Wyrok z 2 lipca 2024, sygn. I1 C 1220/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lipca 2024 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni I1 Wydział Cywilny Sekcja d/s Rozpoznawanych w Postępowaniu Uproszczonym

w składzie następującym:

Przewodniczący:	SSR Małgorzata Żelewska
Protokolant:	protokolant Adrianna Bochniak

po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 r. w Gdyni na rozprawie

sprawy z powództwa Gminy M. G.

przeciwko A. B.

o zapłatę

I.  oddala powództwo

II.  zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem kosztów procesu;

III.  nakazuje ściągnąć od powódki Gminy M. G. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 683,26 zł (sześćset osiemdziesiąt trzy złote 36/100) tytułem zwrotu kosztów opinii biegłego wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa.

Sygn. akt I1 C 1220/22 upr.

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 2 lipca 2024 r.

Powódka Gmina M. G. wniosła pozew przeciwko A. B. o zapłatę kwoty 18.249,30 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że pozwany z tytułu bezumownego korzystania z gruntu gminnego położonego w G. przy ul. (...) im. F. N. (1) zalega z zapłatą odszkodowania za okres od dnia 23 sierpnia 2021 r. do 23 września 2021 r. na łączną kwotę 18.249,30 złotych. Powódka wzywała pozwanego do zapłaty w dniu 11 marca 2022 r., niemniej pozwany do dnia wniesienia pozwu nie uregulował kwoty z tytułu bezumownego korzystania.

(pozew, k. 3-3v.)

W dniu 1 lipca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I 1 Nc 2601/22 Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni wydał nakaz zapłaty, w którym nakazał pozwanemu, aby zapłacił na rzecz powódki kwotę 18.249,30 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3.400 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu do dnia zapłaty tytułem kosztów procesu.

(nakaz zapłaty, k. 14)

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wskazał, że wynajmował przedmiotową działkę od M. K. (1) (NIP (...)). Z treści zawartej umowy najmu wynikało, że M. K. (1) posiada tytuł prawny do nieruchomości, ponadto kwestia ta nie była podważana przez Urząd Miasta G.. Pozwany podniósł, że naliczany przez M. K. (1) czynsz na bieżąco regulował.

(sprzeciw od nakazu zapłaty, k. 19-20)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. B. od 2019 r. korzystał z gruntu położonego w G. przy Bulwarze Nadmorskim im. F. N. (1), oznaczonego jako działka nr (...) obręb (...) Ś. o powierzchni 0,0134 ha na podstawie umowy z 1 marca 2019r. zawartej z F. (...) w G. reprezentowanym przez A. K.. A. K. występowała z kolei w imieniu S. K., który był ustanowionym kuratorem spadku, w skład którego wchodziła w/w nieruchomość – po zmarłym J. R.. A. B. prowadził na miejscu mobilny punkt gastronomiczny – detaliczna sprzedaż lodów.

W dniu 31 stycznia 2020 r. A. K., A. B. oraz M. K. (1) zawarli cesję umowy najmu, w której zgodnie oświadczyli, że zmiana stron w umowie następuje z dniem 1 lutego 2020 r., a wynajmującego i najemcę łączy umowa najmu terenu zawarta w dniu 1 marca 2019 r.

(dowód: okoliczność bezsporna, umowa najmu z dnia 1 marca 2019 r., k. 128-130; cesja umowy najmu, k. 134; zeznania świadka S. K., k. 209-210, zeznania pozwanego A. B., k. 218-219)

Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa nieodpłatnie w drodze zasiedzenia na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Gdyni VII Wydział Cywilny sygn. akt VII Ns 471/17 z dnia 20 grudnia 2017 r.

(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni VII Wydział Cywilny sygn. akt VII Ns 471/17 z dnia 20 grudnia 2017 r., k. 40)

Gmina M. G. z dniem 29 grudnia 2020 r. stała się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na mocy ostatecznej Decyzji Wojewody (...). (...).41.2020.DK z dnia 29 grudnia 2020 r.

(dowód: decyzja Wojewody (...) z dnia 29 grudnia 2020 r., k. 47-49)

Pismami z dnia 1 czerwca 2021 r. oraz 15 czerwca 2021 r. powódka wzywała pozwanego do usunięcia punktów gastronomicznych i wydania nieruchomości w stanie uporządkowanym i oczyszczonym z nakładów stanowiących własność pozwanego.

(dowód: pisma z dnia 1 czerwca 2021 r., 15 czerwca 2021 r., k. 55-56)

Pismem z dnia 21 czerwca 2021 r. skierowanym do Urzędu Miasta G. pozwany poinformował, że 18 czerwca 2021 r. otrzymał pismo z dnia 1 czerwca 2021 r. A. B. wskazał, że podjął działania mające na celu wyjaśnienie kwestii związanych z własnością działki, na której prowadzi działalność gospodarczą. Pozwany poinformował, że natychmiast po uzyskaniu stosownych dokumentów od wynajmującego mu przedmiotową działkę, poinformuje Urząd Miasta G. co do trybu i terminu jej opuszczenia.

(dowód: pismo z dnia 21 czerwca 2021 r., k. 59)

W czerwcu (23 czerwca) i lipcu (26 lipca) i sierpniu (23 sierpnia) 2021 r. Gmina M. G. wysyłała do A. B. pisma wzywające do usunięcia punktów gastronomicznych i zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jej gruntu.

(dowód: pisma Gminy, k. 60-66)

W dniu 4 sierpnia 2021 r. pełnomocnik pozwanego (radca prawny M. K. (2)) wysłała do Prezydenta Miasta G. pismo, w którym stwierdziła, że jak dotychczas nie przedstawiono jej mandantowi jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego zmianę właściciela nieruchomości. Prosiła w konkluzji o dostarczenie dokumentów potwierdzających stan własnościowy spornego gruntu.

(dowód: pismo pełnomocnika pozwanego z dnia 4 sierpnia 2021 r. z dowodem nadania, k. 90-91)

Pismem z dnia 13 sierpnia 2021 r. pełnomocnik pozwanego ponownie wezwał Prezydenta Miasta G. do wskazania dowodu potwierdzającego własność Skarbu Państwa spornej nieruchomości. Ponadto wniósł o uzasadnienie ceny korzystania z nieruchomości.

(dowód: pismo pełnomocnika pozwanego z dnia 13 sierpnia 2021 r. z dowodem nadania, k. 92-93)

W odpowiedzi na to pismo Urząd Miasta G. w dniu 17 sierpnia 2021 r. wysłał do pełnomocnika pozwanego kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Gdyni w sprawie sygn. VII Ns 471/17, kserokopię decyzji Wojewody (...). (...).41.2020.DK, wydruk z księgi wieczystej pobrany z serwisu internetowego ( (...)).

Pismo to zostało odebrane przez adresatkę w dniu 6 września 2021 r.

(dowód: pismo UM z dnia 17 sierpnia 2021 r. z zpo, k. 152-154)

Pozwany zabrał swoją przyczepę ze spornego gruntu na początku września 2021 r. i zaprzestał płacenia czynszu. Fakt ten potwierdziła pełnomocnik pozwanego w piśmie z dnia 13 października 2021 r., w którym poinformowała Prezydenta Miasta G., że z momentem potwierdzenia własności Gminy M. G. spornej nieruchomości, pozwany usunął swoją przyczepę.

(dowód: pismo pełnomocnika pozwanego z dnia 13 października 2021 r., k. 94-95, zeznania pozwanego, k. 219)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów oraz dowodu z przesłuchania świadka S. K. oraz zeznań pozwanego.

W ocenie Sądu powyższe dokumenty nie budzą wątpliwości co do swej prawdziwości oraz wiarygodności, a także nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Dokumenty prywatne przedłożone przez strony nie były kwestionowane co do autentyczności.

Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania wiarygodności zeznań świadka S. K., które były logiczne i korespondujące z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.

Sąd uznał też za wiarygodne zeznania pozwanego, które były spontaniczne, spójne i niesprzeczne, a ponadto zgodne z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. W ocenie Sądu zeznania pozwanego są szczere i wiarygodne – z jego perspektywy uzasadnione było przekonanie, że uzyskał posiadanie zależne gruntu od osoby legitymowanej. Pozwany swoją wiedzę odnośnie własności spornego gruntu czerpał z posiadanych przez niego dokumentów. Z przedstawionej przez strony korespondencji przedsądowej wynika, że pozwany podjął działania mające na celu wyjaśnienie wątpliwości i kwestii związanych z własnością działki, na której prowadzi działalność gospodarczą. Pozwany wzywał Prezydenta Miasta G. do wskazania dowodu potwierdzającego własność Skarbu Państwa spornej nieruchomości. Po potwierdzeniu zmiany właściciela nieruchomości pozwany usunął przyczepę ze spornej nieruchomości – jego zeznania w tym zakresie są logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, wątpliwym bowiem byłoby kontynuowanie prowadzenia działalności gospodarczej po uzyskaniu potwierdzenia o tym, że własność nieruchomości przysługuje Urzędowi Miasta G., zwłaszcza po uprzednich pisemnych deklaracjach pozwanego o opuszczeniu spornego terenu po przedłożeniu stosownych dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości.

Sąd dopuścił także dowód z opinii biegłego sądowego do spraw szacowania nieruchomości na okoliczność ustalenia wysokości możliwego do uzyskania przez powódkę rynkowego czynszu dzierżawy spornego gruntu za okres od 23 sierpnia 2021 r. do 23 września 2021 r. Opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego jednakże mimo swej poprawności ostatecznie nie miała wpływu na treść wyroku.

W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Odszkodowanie za bezumowne korzystanie dochodzone pozwem obejmuje okres od 23 sierpnia 2021 r. do 23 września 2021 r.

Pozwany wynajmował sporną działkę położoną w G. przy Bulwarze Nadmorskim im. F. N. (nr działki (...) obręb (...) Ś.) od M. K. (1). W czasie trwania umowy najmu przedmiotowa umowa najmu nie była podważana przez jakikolwiek organ administracyjny. Mimo zapytań ze strony pozwanego, wynajmujący M. K. (1) zapewniał, że posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością. Ponadto w dalszym ciągu naliczany był przez wynajmującego czynsz, który był na bieżąco regulowany przez pozwanego.

Po wielokrotnych wezwaniach kierowanych do Urzędu Miasta G. do przedłożenia tytułu prawnego do nieruchomości, dopiero we wrześniu 2021 r. przedłożono pozwanemu dokumenty potwierdzające, że własność nieruchomości przysługuje Gminie M. G.. Wiedzę o nowym stanie prawnym nieruchomości pozwany uzyskał w dniu 6 września 2021 r. Należało zatem przyjąć, że do tego momentu pozwany pozostawał posiadaczem zależnym spornego gruntu w dobrej wierze.

Jakkolwiek i tak pozwanego obejmowało domniemanie dobrej wiary (art. 7 k.c., art. 341 k.c.), to dodatkowo udowodnił on wymienionymi w stanie faktycznym umowami oraz postanowieniem o ustanowieniu kuratora spadku, że niewątpliwie uzyskał i korzystał z gruntu po przeprowadzeniu odpowiednich i typowych dla tego typu działań zawodowych (biznesowych) formalności. Umowa najmu w okresie objętym sporem była faktycznie wykonywana, pozwany płacił wynajmującemu czynsz.

W tej sytuacji zdaniem Sądu jasnym jest, że jeżeli nowy podmiot – niezależnie kim jest – twierdzi, że jest nabywcą (i aktualnym właścicielem) nieruchomości, to winien udowodnić swoją własność, bo nie stanowi to żadnego problemu skoro obrót nieruchomościami w Polsce jest wysoce sformalizowany i każdy nowy nabywca posiada odpowiedni dokument urzędowy potwierdzający nabycie nieruchomości (np. umowy w formie aktów notarialnych, względnie odpowiednie decyzje organów władzy publicznej tudzież prawomocne orzeczenia sądowe). Można też odwołać się do odpowiednich publicznie dostępnych urzędowych rejestrów (w danym przypadku oficjalny serwis internetowy Ministerstwa Sprawiedliwości pozwalający na przeglądanie treści ksiąg wieczystych), ale trzeba podać adresatowi wprost dane umożliwiające jego przeglądanie (czyli konkretny numer księgi wieczystej). Odwoływanie się do numerów ewidencyjnych działek (pierwsze pisma Gminy) jest bezskuteczne, gdyż wymaga kilkuetapowej kwerendy, aby finalnie ustalić numer księgi wieczystej, a odmienny w tym zakresie pogląd powodowej Gminy (miasto na prawach powiatu) jest nieuprawniony, gdyż prezentuje stanowisko organu władzy publicznej, która sama tymi danymi dysponuje i udostępnia je za odpowiednią opłatą, a więc – co oczywiste – odzwierciedla nieobiektywną perspektywę naznaczoną urzędniczym fiskalizmem. Powód – zamiast po prostu przedstawić odpowiednie dokumenty – odsyłał pozwanego do czynności urzędowych, które wymagają opłaty na rzecz tego samego podmiotu, co w okolicznościach sprawy należy uznać za rażąco nieuczciwe (sprzeczne ze zwykłą uczciwością – art. 5 k.c.). Nie jest też trafny pogląd, że zwykły mały przedsiębiorca w zakresie mobilnej gastronomii ma szczególne obowiązki w zakresie podejmowania takiej kwerendy. Pogląd ten można trafnie odwrócić i zauważyć, że adwersarzem pozwanego jest podmiot władzy publicznej obsługiwany przez profesjonalnych prawników, którzy doskonale wiedzą jak wykazać prawo własności nieruchomości, aby nie było po temu dalszych wątpliwości i aby zbędnie nie przedłużać stanu niepewności.

Zdaniem Sądu nie można interpretować prawa cywilnego w taki sposób, aby przedsiębiorców takich jak pozwany obarczać obowiązkami nie wynikającymi z norm prawnych, lecz z oczekiwań przeciwnika procesowego będącego jednostką samorządu terytorialnego. Niczego nie zmienia fakt, że pozwany był reprezentowany przez radcę prawnego, który wie jaką procedurę trzeba przejść, aby po numerach ewidencyjnych działek uzyskać numer księgi wieczystej (należy przypomnieć, że w danym wypadku jest to zupełnie nowy numer księgi wieczystej). Zdaniem Sądu pełnomocnik pozwanego trafnie i w odpowiednim czasie zażądał jednoznacznego wykazania prawa własności powoda, bo przecież faktycznie był to obowiązek powoda, skoro pozwany wszedł w posiadanie zależne legalnie i w sposób prawidłowo udokumentowany, co więcej – nadal płacił wynajmującemu czynsz.

Reasumując: to na powodzie ciążył obowiązek obalenia dobrej wiary pozwanego, a nie wykazania, że przy zachowaniu należytej staranności pozwany mógł ją utracić – obie te formuły znaczą coś zupełnie co innego, a ta ostatnia jest charakterystyczna dla innych instytucji prawnych niż brane pod uwagę przez sąd w niniejszej sprawie (np. art. 5-6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Przepis art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż aby przejrzeć księgę wieczystą, trzeba najpierw znać jej numer.

Tak więc pozwany w okresie do 6 września 2021 r. nie był posiadaczem (zależnym) w złej wierze w rozumieniu art. 225 w zw. z art. 230 k.c.

Rozważania i ustalenia w zakresie w zakresie charakteru posiadania spornej nieruchomości przez pozwanego, zawarte zostały już w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni w sprawie I1C 917/22 i sąd, jako że sprawa ma charakter analogiczny (dotyczy jedynie kolejnego okresu) w całości je podzielając przytacza.

Co do odszkodowania za okres od 7 września 2021 r. do 23 września 2021 r., w ocenie Sądu strona powodowa nie wykazała, by pozwany w dalszym ciągu bezumownie korzystał ze spornej nieruchomości. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, zatem inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie powodowej i to ona powinna udowodnić, że pozwany w dalszym ciągu nie opuścił spornego terenu. Sąd uznał za wiarygodne zeznania pozwanego, który twierdził, że na początku września 2021 r. usunął swoją przyczepę. Zeznania pozwanego w tym zakresie korelują z treścią pisma jego pełnomocnika z dnia 13 października 2021r., z którego wynika, iż z momentem potwierdzenia własności Gminy M. G. spornej nieruchomości, tj. 6 września (...)., pozwany przyczepę usunął. Powódka nie przedstawiła żadnych dowodów podważających wiarygodność tych twierdzeń. Tym samym nie wykazała dalszego bezumownego korzystania przez pozwanego z jej nieruchomości.

Dlatego też Sąd oddalił powództwo w całości (pkt I. wyroku).

O kosztach procesu rozstrzygnięto w pkt. II. wyroku zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 98 kpc. Na zasądzone w punkcie II. koszty składały się: opłata za czynności radcy prawnego w stawce minimalnej (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł)

W punkcie III. wyroku Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazał ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 683,26 złotych tytułem zwrotu kosztów opinii biegłego wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa.