Postanowienie z 4 września 2024, sygn. XIII Ns 1436/22

POSTANOWIENIE

Dnia 4 września 2024 r.

Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku XIII Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:

asesor sądowy Konrad Królak

po rozpoznaniu w dniu 4 września 2024 r. w Gdańsku

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku

Prezydent Miasta G.- (...) Centrum (...)

z udziałem

S. B., B. B., Z. B.

o dział spadku po zm. K. B. oraz podział majątku wspólnego

postanowił:

odrzucić wniosek.

Sygn. akt XIII Ns 1436/22

Uzasadnienie postanowienia

z 4 września 2024 roku (k. 128)

Wnioskiem z 30 listopada 2022 roku Prezydent Miasta G. – (...) Centrum (...), działający w niniejszym przez pełnomocnika będącego radcą prawnym ( pełnomocnictwo k. 8, 23, 117) wniósł o dział spadku po K. B. i podział majątku wspólnego spadkodawcy i B. B.. W treści pisma wskazane zostało, że wnioskodawca jest wierzycielem uczestnika S. B. (spadkobiercy wskazanego spadkodawcy) z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zajął przysługujące uczestnikowi prawo do podziału i działu majątku. Wnioskodawca zamierza m.in. skierować egzekucję do udziału w nieruchomości wskazanego uczestnika, który to udział został nabyty przez uczestnika przez dziedziczenie ( wniosek k. 3-7).

W toku postępowania dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika S. B. został ustanowiony kurator będący adwokatem ( zarządzenie k. 83-83v.).

Kurator wniósł o oddalenie wniosku w całości i przyznanie wynagrodzenia. W treści pisma wskazane zostało, że wnioskodawca nie posiada zdolności sądowej ( pismo k. 103-104).

Wnioskodawca podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiocie swojej zdolności sądowej ( pismo k. 115-116v.).

Rozważania

Wniosek podlegał odrzuceniu z uwagi na brak zdolności sądowej Prezydenta Miasta G. w zakresie sprawy o podział majątku wspólnego i dział spadku.

Zdolność sądowa oznacza możliwość występowania w postępowaniu nieprocesowym jako wnioskodawca bądź uczestnik (art. 64 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Zdolność procesowa oznacza możliwość podejmowania przez stronę czynności w postępowaniu cywilnym (art. 65-67 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Zdolność procesową ma m.in. każdy podmiot niebędący osobą fizyczną, a mający zdolność sądową.

Brak zdolności sądowej po stronie wnioskodawcy, jeżeli jest pierwotna i nieusuwalna, implikuje wydanie postanowienia o odrzuceniu wniosku (art. 199 § 1 punkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Okoliczności w powyższym zakresie Sąd bierze pod uwagę z urzędu w każdym stanie sprawy (art. 202 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

Przyjmuje się, że zdolność sądową mają cztery grupy podmiotów: osoby fizyczne i prawne (art. 64 § 1 k.p.c.), jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 64 § 1(1) k.p.c.) oraz podmioty, którym przyznana została w odrębnych przepisach szczególna zdolność sądowa. Ostatni rodzaj zdolności sądowej przysługuje innym strukturom (podmiotom) tylko w niektórych postępowaniach cywilnych – określonych w przepisie stanowiącym źródło tej zdolności. Szczególna zdolność sądowa może przysługiwać także organom, chociaż nie są one podmiotami prawa cywilnego, a jedynie elementami wewnętrznej struktury tych podmiotów (por. np. M. Dziurda, Rozdział 8 Przypadki szczególnej zdolności sądowej [w:] Oznaczenie stron w sprawach cywilnych. Zagadnienia materialnoprawne i procesowe, Warszawa 2024). O istnieniu szczególnej zdolności sądowej wypowiadał się wielokrotnie Sąd Najwyższy (por. np. Uchwała SN z 22.06.2017 r., III CZP 8/17, OSNC 2018, nr 3, poz. 27 i orzecznictwo tam wskazane).

Prezydent Miasta jest organem gminy (art. 11a ust. 1 punkt 2 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.). Nie budzi żadnych wątpliwości, że układzie zastanym w toku niniejszego postępowania, Prezydentowi Miasta G. (wnioskodawcy) nie przysługuje zdolność sądowa na podstawie art. 64 k.p.c. Przedmiotem rozważań Sądu było więc to, czy wskazany podmiot posiada zdolność sądową wynikającą z odrębnych przepisów jako organowi wewnętrznej struktury jednostki samorządu terytorialnego – Gminy M. G..

Ustawodawca wielokrotnie przyznaje zdolność sądową podmiotom spoza katalogu z art. 64 k.p.c. Mnogość uregulowań o charakterze kazuistycznym w tym zakresie i brak definicji legalnej szczególnej zdolności sądowej oznacza konieczność wyodrębnienia jej cech. Dopiero kumulatywne spełnienie tych cech będzie oznaczało, że danemu podmiotowi przysługuje zdolność sądowa w zakresie nieuregulowanym art. 64 k.p.c.

Po pierwsze, zdolność taka musi wynikać z przepisów rangi ustawowej. Po drugie, musi przysługiwać podmiotowi spoza katalogu z art. 64 k.p.c. Po trzecie, zdolność taka jest ograniczona przedmiotowo - obejmuje jedynie postępowania i ich określony etap, które z kolei są określone w przepisie bądź przepisach rangi ustawowej stanowiących źródło tej zdolności. Innymi słowy, nadanie podmiotowi szczególnej zdolności sądowej – w odróżnieniu od ogólnej zdolności sądowej w rozumieniu art. 64 k.p.c. – oznacza, że podmiot posiada wskazaną zdolność tylko w ściśle określonych przypadkach (zob. M. Dziurda, Rozdział 3 Cechy szczególnej zdolności sądowej [w:] Szczególna zdolność sądowa, Warszawa 2019). Za przyjęciem szczególnej zdolności sądowej podmiotu wskazanego przepisach ustawy powinno przemawiać to, że wszczynane przez podmiot postępowania nie są związane z realizacją i ochroną cywilnoprawnych interesów Skarbu Państwa w zakresie uprawnień majątkowych ( dominium), lecz z ochroną porządku publicznego (zob. np. Wyrok SN z 20.04.2012 r., III CSK 247/11, LEX nr 1168546 – wyrok został wydany odniesieniu do art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2278); w uzasadnieniu podkreślone zostało, że przyznanie szczególnej zdolności sądowej we wskazanym przypadku wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta jest związane z ochroną porządku publicznego w postaci reglamentacji nabywania nieruchomości przez cudzoziemców).

Ustawodawca nie musi expressis verbis posłużyć się zwrotem, że dany podmiot posiada zdolność sądową. Zdolność taka może wynikać z konstrukcji przepisu (zob. Uchwała SN z 30.01.2018 r., III CZP 96/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 4.). Nie budzi wątpliwości, że szczególna zdolność sądowa może wynikać z przyznania legitymacji do samodzielnego występowania w postępowaniu, tj. wskazując np., że sąd powszechny orzeka na żądanie określonego podmiotu (zob. Postanowienie SN z 30.10.2013 r., V CSK 509/12, LEX nr 1394098). Niemniej zauważyć należy, że sposób wysłowienia przyznania szczególnej zdolności sądowej stanowi jedynie technikę redakcyjną danego uregulowania. Wyposażenie podmiotu w szczególną zdolność sądową musi być wysłowione, niezależnie od pojęć i zwrotów, którymi posłużył się ustawodawca. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie szczególnej zdolności sądowej jest wyjątkiem od reguły wyrażonej w art. 64 k.p.c. Zgodzić się trzeba z twierdzeniem, że jeżeli zatem przepis szczególny wyjątkowo przyznaje zdolność sądową – w określonym zakresie przedmiotowym – wskazanym strukturom niemającym zdolności prawnej, nie można go wykładać w sposób rozszerzający. Dotyczy to nie tylko zakresu podmiotowego (co jest bardziej oczywiste), ale także przedmiotowego (tak M. Dziurda, 3.8. Uwagi podsumowujące [w:] Szczególna zdolność sądowa, Warszawa 2019).

Podsumowując, szczególna zdolność sądowa może przysługiwać więc podmiotowi spoza katalogu z art. 64 k.p.c. w zakresie: roli w postępowaniu (szczególna zdolność sądowa ograniczona do strony czynnej bądź biernej, np. 189(1) k.p.c. w zw. z art. 189 k.p.c.), określonego trybu postępowania (w zakresie trybu procesowego bądź nieprocesowego, np. art. 460 § 1 k.p.c.), określonego typu postępowania (np. art. 691(3) k.p.c.), określonego etapu postępowania (np. art. 398(1) § 1 k.p.c.) Co do zasady, szczególna zdolność sądowa przyznana dla postępowania rozpoznawczego rozciągać się będzie na postępowanie egzekucyjne (por. np. Uchwała SN z 23.02.1995 r., III CZP 11/95, LEX nr 9210).

Zgodnie z art. 2 punkt 10 Ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 z późn. zm., dalej jako (...)), ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym wierzyciela - oznacza to m.in. prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Zgodnie z ust. 3., należności przypadające od dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego podlegają ściągnięciu wraz z odsetkami w drodze egzekucji sądowej na podstawie przepisów o egzekucji świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Zgodnie z ust. 3a., jeżeli jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu zaspokojenia roszczeń osoby uprawnionej z tytułu alimentów, organ właściwy wierzyciela, który wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego, będący wierzycielem należności, o których mowa w ust. 3, przyłącza się do tego postępowania. Organ, który przyłącza się do postępowania egzekucyjnego, ma te same prawa co wierzyciel uprawniony z tytułu alimentów. Zgodnie z ust. 8a., egzekucja należności, o których mowa w ust. 3, jest prowadzona na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, bez konieczności zaopatrywania jej w klauzulę wykonalności.

Z powyższego bezpośrednio wynika, że prezydent miasta ma przyznaną szczególną zdolność sądową w zakresie postępowania egzekucyjnego, tj. może wystąpić do organu egzekucyjnego o egzekucję wcześniej wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz może przyłączyć się do trwającego postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca precyzyjnie określił, do jakich czynności w toku postępowania i na jakim jego etapie uprawniony był wnioskodawca. Nie sposób wywnioskować z treści podanych przepisów, że w realiach sprawy wnioskodawcy przysługiwała szczególna zdolność sądowa do wniesienia wniosku o podział majątku i dział spadku. Jak zostało wyżej zaznaczone, w orzecznictwie prezentowany jest pogląd o rozszerzeniu szczególnej zdolności sądowej z postępowania rozpoznawczego na postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne ma w tym kontekście rolę służebną do postępowania rozpoznawczego – jego celem jest wyegzekwowanie zasądzonego świadczenia. Wskazać trzeba, że przecież przewidziany w art. 804 k.p.c. zakres związania organu egzekucyjnego treścią tytułu wykonawczego wyklucza możliwość badania przez tenże organ, czy tytuł wykonawczy został wydany w stosunku do podmiotu nie mającego zdolności prawnej (art. 783 k.p.c. tak we wskazanym orzeczeniu III CZP 11/95). Pogląd ten jest więc podyktowany względami kognicji organu egzekucyjnego. Nie sposób rozciągać wskazanego przykładu na sytuację odwrotną, o której mowa w przytaczanych przepisach ustawy, gdyż – co oczywiste – sąd powszechny w toku postępowania rozpoznawczego nie ma ograniczonej kognicji na wzór organu egzekucyjnego. Art. 27 ust. 3a zdanie ostatnie ustawy dotyczy zrównania uprawnień organu wierzyciela i wierzyciela alimentacyjnego w zakresie postępowania egzekucyjnego, a nie jakiegokolwiek postępowania cywilnego.

Prowadzenie egzekucji i przyłączenie się do egzekucji na podstawie dokumentu, o którym mowa w art. 27 ust. 8a ustawy, ma celu ułatwienie odzyskania należności, a roszczenie w stosunku do dłużnika alimentacyjnego ma charakter regresowy (por. co do charakteru roszczenia E. Tomaszewska [w:] Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2019, art. 27). Ustawodawca w tym przypadku, mimo iż w zakresie wskazanego regresu chodzi o interes majątkowy Gminy, przewidział model uproszczony egzekwowania wskazanej należności. Pierwotny tytuł wykonawczy, będący usankcjonowaniem obowiązku alimentacyjnego między uprawnionym do alimentów a dłużnikiem, musiał zostać wydany wcześniej w odpowiedniej procedurze, gdzie zostały zbadane przesłanki ustawowe usankcjonowania obowiązku alimentacyjnego. Dokument, o którym mowa w art. 27 ust. 8a jedynie potwierdza spełnienie świadczenia przez organ właściwy wierzyciela w miejsce dłużnika alimentacyjnego. Nie sposób z tego uproszczonego modelu egzekucji spełnionego świadczenia wywieść, że organ właściwy wierzyciela posiada szczególną zdolność sądową w zakresie złożenia wniosku o dział spadku i podział majątku wspólnego. Wnioskodawca miał możliwość wystąpienia do komornika o czynność egzekucyjną z 912 § 1 k.p.c., gdyż jest to działanie w obrębie przyznanej ustawą zdolności sądowej. Nie sposób jednak wywieźć z tego, że po dokonaniu tego zajęcia, wnioskodawca uzyskał szczególną zdolność sądową w zakresie inicjacji niniejszego postępowania, gdyż zajęcie prawa – jako nieustawodawczy akt stosowania prawa – nie może statuować szczególnej zdolności sądowej.

Wskazać należy, że w samej ustawie, oprócz art. 27 ust. 3 i 3a ustawy, ustawodawca wyposażył organ właściwy wierzyciela w szczególną zdolność sądową. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, w sprawach o roszczenia alimentacyjne organ właściwy wierzyciela albo organ właściwy dłużnika mogą wytaczać powództwa na rzecz obywateli. Organ wierzyciela na mocy tego przepisu nie może występować z roszczeniami regresowymi wobec dłużnika alimentacyjnego. Celem ustawy jest dostarczenie środków utrzymania osobom uprawnionym do alimentów, co zresztą znajduje wyraz w tytule ustawy. Państwo powinno wspierać osoby ubogie, które nie otrzymują należnych im środków od osób zobowiązanych. Nieskuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego nie powinna obciążać osób uprawnionych do alimentów, gdyż znalazły się one w przedstawionej sytuacji nie z własnej winy. Powyższe prowadzi do wniosku, że regres organu wierzyciela w stosunku do dłużnika alimentacyjnego w zakresie przekraczającym dochodzenie regresu w drodze postępowania egzekucyjnego, nie wchodzi w zakres celu ustawy, którym jest pomoc osobom uprawnionym do alimentów.

Nie można oczywiście stracić z pola widzenia, że celem ustawy jest również oddziaływanie na dłużników alimentacyjnych tak, aby zwiększyła się ich odpowiedzialność względem wierzycieli alimentacyjnych. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w preambule i w art. 1 ustawy. Zgodnie z art. 1 ust. 5 ustawy, ustawa określa działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych. Działania te są szczegółowo określone w art. 5 ustawy, wśród których znajdują się m.in. metody aktywizacji zawodowej dłużnika (art. 5 ust. 2 ustawy) i obowiązek zawiadomienia organów ścigania o uchylaniu się od nałożonego obowiązku alimentacyjnego (art. 5 ust. 3b. ustawy). W tym katalogu nie został wymieniony ani jeden środek służący zaspokojeniu regresu, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy.

Wskazać trzeba na uregulowanie art. 27 ust. 4, zgodnie z którym 40% kwot (odzyskanych od dłużnika alimentacyjnego) należności stanowi dochód własny gminy organu właściwego wierzyciela, o którym mowa w ust. 3a, a pozostałe 60% tej kwoty oraz odsetki stanowią dochód budżetu państwa. Powyższe oznacza, że odzyskiwanie wskazanej należności w drodze regresu stanowi dochodzenie roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, które częściowo przysługują Skarbowi Państwa, a częściowo Gminie jako podmiotowi praw i obowiązków. Prowadzi to do wniosku, że regres nie jest dochodzony w interesie społecznym, ale w interesie majątkowym wierzyciela regresowego.

Argumentów przeciwko rozciągnięciu szczególnej zdolności sądowej na postępowanie o podział majątku wspólnego i dział spadku jest również to, że stoi w kolizji z istotnym interesem prywatnym. Nie budzi żadnych wątpliwości, że dokonanie podziału majątku wspólnego czy działu spadku jest dobrowolne. Na byłych małżonkach czy ich spadkobiercach nie spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowań działowych (zawarcia umów działowych). Wyjątek od tej reguły stanowi art. 912 k.p.c., który jednak sam w sobie nie może stanowić o przyznaniu szczególnej zdolności sądowej właściwemu organowi wierzyciela.

Podsumowując powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że wnioskodawca miał przyznaną szczególną zdolność sądową w zakresie postępowania egzekucyjnego, o czym mówi bezpośrednio art. 27 ust. 3 i 3a ustawy. Przyznanie szczególnej zdolności sądowej stanowi wyjątek od reguły z art. 64 k.p.c. i nie można jej wyinterpretować rozszerzająco przedmiotowo na inne typy postępowania, bo w istocie doszłoby do prawotwórczej działalności sądu powszechnego, a powyższe zostałoby dokonane jedynie w majątkowym interesie podmiotu uprawnionego do regresu.

Z art. 31 ust. 1 ustawy nie można wyprowadzić wniosku o tym, że w realiach sprawy Prezydent Miasta G. posiada zdolność procesową ( k. 5). Po pierwsze, przepis wskazuje na zakres zadań zleconych gminie, co ma znaczenie dla finansowania zadań wskazanych w ustawie. Przepis nie przyznaje żadnej szczególnej zdolności sądowej prezydentowi miasta. Po drugie, zdolność procesowa oznacza jedynie możliwość działania w toku postępowania. Nie może być oderwana od zdolności sądowej, tj. wpierw podmiot musi zostać wyposażony w zdolność sądową, aby można było rozważać jego zdolność procesową. Podobnie należy ocenić rozważania dotyczące legitymacji wywodzonej z przepisów prawa materialnego – fakt istnienia roszczenia (art. 27 ust. 1 ustawy) nie przesądza jeszcze, kto jest uprawniony do dochodzenia takiego roszczenia na drodze sądowej, gdyż może mieć miejsce podstawienie procesowe (por. np. uzasadnienie wskazanej wyżej uchwały III CZP 8/17).

Z przytoczonych przez wnioskodawcę przepisów (art. 27 ust. 3a i ust. 8 w zw. z art. 2 pkt 10 ustawy - k. 125) nie wynika przyznanie szczególnej zdolności sądowej Prezydentowi Miasta G. w zakresie niniejszego postępowania. Przeciwnie, z tych przepisów wynika jej przyznanie w zupełnie innym fragmencie postępowania cywilnego, co zresztą bezpośrednio wynika z tych przepisów. Ust. 8 dotyczy wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co dodatkowo uwypukla zakres tej zdolności.

Należy zgodzić się z wnioskodawcą, że rozliczne przepisy poza k.p.c. przyznają szczególną zdolność podmiotom spoza katalogu z art. 64 k.p.c. Wskazać jednak trzeba, że w treści przywołanych przez wnioskodawcę przepisów ustawodawca bezpośrednio przyznaje szczególną zdolność sądową również w zakresie postępowania rozpoznawczego (art. 199a § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, 189(1) k.p.c., art. 460 k.p.c., czy dalsze przypadki wskazane na k. 125v.). Porównanie brzmienia wymienionych przez pełnomocnika wnioskodawcy przepisów jednoznacznie wskazuje, że ustawodawca językowo uwypukla szczególną zdolność sądową poszczególnych podmiotów. Art. 199a § 3 in fine ordynacji podatkowej stanowi, że: „organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.”. Art. 460 § 1 k.p.c. stanowi, że: „ zdolność sądową i procesową ma także pracodawca, chociażby nie posiadał osobowości prawne (...)”. Tytułem przykładu można też wskazać art. 610(7) § 1 k.p.c., zgodnie z którym: „postępowanie wszczyna się na wniosek starosty.”. Art. 6 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców stanowi, że „w razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy, o nieważności nabycia orzeka sąd także na żądanie, właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wójta (...)”. Wszystkie wskazane przykłady stanowią jedynie wycinek kazuistycznych uregulowań szczególnej zdolności sądowej, przy czym ustawodawca każdorazowo posługuje się podobnym zestawem pojęć. Próżno szukać w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podobnego rozwiązania legislacyjnego.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę rozważył również, czy z całokształtu uregulowań ustawy można wyciągnąć wniosek o nadaniu szczególnej zdolności sądowej wnioskodawcy w zakresie obejmującym niniejszą sprawę. W tym zakresie przypomnieć trzeba Uchwałę SN z 22.06.2017 roku ( III CZP 8/17), gdzie wskazano, że redaktor naczelny posiada bierną, szczególną zdolność sądową w zakresie powództwa z art. 39 ust. 1 ustawy Prawo prasowe. Nie budzi wątpliwości, że konstrukcja ta została przyjęta z uwagi na istotny cel społeczny, jakim jest jak najszybsze opublikowanie sprostowanie nieprawdziwej informacji, która jest publiczne dostępna. W istocie chodziło więc o ułatwienie powodowi prowadzenie postępowania tak, aby w jego toku nie wyłoniła się konieczność dokonania przekształceń podmiotowych i wykluczyć sytuację, w której nieobsadzenie funkcji redaktora naczelnego powodowałoby zatamowanie postępowania. Chodzi więc o ważny interes społeczny w postaci prawa do rzetelnej informacji, które jest skorelowane z interesem prywatnym w postaci dobrego imienia. Niemniej, jest to zdolność sądowa bierna, a nie czynna, która jest wywodzona w realiach niniejszej sprawy. Zestawiając powyższe z realiami niniejszej sprawy nie sposób uznać, że roszczenie regresowe, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, jest dochodzone w interesie społecznym i wykracza poza ramy cywilnoprawnych, majątkowych interesów gminy i Skarbu Państwa. Przeciwnie, interes społeczny jest zaspokojony poprzez wypłacenie środków osobie uprawnionej do alimentów oraz stosowanie środków, o których mowa w art. 5 wskazanej ustawy. W ocenie Sądu udogodnienia w zakresie dochodzenia wskazanych interesów majątkowych znajdują się w odczytywanym literalnie art. 27 ust. 3, 3a, 8 i 8a ustawy.

Cytowane przez wnioskodawcę uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieście we Wrocławiu VIII C 1298/16 ( k.125v-126) nie zawiera – w ocenie Sądu – analizy zagadnienia powstałego na gruncie niniejszej sprawy. Przedstawiona tam argumentacja nie przekonuje Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę z powodów, które wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia. Wskazać porządkowo należy jedynie w zakresie art. 41 ustawy, tj. przepisu przejściowego ustawy, że „w pojęciu „sprawy o zaliczki alimentacyjne”, użytym w art. 41, nie mieszczą się wszystkie sprawy, które były uregulowane w nieobowiązującej już ustawie o zaliczce w rozdziale trzecim, lecz wyłącznie stricte sprawy o zaliczki alimentacyjne, a więc o ustalenie prawa do zaliczki i jej wysokości” (tak słusznie E. Tomaszewska [w:] Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2019, art. 41, art. 42 i przywołane tam orzecznictwo). Ubocznie należy zauważyć, że sprawa dotyczyła powództwa z art. 840 k.p.c., a powyższe orzeczenie w zakresie oznaczania stron postępowania ma charakter jednostkowy (co do oznaczania pozwanego jako gminy por. np. Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 10.11.2016 r., III Ca 509/16, LEX nr 2191923, co do zdolności sądowej prezydenta miasta por. np. uzasadnienie Postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z 25.09.2014 r., III Cz 840/14, LEX nr 1885148, uzasadnienie Postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicach z 14.01.2014 r., III Cz 1557/13, LEX nr 1884852).

Nie można się również zgodzić, że z celu normy wynikającej z art. 27 ustawy wywodzić trzeba szczególną zdolność sądową do zainicjowania niniejszego postępowania. Jak zostało wyżej wskazane, stanowiłoby to pozaustawowe stanowienie zdolności sądowej; z brzmienia wskazanego przepisu – czy szerzej – z brzmienia całej ustawy nie wynika, że wnioskodawca ma tak zakreśloną zdolność sądową. Przeciwnie – ustawodawca nadał szczególną zdolność sądową w ściśle oznaczonych przypadkach, co prowadzi do wniosku, że tylko w tych przypadkach – bez wyjątku – wnioskodawcy przysługuje szczególna zdolność sądowa.

Na marginesie zauważyć trzeba, że Sąd nie był władny oznaczyć Skarbu Państwa jako wnioskodawcy, gdyż żądanie wniosku oparte zostało na twierdzeniu, że Prezydent Miasta G. jest podmiotem odrębnym od Skarbu Państwa – niereprezentującym go na podstawie art. 6 ust. 1 Ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 125 z późn. zm., por. np. Uchwała SN z 19.04.2001 r., III CZP 10/01, OSNC 2001, nr 10, poz. 147).

Sąd nie odstąpił od reguły wyrażonej art. 520 § 1 k.p.c., w związku z czym nie było konieczności orzekania w tym zakresie.

asesor sądowy Konrad Królak

Sygn. akt XIII Ns 1436/22

G., 8 października 2024 roku

ZARZĄDZENIE

1.  odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć zgodnie z wnioskiem;

2.  akta z wpływem albo za miesiąc.

asesor sądowy Konrad Królak