rodziny P. i małżonków K.). Także brak jest w przedmiotowej sprawie jakichkolwiek dowodów zmierzających do wykazania posiadania samoistnego wnioskodawców działki oznaczonej na mapie z projektem podziału nr 159/8. Działka ta także znajdowała się poza ogrodzeniem, w związku z czym I. i S. P. nie mieli do niej dostępu i nigdy jej nie użytkowali.

Działki oznaczone na mapie z projektem podziału nieruchomości nr 159/6 i 159/4, tj. działki znajdujące się pomiędzy pierwszym i drugim ogrodzeniem (działka ogrodowa, na której rośnie orzech i inne krzewy, która początkowo przeznaczona była pod urządzenie drogi) także nie była przez wnioskodawców w jakikolwiek sposób używana co najmniej do 2017 r., kiedy to P. K. - osoba wyłącznie terenem tym się zajmująca i nim dysponująca - wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Od tego czasu grunt ten stał zaniedbany, jedynie sporadycznie S. P. kosił tam trawę. Okoliczność tą przyznał sam wnioskodawca oraz uczestnicy małżonkowie K.. Powyższe świadczy niewątpliwie o tym, że I. P. i S. P. działkę tę objęli w posiadanie najwcześniej w 2017 r. i dokonali tego w złej wierze. Zła wiara w ocenie sądu wynika z tego, że wnioskodawcy nie mogli zakładać, jakoby ta część nieruchomości wchodziła w zakres nieruchomości wspólnej związanej z własnością lokali mieszkalnych wyodrębnionych w ramach budynku przy ul. (...). Powyższe znajduje swe uzasadnienie w okoliczności, że wnioskodawcom nie wykazali, aby zostało im przekazane posiadanie omawianej działki. Świadczy o tym zapis w treści aktu notarialnego z dnia 12 sierpnia 1997 roku, w którym podano, jakoby blaszany garaż znajdował się w północnej części działki nr (...) (pkt V aktu). Gdyby więc wnioskodawcy w swej świadomości utożsamiali działkę nr (...) z terenem do granicy drugiego ogrodzenia, to trudno byłoby usytuowanie garażu uznać za północne. Taki opis jest prawidłowy tylko przy przyjęciu, że uznawana przez S. K. oraz wnioskodawców granica działki nr (...) znajdowała się w miejscu, w którym posadowiono pierwsze ogrodzenie (licząc od strony domu w kierunku na północ). Co więcej, ustalone przez biegłego granice byłej działki nr (...) od strony północnej pokrywają się z „pierwszym” ogrodzeniem. Prowadzi to do wniosku, że S. K. wskazał w terenie obszar działki nr (...) w jej granicach ewidencyjnych – takich, jakie zostały ustalone przez biegłego. Wszystko to w ocenie Sądu uzasadnia przyjęcie złej wiary wnioskodawców w odniesieniu do działek nr (...), a nawet gdyby przyjąć dobrą wiarę - to i tak termin zasiedzenia od 2017 r. nie upłynąłby. Wnioskodawcy nie wykazali także, aby doszło do przeniesienia posiadania z P. K. na nich, co pozwoliłoby doliczyć czas posiadania P. K. zgodnie z art. 176 § 1 k.c.

Ostatecznie więc wnioskodawcy posiadali samoistnie jak współwłaściciele jedynie działkę oznaczoną na mapie z projektem podziału pod nr 159/7, albowiem użytkowali ją zgodnie z ustalonym między współwłaścicielami podziałem do używania. I tak, I. i S. P. korzystali z postawionego tam garażu blaszanego, a następnie dokonali jego rozbiórki i urządzili tam dla siebie miejsce postojowe oraz dokonali wymiany bramy wjazdowej. Powyższe miało miejsce za zgodą pozostałych współwłaścicieli, którzy samodzielnie użytkowali i kosili wydzielone im części nieruchomości wspólnej. Działali oni więc jak współwłaściciele w zakresie nieruchomości wspólnej do granicy pierwszego ogrodzenia.

Skoro więc wnioskodawcy posiadali nieruchomość oznaczoną na mapie z projektem podziału jako działka nr (...) jak jej współwłaściciele w udziale wynoszącym 1/3 własności (taki udział we własności nieruchomości wspólnej przysługiwał w związku z prawem własności lokalu mieszkalnego) od 12 sierpnia 1997 r., to do nabycia udziału we własności tej nieruchomości przez zasiedzenie w dobrej wierze doszło w dniu 13 sierpnia 2017 r.

Słusznie I. i S. P. sformułowali treść wniosku, wskazując jedynie na nabycie udziału we współwłasności nieruchomości, albowiem niewątpliwie posiadali oni tą nieruchomość w ramach podziału do używania, respektując prawa pozostałych współwłaścicieli i nieruchomość tą postrzegali jako nieruchomość wspólną, udział w prawie własności której związany jest z własnością lokalu mieszkalnego. Takie postrzeganie jest uzasadnione, a wręcz naturalne, w sytuacji, gdy na działce nr (...) posadowiona jest część budynku mieszkalnego.

Wnioskodawcy posiadali samoistnie ww. nieruchomość wspólnie przez cały okres 20 lat jako małżonkowie, zatem zgodnie z treścią art. 31 § 1 k.r.o. nabyli oni prawo współwłasności na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.

Na marginesie wskazać jeszcze trzeba, że wiedza, że nieruchomość stanowi cudzą własność, a także podejmowanie działań mających na celu uregulowanie stosunków własnościowych nie wyłącza możliwości samoistnego posiadania, które wymaga jedynie połączenia elementu posiadania jak właściciel z wolą wykonywania tego prawa dla siebie (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2015 r., sygn. akt I CSK 920/14). Nie mają zatem na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie żadnego wpływu rozmowy prowadzone przez wnioskodawców z Gminą Miejską K. na temat ewentualnych możliwości wykupu lub dzierżawy przedmiotowych gruntów. Co więcej, rozmowy te miały miejsce w 2018 r., tj. już po upływie terminu zasiedzenia, kiedy to wnioskodawcy nabyli już przez zasiedzenie udział we własności omawianej nieruchomości.

Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu powołując się na treść postanowienia Sądu Najwyższego z 19 lutego 2010 r., sygn. akt IV CSK 437/09 wskazał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W treści ww. orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, że powiększenie lub zmniejszenie nieruchomości wspólnej jest możliwe tylko poprzez współdziałanie wszystkich uprawnionych współwłaścicieli w sposób przewidziany w art. 32a i art. 5 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, a zatem wykluczone jest nabycie części nieruchomości wspólnej przez jednego z jej współwłaścicieli w drodze zasiedzenia. Dokładna lektura uzasadnienia sporządzonego w tej sprawie pozwala na stwierdzenie, że rozstrzygnięcie zapadło w odmiennym niż ustalony w przedmiotowej sprawie stanie faktycznym. Uwzględniając zaś podłoże faktyczne, jakie w tamtej sprawie miało miejsce należy uznać, że ww. twierdzenie Sądu Najwyższego odnosiło się do sytuacji, w której jeden z współwłaścicieli usiłował zasiedzieć udział w nieruchomości wspólnej kosztem pozostałych współwłaścicieli. Z tego też względu powołano się tam na konsekwencje związane ze zmianą wysokości udziałów pozostałych współwłaścicieli. W niniejszej sprawie wnioskodawcy dążyli do nabycia prawa udziału we własności przez zasiedzenie w zupełnie nowej nieruchomości, która jak dotąd nie stanowiła formalnie nieruchomości wspólnej. Taki zabieg nie wpłynie więc na wysokość udziałów pozostałych współwłaścicieli, a jedynie udział ten odnosił się będzie do dodatkowego, nowo nabytego gruntu. W ocenie tut. Sądu stanowisko Sądu Najwyższego wykluczające nabycie części nieruchomości wspólnej przez jednego z jej współwłaścicieli w drodze zasiedzenia na kanwie przedmiotowej sprawy nie znajdzie zastosowania, albowiem stanowisko to dotyczy wyłącznie nieruchomości wspólnej, która formalnie stanowi już przedmiot współwłasności, a nie stanie się nim dopiero w wyniku zasiedzenia. Co do konieczności współdziałania wszystkich współwłaścicieli w celu powiększenia nieruchomości wspólnej, to wskazać należy, że powołane art. 32a i 5 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali odnoszą się wprost do konkretnych przypadków, które wiążą się z powstaniem po stronie współwłaścicieli dodatkowych kosztów czy strat, podczas gdy w wyniku nabycia prawa własności nowej nieruchomości przez zasiedzenie współwłaściciele nieruchomości jedynie zyskują. W ocenie Sądu przepisy te swoim zakresem nie obejmują wszystkich przypadków nabycia własności, w tym przez zasiedzenie i pozwalają na samodzielne działanie poszczególnych współwłaścicieli, jak ma to miejsce w omawianym przypadku.

Z powyższych względów orzeczono, jak w pkt I i II postanowienia.

W pkt III postanowienia przyznano kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika P. K. - adw. K. R. 3.321 zł brutto tytułem wynagrodzenia za pełnioną funkcję. Powyższego dokonano na podstawie § 1 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536) w zw. z § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 6 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) w zw. z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2631 z późn. zm.). Uprzednio wymieniona suma powstała z uwagi na wartość przedmiotu sprawy (67.733 zł). Stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości 50% stawki obliczonej na podstawie § 2 (tj. 50% z 5.400 zł = 2.700 zł). Ostatecznie kwotę tę powiększono o należny podatek od towarów i usług w wysokości 23% (łącznie wynagrodzenie wyniosło więc 3.321 zł). Zasądzono na rzecz kuratora 100% minimalnego wynagrodzenia przewidzianego w treści ww. rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, a to z uwagi na znaczny stopień zawiłości sprawy.

W pkt IV postanowienia nakazano ściągnąć od wnioskodawców I. P. i S. P. solidarnie na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie kwotę 8.960,73 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa. Na kwotę tę złożyły się następujące wartości: 3.321 zł tytułem wynagrodzenia kuratora, 2.413,33 zł tytułem wynagrodzenia biegłego za sporządzenie opinii z 25 maja 2021 r. oraz 3.226,40 zł tytułem wynagrodzenia biegłego za sporządzenie opinii z 7 maja 2023 r. Powyższego dokonano na mocy art. 113 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1144 z późn. zm.) w związku z art. 520 § 2 k.p.c., uznając, że postępowanie toczyło się z inicjatywy i w interesie wnioskodawców, ono zatem powinni ponieść jego koszty w zakresie, w jakim tymczasowo pokrył je Skarb Państwa.

W pkt V postanowienia stwierdzono zgodnie z zasadą wyrażoną w treści art. 520 § 1 k.p.c., że w pozostałym zakresie wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 1252/18/K

S/Proszę:

1.  odnotować uzasadnienie;

2.  odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi (...), informując, że termin do sporządzenia uzasadnienia został przedłużony przez Prezesa tut. Sądu, a zatem termin na złożenie apelacji wynosi 3 tygodnie ( doręczenie przez portal);

3.  kal. 21 dni.