Postanowienie SN z 14 października 2011, sygn. I CO 49/11
Data orzeczenia
14 października 2011
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział I
Przewodniczący
SSN Tadeusz Wiśniewski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 14 października 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Tadeusz Wiśniewski
w sprawie z wniosku A. W. o oznaczenie sądu właściwego,
przed który wnioskodawca zamierza wszcząć sprawę o stwierdzenie nabycia
spadku po B. D.,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 października 2011 r.,
oddala wniosek.
2
Uzasadnienie
Stosownie do art. 45 k.p.c., jeżeli w myśl przepisów kodeksu nie można na
podstawie okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy
oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. Przepis ten z mocy art. 13
§ 2 k.p.c., ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym. Wobec
takiej treści art. 45 k.p.c. jest oczywiste, że oznaczenie przez Sąd Najwyższy na
podstawie tego przepisu właściwego sądu może wchodzić w rachubę tylko
wówczas, gdy w myśl przepisów kodeksu nie można ustalić właściwości
miejscowej, a zatem nie w wypadku, gdy istnieją – tak jak to wynika z wywodów
wnioskodawcy zawartych w jego wniosku - jedynie wątpliwości co do tego
zagadnienia. W okolicznościach sprawy, która ma być wszczęta zagadnienie to
należy więc rozwiązać z uwzględnieniem art. 628 k.p.c., zgodnie z którym, do
czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów,
wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy,
a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca,
w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku
powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m. st. Warszawy.
W tej sytuacji tylko dodatkowo Sąd Najwyższy zwraca uwagę na
zmianę orzecznictwa i nieaktualność poglądu, że oznaczenie sądu miejscowo
właściwego przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 45 k.p.c. powinno być
poprzedzone zbadaniem jurysdykcji krajowej. Obecnie w orzecznictwie, m.in.
ze względu na obowiązujący porządek konstytucyjny zajmuje się stanowisko
odmienne. Trafnie bowiem podkreślono w uzasadnieniu postanowienia Sądu
Najwyższego z 29 października 2010 r., IV CSK 465/09 (OSNC 201, nr 2, poz. 22),
że skoro założeniem organizacji sądownictwa jest podział pracy między sądami,
to - jak trafnie wyjaśniono w najnowszym piśmiennictwie - istnienie w sprawie
jurysdykcji krajowej nie powinno być przedmiotem oceny dowolnego sądu,
lecz sądu właściwego. Poza tym gdyby nawet Sąd Najwyższy był zobowiązany do
zbadania jurysdykcji krajowej przed oznaczeniem sądu właściwego, wynik tego
3
badania nie mógłby być wiążący dla sądu wskazanego jako właściwy, sąd ten
bowiem ma obowiązek samodzielnego zbadania wszystkich bezwzględnych
przesłanek procesowych.
jz