Zarządzenie z 17 października 2024, sygn. I C 343/24

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju

z 11 września 2024 r.

Strona powodowa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. wniosła o zasądzenie od pozwanej I. W. kwoty 28 479,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 17 października 2023 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu strona powodowa wskazała, że pozwana zawarła ze stroną powodową w dniu 11 maja 2022 roku umowę pożyczki nr (...). Umowa została zawarta za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Na mocy umowy pozwana była zobowiązana do spłaty łącznej kwoty 37 762,56 zł. Na kwotę tę składały się: 29 413,15 zł -kapitał oraz 8349,41 zł – odsetki. Pozwana zobowiązała się do spłaty zobowiązania w 60 miesięcznych ratach. Na dzień składania pozwu zobowiązanie pozwanej wynoi 28 479,53 zł. Na kwotę tę składają się: 26 046,45 zł tytułem niespłąconego kapitału, 1180,31 zł tytułem odsetek kapitałowych, 1252,77 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwana wskazała, że strona powodowa nie wykazała roszczenia co do zasady i wysokości. Zakwestionowano umocowanie osób, które podpisały umowę pożyczki w imieniu banku. Podniesiono, że postanowienia umowy w zakresie zmiennego oprocentowania pożyczki są wadliwe. Pozwana zakwestionowała prawidłowe doręczenie jej wypowiedzenia umowy oraz wezwania do zapłaty. Podniesiono, iż na moment wypowiedzenia brak było zadłużenia w wysokości uzasadniającej złożenie wypowiedzenia, a to z uwagi na nieważność postanowień umowy ustalających jej koszty.

W dalszym toku postępowania stanowiska stron pozostawały bez zmian.

Roszczenie strony powodowej było przedmiotem elektronicznego postępowania upominawczego wniesionego 17 października 2023 roku, umorzonego postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 8 grudnia 2023 roku.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

I. W. jest konsumentem, który w dniu 11 maja 2022 roku zawarł umowę pożyczki nr (...), na mocy której (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. udzielił jej pożyczki na kwotę 29 413,15 zł. Pozwana na mocy umowy zobowiązana była do zwrotu pożyczki w kwocie 29 413,15 zł wraz z odsetkami umownymi za cały okres, na jaki umowa została zawarta w wysokości 8349,41 zł. Oprocentowanie strony ustaliły w umowie na 10,24 %. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 10,74%. Całkowita kwota do zapłaty z tytułu zawartej umowy wynosiła 37 762,56 zł. Spłata pożyczki miała nastąpić w 60 miesięcznych ratach w kwotach po 629,38 zł, ostatnia rata w kwocie 629,14 zł. Termin spłaty pierwszej raty ustalono na dzień 15 czerwca 2022 r., a ostatniej na dzień 15 maja 2027 r. Kwota kredytu w wysokości 29.413,15 zł została przekazana na rachunek pozwanej w dniu 11 maja 2022 r.

(dowód: umowa o pożyczkę k. 12-24, , potwierdzenie transakcji k. 27)

W dniu 15 maja 2023 r. (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. skierowała do I. W. wwezwanie do zapłaty kwoty 1742,09 zł w terminie 14 dni od otrzymania wezwania..

(dowód: wezwanie do zapłaty k. 28, potwierdzenie nadania i odbioru k. 30-31)

Kolejno strona powodowa wypowiedziała pozwanej umowę pożyczki nr (...).

(dowód: wypowiedzenie umowy pożyczki k. 33-34, potwierdzenie nadania i odbioru k. 35-36)

Kolejno strona powowoda wezwała pozwaną do zapłaty zaległości w wysokości 27 790,95 zł wynikającej z umowy pożyczki nr (...) w terminie dod nai 7 września 2023 r.

(dowód: wezwanie do zapłaty k. 42-43)

Z tytułu umowy pożyczki pozwana wpłaciła łącznie na rzecz pożyczkodawcy kwotę 6065,03 zł.

(dowód: rozliczenie kredytu k. 39)

Powyższych ustaleń faktycznych Sąd dokonał na podstawie przedłożonych do sprawy i powołanych wyżej dokumentów, których prawdziwość nie nasuwała wątpliwości.

Sąd zważył, co następuje.

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty przedłożone przez stronę powodową. Pozwana bowiem nie przedstawiła żadnych dowodów, mimo wezwania jej do złożenia zeznań w charakterze strony, nie stawiła się.

Strona powodowa natomiast przedstawiła dowody w postaci wydruków komputerowych. Wydruki komputerowe mogą stanowić dowód w postępowaniu cywilnym, co wynika z przyjętej powszechnie wykładni przepisów art. 308 k.p.c., wydruk komputerowy stanowi bowiem inny środek dowodowy, o którym mowa w art. 308 k.p.c., 309 k.p.c., gdyż wymieniony tam katalog ma charakter otwarty. W ocenie sądu, w realiach niniejszej sprawy nie było podstaw do kwestionowania mocy dowodowej przedstawionych przez powoda wydruków komputerowych. Wynika z nich, że pozwana w dniu 11 maja 2022 r. zawarła z (...) Bankiem (...) z siedzibą w K. umowę pożyczki. Umowa został zawarta na odległość.

Zgodnie z art. 720 kc przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

W niniejszej sprawie strona powodowa dochodziła roszczenia z tytułu pożyczki wraz z odsetkami z tytułu opóźnienia. Rodzaj powyższej umowy i jej podmioty wskazują na potrzebę oceny stosunku prawnego stron w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim. Pożyczkę udzieloną w warunkach wywodzonych przez stronę powodową kwalifikować należy jako kredyt konsumencki zawierany na odległość w rozumieniu art. 5 pkt 13 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (stosowany do umów kredytu konsumenckiego jako usługi finansowej zawieranej na odległości w oparciu o art. 4 ust. 2 ustawy o prawach konsumenta). Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1). Co do zasady umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepis przewidują inną szczególną formę (art. 29 ust. 1). Przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim w art. 5 pkt 15 przewidują - jak jeden ze sposobów zawarcia umowy - kredyt konsumencki zawierany na odległość. Zgodnie z tym przepisem, jako taki kredyt, rozumie się umowę o kredyt konsumencki zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość. Z kolei umowa o kredyt konsumencki - jako umowa dotycząca usług finansowych zawieranych na odległość w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy o prawach konsumenta - stosownie do treści przepisu art. 2 pkt. 1 tej ustawy jest umową zawartą z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumienie się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie. Przepisy te przewidują szczególny sposób zawierania umowy o kredyt konsumencki – przy wykorzystaniu środków porozumienia na odległość. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż zawarcie umowy kredytu konsumenckiego nie wymaga w takiej sytuacji zachowania formy pisemnej. Wydruk z systemu - jako dokument w rozumieniu art. 77 ³ k.c., to jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jego treścią – stanowią środek dowodowy, który w zależności od cech i treści może być przedmiotem dowodu również w trybie art. 308 k.p.c., jako dowód z innych dokumentów.

Przy zawieraniu umowy na odległość nie jest zatem wymagane, do ich skutecznego zawarcia, by były one podpisane przez strony umowy. Ponadto nawet niepodpisane wydruki pozostają dokumentem w znaczeniu powszechnej na gruncie prawa cywilnego definicji dokumentu sformułowanej w art. 77 3 k.c. (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2017 r.V ACa 484/16)

W ocenie Sądu strona powodowa wykazała fakt zawarcia z pozwaną umowy pożyczki, albowiem przedstawiona umowa zawierała dane osobowe pozwanej, tj. imię, nazwisko, adres, PESEL a ponadto numer rachunku bankowego, na który przekazano środki z tytułu umowy. Do akt sprawy poza wygenerowaną umową dołączono potwierdzenie transakcji kwoty 29 413,15 zł na konto pozwanej wskazane w umowie. W ocenie Sądu powyższe dokumenty są wystarczające do przyjęcia, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia przedmiotowej umowy, a pozwana okoliczności przeciwnej nie zdołała wykazać.

Przedstawione przez powoda dokumenty nie są co prawda poświadczone za zgodność z oryginałem, jednakże jak wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Gdańsku w Wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 r. w sprawie V ACa 613/18, niewątpliwie kserokopie mają określoną moc dowodową, stanowią legalny środek dowodowy w postępowaniu, mogą stanowić podstawę ustaleń w sprawie. Sama okoliczność, że część załączonych dokumentów nie była poświadczona za zgodność nie sprawia, że na ich podstawie nie można było uwzględnić powództwa i dokonać ustaleń faktycznych.

Kwestia nieprzedstawienia umowy zawartej przez pożyczkodawcę z pośrednikiem przez którego świadczył usługi pośrednictwa kredytowego nie ma, w ocenie sądu, znaczenia dla ważności umowy pożyczki zawartej przez pozwanego. Jest to stosunek wewnętrzny między tymi podmiotami. Ponadto pozwany zawierając umowę pożyczki nie domagał się przedstawienia przez pośrednika dokumentów świadczących o możliwości udzielania pożyczek przez pożyczkodawcę.

Przy umowie pożyczki głównymi świadczeniami stron są: po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony okres czasu, a ze strony pożyczkobiorcy zwrot tych środków (tak zwany depozyt nieprawidłowy). Umowa pożyczki została przy tym ukształtowania w kodeksie cywilnym w taki sposób, że co do zasady może być zarówno umową odpłatną, jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki wynagrodzenie pożyczkodawcy winno być wyraźnie określone w umowie. Zwyczajowo formę wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału stanowią odsetki, ewentualnie zapłata prowizji. Ustawodawca, aby przeciwdziałać ocenianemu negatywnie w świetle zasad współżycia społecznego zjawisku lichwy oraz, aby chronić interesy słabszych uczestników obrotu gospodarczego, jakimi zazwyczaj są konsumenci, wprowadził przy tym do kodeksu cywilnego instytucję odsetek maksymalnych, których wysokość winna stanowić podstawowe odniesienie do oceny ekwiwalentności wysokości wynagrodzenia pożyczkodawcy ustalonego w umowie. Stopa tych odsetek ustalana jest w odniesieniu do aktualnej stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego i odzwierciedla bieżący układ stosunków gospodarczych, „cenę” pieniądza w obrocie międzybankowym i poziom inflacji, zapewnia więc pożyczkodawcom godziwy zysk. Z drugiej strony jej wprowadzenie nie pozwala podmiotom uprzywilejowanym, jakim zwykle w obrocie z konsumentami znajdującymi się w trudnej sytuacji materialnej, niewykształconymi lub mającymi trudności intelektualne z rozeznaniem konsekwencji swojego działania, są pożyczkodawcy, na wykorzystywanie przymusowego położenia słabszej strony umowy. Odsetki, obok prowizji za udzielenie pożyczki, stanowią wynagrodzenie pożyczkodawcy za korzystanie przez kredytobiorcę z jego środków finansowych. Trzeba też podkreślić, że umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym , powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Te ostatnie powinny zostać przy tym określone w wysokości rzeczywiście ponoszonej przez pożyczkodawcę tak, aby nie stanowiły ukrytego źródła zysku. Ponadto z istotą pożyczki sprzeczne jest „przeniesienie” na rzecz biorącego pożyczkę sum pieniężnych, których w rzeczywistości nigdy on nie otrzymuje, a które automatycznie zostają zaliczone na poczet związanych z pożyczką kosztów i opłat lub umów dodatkowych. W wyniku tego pożyczkobiorca byłby bowiem zobowiązany do spłaty znacznego zobowiązania, nie otrzymując przy tym na własność żadnych środków pieniężnych. Taką konstrukcję umowy pożyczki należy więc uznać za sprzeczną z zasadą swobody umów wyrażoną w art. 353 ¹ k.c., zgodnie z którą strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zgodnie bowiem z treścią art. 385 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przyjętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Przy czym pod pojęciem konsumenta kodeks cywilny w art. 22 1 k.c. wskazuje osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Obie wskazane w art. 385 1 § 1 k.c. formuły prawne służą ocenie tego, czy klauzule umowne przekraczają zakreślone przez ustawodawcę granice rzetelności kontraktowej w zakresie kształtowania praw i obowiązków stron konsumenckiego stosunku obligacyjnego twórcy wzorca w zakresie kształtowania praw i obowiązków konsumenta ( porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 roku, I CK 832/04).

W rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku.

Abuzywne postanowienie umowne kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, która to sprzeczność rażąco narusza jego interesy. Istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Działania te potocznie określa się jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od przyjętych standardów postępowania ( porównaj: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2011 roku VI ACa 262/11).

Nadmienić należy, że pożyczkodawca w treści umowy pożyczki poinformował pozwaną o wysokości kosztów odsetkowych. Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zawarte w umowie stron postanowienia dotyczące odsetek nie stanowią niedozwolonej klauzuli umownej, przede wszystkim z uwagi na ich wysokość.

W konsekwencji pozwana zobowiązana była na mocy umowy pożyczki do zwrotu na rzecz strony powodowej kwoty udzielonej pożyczki w wysokości 29 413,15 zł powiększonej o przyjęte oprocentowanie.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Biorąc powyższe pod uwagę żądanie odsetek od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, tj. dnia 17 października 2023 roku okazało się uzasadnione.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na koszty poniesione przez stronę powodową składały się opłata od pozwu w wysokości 1424 zł, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie §2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku w wysokości 3600 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.

Sędzia

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

(...), (...)