Wyrok z 4 października 2024, sygn. I C 833/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 października 2024 r.

Sąd Rejonowy w Rybniku I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Agata Mikołajczyk

Protokolant: protokolant sądowy Anna Fudro

po rozpoznaniu w dniu 4 października 2024 r. w Rybniku

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) S.A. w W.

przeciwko Gminie R.

o zapłatę

1.  oddala powództwo,

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.600,00 (trzy tysiące sześćset 00/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 833/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 27 grudnia 2023 r., sprecyzowanym następnie pismami z dnia 16 lutego 2024 r. i 26 marca 2024 r., powód (...) Bank (...) S.A. w W. domagał się zasądzenia pozwanej Gminy R. kwoty 49.386,41 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 14.926,30 zł od dnia 10 listopada 2020 r. oraz kwoty 34.460,11 zł od dnia 13 listopada 2020 r., a także zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, iż roszczenie wynika z dwóch umów kredytu zawartych przez poprzednika powoda (...) Bank (...) S.A. z A. B., który zmarł, a pozwana gmina nabyła po nim spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Wierzytelność została postawiona w stan wymagalności po wypowiedzeniu umowy nr (...) w dniu 6 października 2020 r., przy czym upływ okresu wypowiedzenia nastąpił w dniu 9 listopada 2020 r., z kolei wierzytelność wynikająca z umowy nr (...) została postawiona w stan wymagalności po wypowiedzeniu umowy nr (...) w dniu 6 października 2020 r., przy czym upływ okresu wypowiedzenia nastąpił w dniu 12 listopada 2020 r. (k.2-3, 31, 36).

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 6 maja 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt (...) uwzględniono roszczenie powoda w całości (k.38).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła niewykazanie roszczenia co do zasady, jak i wysokości wskazując, że przedłożone do pozwu dokumenty nie korelują z wysokością dochodzonego przez powoda roszczenia. Na ich podstawie trudno bowiem ustalić jaka była rzeczywista wysokość zobowiązania kredytobiorcy. Z ostrożności procesowej podniosła również zarzut przedawnienia należności, które stały się wymagalne przed wypowiedzeniem umowy kredytowej (k.42).

W replice powód podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i zaprzeczył, aby doszło do przedawnienia roszczenia (k.54-56).

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 20 listopada 2014 r. Bank (...) S.A. we W. (obecnie (...) Bank (...) S.A.) zawarł z A. B. umowę kredytu gotówkowego nr (...). Kwota kredytu wyniosła 120.000,00 zł i miała zostać wypłacona przelewem na rachunek kredytobiorcy o nr (...) 0000 0001 2957 (...). Kredytobiorca zobowiązał się do spłaty zadłużenia wraz z odsetkami umownymi w 72 miesięcznych ratach płatnych do 10-go dnia każdego miesiąca w wysokości i terminach określonych w harmonogramie, stanowiącym integralną część umowy. Całkowita kwota do zapłaty wynosiła natomiast 151.584,27 zł. Na koszty udzielenia kredytu składały się jedynie odsetki umowne od kredytu w wysokości 31.584,27 zł.

Zgodnie z §10 umowa mogła zostać wypowiedziana przez bank z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. Bank uprawniony był do tego m.in. w przypadku naruszenia warunków umowy.

/dowód: umowa o kredyt gotówkowy nr (...) k.8-10, regulamin kredytu k.65, harmonogram spłat kredytu k.68-70 /

W dniu 17 marca 2015 r. (...) Bank (...) S.A. w W. zawarł z A. B. umowę kredytu gotówkowego nr (...). Kwota kredytu przeznaczona na cele konsumpcyjne, w tym konsolidację zadłużenia, wyniosła 200.000,00 zł. Kredytobiorca zobowiązał się do spłaty zadłużenia wraz z odsetkami umownymi w 96 miesięcznych ratach w kwotach po 2.928,78 zł, przy czym pierwsza rata płatna była do 7 kwietnia 2015 r., a ostatnia – do 7 marca 2023 r. Całkowita kwota do zapłaty wynosiła 281.162,23 zł. Całkowita kwota kredytu wynosiła natomiast 215.200,00 zł, zaś całkowity koszt kredytu wynosił 65.962,23 zł.

Zgodnie z §6 umowa mogła zostać wypowiedziana przez każdą ze stron z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. Bank uprawniony był do tego m.in. w przypadku naruszenia warunków umowy po uprzednim wezwaniu do kredytobiorcy do zaprzestania naruszenia.

/dowód: umowa o kredyt gotówkowy nr (...) k.17-18, regulamin kredytu k.61-64/

Kredytobiorca A. B. zmarł w dniu 15 września 2017 r. Spadek po nim na mocy ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyła w całości Gmina R.. Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 19 lipca 2019 r. o stwierdzeniu nabycia spadku stało się prawomocne z dniem 10 sierpnia 2019 r.

Gmina R. wniosła o sporządzenie spisu inwentarza po A. B.. W dniu 5 października 2021 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Rybniku T. W. sporządził spis inwentarza.

/dowód: postanowienie SR w Rybniku z 19.07.2019 r. k.4, protokół spisu inwentarza k.5v-6/

W dniu 9 listopada 2018 r. doszło do wydzielenia części majątku (...) Bank (...) S.A. w W. w wyniku podziału w trybie określonym w art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h., tj. poprzez przeniesienie na bank przejmujący (...) Bank (...) S.A. części majątku banku dzielonego (...) Bank (...) S.A. w formie zorganizowanej części przedsiębiorstwa banku dzielonego w zakresie określonym w uchwałach o podziale oraz w planie podziału.

/dowód: informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców – nr KRS: (...) – online/

Pismem z dnia 27 lipca 2020 r. (...) Bank (...) S.A. w W. wezwał pozwaną Gminę R. do zapłaty kwoty 195.170,08 zł wynikającej z umowy nr (...) w terminie 30 dni od daty pisma.

/dowód: wezwanie do zapłaty k.43, 89/

Pismem z dnia 3 września 2020 r. (...) Bank (...) S.A. w W. wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 73.099,65 zł wynikającej z umowy nr (...) do dnia 24 września 2020 r. oraz kwoty 105.397,88 zł wynikającej z umowy nr (...) do dnia 24 września 2020 r.

/dowód: ostateczne wezwanie do zapłaty k.13, 21, 90; wydruk z księgi nadawczej k.67/

W piśmie z dnia 6 października 2020 r. (...) Bank (...) S.A. w W. oświadczył, iż wypowiada umowę o kredyt nr (...). Zadłużenie z tytułu umowy na dzień 5 października 2020 r. wynosiło 79.108,39 zł.

W tym samym dniu (...) Bank (...) S.A. w W. oświadczył, iż wypowiada umowę o kredyt nr (...). Zadłużenie z tytułu umowy na dzień 5 października 2020 r. wynosiło 186.384,94 zł.

/dowód: wypowiedzenia umowy k.11, 19, 91 z potwierdzeniami odbioru k.12, 20; pełnomocnictwo k.66/

Pismami z dnia 4 października 2023 r. powód ponownie wezwał pozwaną do zapłaty.

/dowód: wezwanie do zapłaty k.14, 22; potwierdzenie odbioru k.15; wydruk z księgi nadawczej k.23/

Wygenerowano zestawienie spłat rat kapitałowo-odsetkowych za okres od dnia 21 listopada 2014 r. do dnia 27 stycznia 2021 r., w którym wskazano datę uruchomienia kredytu nr (...) na dzień 21 listopada 2014 r. oraz dokonanie 31 spłat rat kredytu po 2.105,45 zł, 1 w kwocie 1,72 zł, 1 w kwocie 98,28 zł, 1 w kwocie 2.008,25 zł, 1 w kwocie 159,60 zł, 1 w kwocie 1.948,19 zł, 1 w kwocie 413,71 zł, 1 w kwocie 1.695,70 zł i 1 w kwocie 693,40 zł w okresie od 10 grudnia 2014 r. do 10 października 2017 r. Następnie wskazano, że w dniu 28 stycznia 2021 r. saldo kredytu zostało przeksięgowane na rachunki w windykacji (...) i (...). Pismo nie zawierało daty jego sporządzenia. Wygenerowano także wyliczenie odsetek.

/dowód: zestawienie spłat k.72-73, wyliczenie k.74-75/

Wygenerowano także zestawienie spłat rat kapitałowo-odsetkowych za okres od dnia 18 marca 2015 r. do dnia 27 stycznia 2021 r., w którym wskazano datę uruchomienia kredytu nr (...) na dzień 18 marca 2015 r. oraz dokonanie 27 spłat rat kredytu po 2.928,78 zł, 1 w kwocie 2.907,56 zł, 1 w kwocie 2,44 zł, 1 w kwocie 71,22 zł, 2 po 22,44 zł, 21 w kwocie po 21,22 zł, 2 po 900,00 zł, 1 w kwocie 200,00 zł, 1 w kwocie 907,56 zł, 1 w kwocie 73,66 zł, 1 kwocie 42,44 zł i 1 w kwocie 1.907,56 zł w okresie od 10 grudnia 2014 r. do 10 października 2017 r. Następnie wskazano, że w dniu 28 stycznia 2021 r. saldo kredytu zostało przeksięgowane na rachunki w windykacji (...) i (...). Pismo nie zawierało daty jego sporządzenia. Wygenerowano także wyliczenie odsetek.

/dowód: zestawienie spłat k.76-77, wyliczenie k.78-79/

Na dzień sporządzenia wyciągu z ksiąg banku, tj. 20 grudnia 2023 r. należności banku z tytułu umowy nr (...) wyniosły 103.125,66 zł, w tym niespłacony kapitał w kwocie 70.099,64 zł, odsetki umowne w kwocie 8.881,61 zł, odsetki karne w kwocie 24.013,41 zł oraz opłaty w kwocie 131,00 zł.

/dowód: wyciąg z ksiąg bankowych k.7/

Na dzień sporządzenia wyciągu z ksiąg banku, tj. 20 grudnia 2023 r. należności banku z tytułu umowy nr (...) wyniosły 186.823,09 zł, w tym niespłacony kapitał w kwocie 161.373,74 zł, odsetki w kwocie 25.449,35 zł.

/dowód: wyciąg z ksiąg bankowych k.16, 88/

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o złożone i wskazane powyżej dokumenty. Brak było podstaw do odmówienia im prawdziwości, czy też mocy dowodowej. Sąd na zasadzie art. 233 k.p.c. ocenia wiarygodność i moc dowodów wobec własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego.

Podstawą ustaleń nie stał się natomiast wyciąg z aktu notarialnego Rep. A. nr (...) (k.83). Wyjaśnić należy, iż złożony przez powoda został okrojony tak bardzo, że nie można było ustalić tego, kto działał w imieniu (...) Bank (...) S.A. w W. i jakiej treści złożył oświadczenie.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie zasadniczo poza sporem pozostawało zawarcie umowy kredytu gotówkowego przez A. B. z Bankiem (...) S.A. we W., a następnie także z (...) Bank (...) S.A. w W.. W pozostałym zakresie roszczenie było sporne co do zasady, jak i wysokości, albowiem pozwana zarzuciła m.in. przedawnienie roszczenia oraz to, że przedłożone dokumenty nie korelują z wysokością dochodzonego przez powoda roszczenia.

Zgodnie z art. 922 k.c. wejście w ogół praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy powoduje, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania, których podmiotem był zmarły. Odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe uregulowana jest w przepisach art. 1030-1034 k.c. Zgodnie z treścią art. 1031 § 2 k.c. zdanie pierwsze w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Jak wynika z powyższych przepisów za długi spadkowe odpowiadają wyłącznie spadkobiercy. W niniejszej sprawie następstwo prawne pozwanej po A. B. wynikało z prawomocnego postanowienia sądu spadku. Gmina R. odziedziczyła spadek po kredytobiorcy na podstawie ustawy w całości z dobrodziejstwem inwentarza. Na skutek przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza odpowiada zatem za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. W ten sposób z momentem nabycia spadku, a zatem i śmierci spadkodawcy, weszła ona w jego miejsce do przedmiotowych umów kredytu z wszelkimi prawami i obowiązkami z nich wynikającymi.

Podstawą materialnoprawną roszczenia powoda był art. 69 ust. 1 Prawa bankowego w myśl, którego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Zasadnym okazał się zarzut pozwanej dotyczący nieudowodnienia wysokości dochodzonego roszczenia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w ocenie Sądu nie wykazano nawet spełnienia przez kredytodawcę zobowiązania wypłaty kapitału kredytu gotówkowego. Powód nie przedłożył bowiem żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, iż kredytodawca wykonał umowę nr (...) zawartą w dniu 20 listopada 2014 r., a także umowę nr (...) zawartą w dniu 17 marca 2015 r.

W tym miejscu wypada przypomnieć, że powód na podstawie art. 6 k.c. był zobowiązany do przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności, wyrażoną w art. 232 k.p.c., przygotowanie, gromadzenie i dostarczanie materiału dowodowego należy do stron, do sądu należy zaś jedynie ocena tego materiału i wydanie na jej podstawie rozstrzygnięcia. Zasada ta oznacza odstąpienie od odpowiedzialności sądu orzekającego za rezultat postępowania dowodowego, którego dysponentem są strony. Choć sąd ma możliwość dopuszczania dowodów niewnioskowanych przez strony, to jego rolą nie jest zastępowanie strony w realizacji jej obowiązków, w szczególności reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaznaczyć również należy, iż pozwana była spadkobierczynią kredytobiorcy, lecz nie miała wiedzy, czy umówiona kwota kredytu została przekazana spadkodawcy, natomiast powód mógł z łatwością przedstawić potwierdzenie przelewu na rachunek wskazany w umowie, czego nie zrobił.

Ponadto przedłożone przez powoda wydruki zestawień spłat rat kapitałowo-odsetkowych zostały sporządzone przez pełnomocników procesowych powoda na etapie niniejszego postępowania, na co wskazuje informacja zamieszczona pod tymi zestawieniami. Mianowicie z zestawień tych wynika, że zostały one sporządzone według stanu na dzień 19 czerwca 2024 r, a zatem już po wniesieniu pozwu w niniejszej sprawie. Wskazane dokumenty nie stanowiły przy tym wyciągu z ksiąg rachunkowych powoda. Równie dobrze informacje przedstawione w tabeli, na osobnej kartce, mogłyby zostać wplecione w treść pisma procesowego. Dane podane w tabelach nie mogły zatem stanowić wiarygodnej podstawy do weryfikacji wysokości dochodzonego pozwem roszczenia.

Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 grudnia 1999 r. o sygn. (...)„dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie”. Zatem omawiany dokument w przeciwieństwie do dokumentu urzędowego (art. 244 k.p.c.) nie korzysta z domniemania zgodności z prawdą treści oświadczeń w nim zawartych, lecz jedynie z domniemania wyłączającego potrzebę dowodu, że osoba która dokument podpisała, złożyła zawarte w nim oświadczenie.

Podsumowując, przedstawione przez powoda ww. dokumenty prywatne nie dowodzą istnienia zobowiązania. Sąd na zasadzie art. 233 k.p.c. ocenia wiarygodność i moc dowodów wobec własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. Sąd dokonuje oceny, czy dowód z dokumentu prywatnego ze względu na jego indywidualne cechy i okoliczności obiektywne zasługuje na wiarę, czy nie. Wynikiem tej oceny jest przyznanie lub odmówienie dowodowi z dokumentu waloru wiarygodności, ze stosownymi konsekwencjami w zakresie jego znaczenia dla ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia (wyrok SN z dnia 2 kwietnia 2008 r. (...)).

Wysokość przedmiotowego roszczenia mogła natomiast znajdować uzasadnienie w treści wystawionych przez powoda wyciągów z ksiąg bankowych z dnia 20 grudnia 2023 r. (k.7, 16). Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na treść art. 95 ust. 1a ustawy – Prawo bankowe, wyciąg ów w innym niż wieczystoksięgowe postępowaniu cywilnym nie ma mocy dokumentu urzędowego. Nie oznacza to jednak, że pozbawiony jest waloru dowodowego, zgodnie bowiem z art. 245 k.p.c. stanowi dowód tego, że sporządzający go bank złożył oświadczenie o zawartej w nim treści (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 lutego 2019 r., (...), (...)). Treść wyciągu, chociaż sama stanowi dowód, to oczywiście jak i inne podlegający ocenie pod kątem jego wiarygodności lub mocy. Wyciąg z ksiąg bankowych stanowi zatem dowód w sprawie niesamodzielnie, lecz w powiązaniu z pozostałymi dowodami i dokumentami prywatnymi, co oznacza, że musi z nimi korelować.

W okolicznościach niniejszej sprawy zachodziła jednak konieczność odmowy przyznania stwierdzającym wysokość zadłużenia pozwanej wyciągom z ksiąg bankowych waloru wiarygodności, gdyż treść tego wyciągu w żaden sposób nie korelowała z pozostałymi dokumentami przedłożonymi przez stronę powodową. Pozwana tymczasem stanowczo kwestionowała wysokość roszczenia, wskazując na zachodzące rozbieżności w wysokości prezentowanej przez powoda kwoty zadłużenia powstałego na podstawie zawartych przez kredytobiorcę umów. Podawała przy tym, iż kwota zadłużenia kształtowała się różnie w poszczególnych dokumentach kierowanych do niej i to pomimo niewielkiego upływu czasu. W tym zakresie trudno było odmówić racji stronie pozwanej, gdyż rzeczywiście wysokość zadłużenia przedstawiała się odmiennie w poszczególnych pismach kierowanych do pozwanej. I tak wskazać należy, że w odniesieniu do umowy nr (...) z dnia 20 listopada 2014 r. kwota zadłużenia wskazana przez powoda w ostatecznym wezwaniu do zapłaty z dnia 3 września 2020 r. wynosiła 73.099,65 zł (bez naliczonych odsetek karnych). Natomiast według kolejnego pisma z dnia 6 października 2020 r. wystosowanego zaledwie miesiąc później, stanowiącego wypowiedzenie przedmiotowej umowy, wysokość zadłużenia opiewała już na kwotę 79.108,39 zł. W ocenie Sądu, nawet przyjmując w ślad za § 9 umowy, że powód doliczył do kwoty należności głównej również odsetki karne, trudno przyjąć, że kwota zobowiązania wzrosłaby aż o 6.000,00 zł w ciągu jednego miesiąca. Co więcej, w piśmie z dnia 4 października 2023 r. kwota zadłużenia wynosiła 99.832,21 zł. Natomiast kwota ujawniona w księgach bankowych wystawionych w dniu 20 grudnia 2023 r. wynosiła już 103.125,66 zł, a odsetki karne wyniosły o 3.293,45 zł więcej niż w październiku 2023 r. przy takiej samej kwocie kapitału wynoszącym 70.099,64 zł.

W odniesieniu do umowy nr (...) z dnia 17 marca 2015 r. rozbieżności te również zachodzą i to w istotnym stopniu. I tak kwota zadłużenia według stanu na dzień 3 września 2020 r. wynosiła 105.397,88 zł, podczas gdy kwota wskazana - miesiąc później - w treści wypowiedzenia przedmiotowej umowy z dnia 6 października 2020 r. wynosiła już 186.384,94 zł. Ponadto w treści wezwania do zapłaty wystosowanego w dniu 27 lipca 2020 r. wskazano, że według stanu na dzień 21 lipca 2020 r. kwota zobowiązania kredytobiorcy wynosiła 195.170,08 zł. Kwota ta zatem była wyższa niż kwoty wskazywane w późniejszych pismach z dnia 3 września 2020 r. i 6 października 2020 r. Na domiar tego kwota zadłużenia wynikającego z ww. umowy ujawniona w księgach bankowych na dzień 20 grudnia 2023 r. wynosiła 186.823,09 zł, a zatem była o 8.346,99 zł niższa od kwoty ustalonej trzy lata wcześniej (w lipcu 2020 r.).

Trudno doszukać się racjonalnego uzasadnienia dla tak oczywistych rozbieżności przedstawionych wyżej kwot. Oczywistym jest, że kwota zadłużenia zmieniała się wraz z upływem czasu i narastała, jednakże nieuzasadnionym wydaje się nagły spadek kwoty zadłużenia, jaki nastąpił w okresie trzech lat, jak miało to miejsce w przypadku umowy z dnia 17 marca 2015 r. Wobec podniesionych przez pozwaną zarzutów co do wysokości zadłużenia wynikającego z poszczególnych umów, powód zobowiązany był do wykazania prawidłowości dokonanych wyliczeń kwoty zadłużenia lub przynajmniej wskazania z czego wynikają przedstawione wyżej rozbieżności. Podkreślić przy tym należy, że w ocenie Sądu rozbieżności te są znaczne i jednocześnie decydują o niewykazaniu wysokości dochodzonego roszczenia. Nie zachodzi bowiem możliwość zweryfikowania przez Sąd wysokości dochodzonej pozwem kwoty w oparciu o dołączone do akt dokumenty, gdyż nie są one wiarygodne i nie korelują ze sobą ani z przedłożonymi umowami kredytowymi. Ponadto powód nie wyjaśnił, czy uczynione przez kredytobiorcę spłaty należności wynikających z powyższych kredytów zostały uwzględnione przy ustalaniu wysokości roszczenia i w jaki sposób zaliczono je na poczet zadłużenia, co także uniemożliwiło zweryfikowanie jego żądania.

Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że powód, pomimo zarzutów strony pozwanej, nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających prawidłowość wyliczeń kwoty dochodzonej pozwem. Biorąc powyższe pod uwagę powód nie wykazał istnienia roszczenia co do zasady, co skutkowało oddaleniem powództwa.

Wskazać również należy, iż nawet gdyby uznać, że roszczenie zostało wykazane co do zasady i co do wysokości wskazanej w pozwie, to i tak nie zasługiwałoby na uwzględnienie z uwagi na przedawnienie zobowiązania.

Na wstępie tych rozważań należy przywołać art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 9 lipca 2018 r.) i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat sześć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

W myśl art. 120 § 1 k.c. bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Roszczenia mogą zatem uzyskać przymiot wymagalności w dniu oznaczonym przez ustawę lub przez czynność prawną, albo przez właściwość zobowiązania. W doktrynie określa się wymagalność jako stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. Jest to stan potencjalny, o charakterze obiektywnym, którego początek zbiega się z chwilą uaktywnienia się wierzytelności.

Mając na uwadze art. 117 § 2 ¹ k.c. oraz art. 118 k.c., nie ulega wątpliwości w okolicznościach niniejszej sprawy, że kredytobiorca występował w stosunku prawnym łączącym go z kredytodawcą jako konsument. Nie ulega również wątpliwości, iż roszczenie było związane z prowadzeniem przez bank działalności gospodarczej. Stąd zastosowanie w sprawie ma trzyletni termin przedawnienia.

Zgodnie z art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Zgodnie z umową termin przedawnienia roszczeń z umowy kredytu rozpocząłby swój bieg po upływie miesięcznego okresu wypowiedzenia, a zatem dopiero w dacie postawienia całego kredytu w stan wymagalności.

Wygenerowane w dniu 6 października 2020 r. pismo o wypowiedzeniu obu umów kredytu zostało sporządzone przed upływem terminu przedawnienia się zobowiązania. Gdyby natomiast uznać prawdziwość zestawienia spłat, w tym fakt, że kredyty zostały wypłacone i kredytobiorca spłacał je do dnia swojej śmierci, to ostatnia wpłata przez niego dokonana miała miejsce w dniu 7 września 2017 r. (tuż przed jego śmiercią, k.77) oraz 10 października 2017 r. (tuż po jego śmierci, k.72v). Zaprzestanie spłat pozostałych rat kredytu związane było ze śmiercią kredytobiorcy, w związku z czym koniecznym stało się ustalenie kręgu spadkobierców dziedziczących po kredytobiorcy. W interesie banku było zatem uzyskanie dokumentów na podstawie, których spadkobiercy mogliby zostać wezwani do spłaty długu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do konkluzji, iż umowa o kredyt gotówkowy mogła zostać wypowiedziana wcześniej niż uczynił to powód. Pierwsze pismo wystosowane do pozwanej jako spadkobiercy kredytobiorcy, wzywające do zapłaty zaległości, datowane było na lipiec 2020 r. (k.89) i dotyczyło wyłącznie umowy z dnia 17 marca 2015 r. Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 19 lipca 2019 r. o stwierdzeniu nabycia spadku stało się prawomocne z dniem 10 sierpnia 2019 r., a spis inwentarza sporządzono 5 października 2021 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 24 września 2020 r. Bank nie wyjaśnił przy tym, kiedy uzyskał informację o osobie spadkobiercy zmarłego kredytobiorcy.

Z nieznanych zatem przyczyn powód dopiero w 2020 r. wezwał pozwaną do spłaty zadłużenia, mimo że mógł uczynić to znacznie wcześniej. Dodatkowo bank nie wskazywał na przeszkody powodujące brak możliwości uczynienia tego we wcześniejszym terminie. W ocenie Sądu zatem powód najwcześniej w sierpniu 2019 r. mógł wezwać pozwaną do spłaty zadłużenia. Zgodnie z art. 120 § 1 zd. 2 k.c. jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Innymi słowy, przepis ten nawiązuje do sytuacji, w której roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel dokonał wezwania do zapłaty długu w najwcześniej możliwym terminie. W świetle postanowień obu umów kredytu, powodowy bank mógł wypowiedzieć umowę już po miesiącu od ostatniej wpłaty kredytobiorcy, która miała miejsce odpowiednio w dniu 7 września i 10 października 2017 r. Śmierć kredytobiorcy spowodowała jednak, że bank mógł wypowiedzieć przedmiotowe umowy dopiero po ustanowieniu kuratora spadku (o co bank nie wniósł) albo po ustaleniu spadkobierców zmarłego, co nastąpiło w postanowieniu z dnia 19 lipca 2019 r. W tak ustalonym stanie faktycznym, data prawomocności tego postanowienia, przypadająca na dzień 10 sierpnia 2019 r., była najwcześniejszym możliwym terminem do podjęcia przez poprzednika prawnego powoda czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległości z tytułu umów kredytu. Od tej daty bank mógł wezwać pozwaną do spłaty zadłużenia, a po bezskutecznym wezwaniu - złożyć jej oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu. Z niewiadomych jednak przyczyn bank zwlekał z tym aż do lipca 2020 r. – w przypadku umowy z dnia 17 marca 2015 r. i do września 2020 r. – w przypadku umowy z dnia 20 listopada 2014 r. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, wypowiedzenie umowy w październiku 2020 r. nie miało znaczenia przy ustalaniu wymagalności roszczenia, bowiem powód mógłby zwlekać z wypowiedzeniem umowy kolejne lata, a tym samym opóźniać rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe przepisy, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie termin przedawnienia roszczenia z umowy kredytu rozpoczął swój bieg z dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, tj. z dniem 10 sierpnia 2019 r., jako że był to najwcześniejszy możliwy termin dla kredytodawcy na podjęcie czynności zmierzających do uzyskania zaspokojenia roszczenia. W świetle powyższego, termin trzyletni, o którym mowa w art. 118 k.c. upływał najpóźniej w dniu 31 grudnia 2022 r. W świetle powołanych wyżej przepisów zachodzą pełne podstawy do przyjęcia upływu terminu przedawnienia roszczenia przed wszczęciem niniejszego postępowania. Jak bowiem wynika z daty stempla pocztowego pozew nadano w dniu 27 grudnia 2023 r., czyli po upływie terminu przedawnienia w rozumieniu art. 118 k.c. Zatem zarzut przedawnienia roszczenia okazał się także w pełni zasadny.

Ubocznie można również wskazać, że stosownie do regulacji art. 123 § 1 pkt 1 k.c., bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Określenie czynności przedsięwziętej bezpośrednio w tym celu jest oparte na założeniu obiektywnej skuteczności, a więc możliwości (nie konieczności) osiągnięcia zamierzonego celu za pomocą dokonywanej czynności. W takim ujęciu czynnością przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia jest tylko taka czynność, która może doprowadzić do jednego z wymienionych celów. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo. Jak wskazano w orzecznictwie, art. 1027 k.c., który stanowi, że względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia, dotyczy tylko sytuacji, gdy spadkobierca powołuje się wobec osoby trzeciej na swe prawa spadkowe z tytułu dziedziczenia, a nie w sytuacji gdy osoba trzecia dochodzi roszczeń wobec spadkobiercy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1975r., sygn. akt(...),(...)). Mając na uwadze powyższe, uznać należało, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia o zwrot kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę. Czynność taka bezpośrednio nie prowadzi do zaspokojenia roszczenia. Ponadto nie jest niezbędna do zainicjowania powództwa o zwrot kredytu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1968 r., (...), (...)). W konsekwencji Sąd uznał, że nawet gdyby powód zainicjował postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym, to czynność taka nie wywołałaby skutku w postaci przerwania bądź zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Ze względu na powyższe okoliczności, Sąd oddalił powództwo.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasądzając od powoda jako strony przegrywającej, na rzecz pozwanej kwotę 3.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na którą to kwotę złożyły się jedynie koszty zastępstwa procesowego. Zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kosztów zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku.